در گوشه‌ای از دولت، اطلاعات مالیاتی ثبت می‌شود، جایی دیگر اطلاعات بانکی، در یک پایگاه اطلاعات املاک و اسکان نگهداری می‌شود، در جای دیگر اطلاعات بنگاه‌ها و معاملات بازار سرمایه ثبت می‌شود و مرکز آمار و بانک مرکزی نیز هر کدام بخشی از تصویر اقتصاد را تولید و منتشر می‌کنند. اما یک تناقض بزرگ وجود دارد: کشوری که این‌همه داده تولید می‌کند، هنوز در بسیاری از مواقع نمی‌تواند یک تصویر واحد، به‌روز و قابل اتکا از یک مسئله اقتصادی ارائه دهد. این همان پارادوکسی است که «حکمرانی داده» باید حل کند.

بنزین دوباره به یکی از حساس‌ترین واژه‌های اقتصاد ایران تبدیل شده است؛ واژه‌ای که برای دولت معنای «ناترازی، واردات و مدیریت مصرف» دارد و برای بخش بزرگی از مردم، یادآور یک سؤال ساده اما نگران‌کننده است: اگر بنزین گران شود، هزینه زندگی چقدر گران‌تر خواهد شد؟

یک روز صحبت از خاموشی است، روز دیگر از کمبود گاز؛ یک روز ناترازی بانک‌ها تیتر می‌شود و روز دیگر کسری بودجه و بحران صندوق‌های بازنشستگی. هر کدام از این مسائل در ظاهر یک بحران مستقل‌اند، اما وقتی کنار هم قرار می‌گیرند، تصویر نگران‌کننده‌تری شکل می‌گیرد: اقتصاد ایران در بخش‌های مختلف با شکاف مزمن میان منابع و مصارف مواجه شده است.

در اقتصادی که هر تصمیم می‌تواند میلیاردها تومان سرمایه را جابه‌جا کند، یک سؤال ساده اما بنیادی وجود دارد: داده این تصمیم کجاست، چه کسی آن را تولید می‌کند، چه کسی به آن دسترسی دارد و چرا شهروند، فعال اقتصادی و حتی گاهی دستگاه‌های مختلف دولتی تصویر یکسانی از یک واقعیت اقتصادی ندارند؟

در جهانی که نقض روزانه حقوق بین‌الملل به امری عادی تبدیل شده، پرسش از بقای این نظم بیش از همیشه مطرح است.

یک شایعه کافی بود تا دوباره نگاه فعالان اقتصادی از تابلوهای بورس، بازار ارز و قیمت طلا به ساختمان بانک مرکزی دوخته شود. انتشار اخباری مبنی بر احتمال افزایش نرخ سود سپرده‌های بانکی به ۳۰ درصد و حتی بالاتر، موجی از گمانه‌زنی را در بازارها به راه انداخت؛ شایعاتی که اگرچه ساعاتی بعد با اطلاعیه رسمی بانک مرکزی تکذیب شد، اما یک واقعیت مهم را آشکار کرد؛ اقتصاد ایران امروز بیش از هر زمان دیگری به تصمیمات سیاست‌گذار پولی حساس شده است.

بازار ایران این روز‌ها بیش از آنکه به آمار‌های اقتصادی چشم بدوزد، به تیتر‌های سیاسی خیره شده است. صبح با خبر «نزدیک شدن ایران و آمریکا به توافق» دلار عقب می‌نشیند، بورس سبزپوش می‌شود و معامله‌گران از آغاز یک فصل تازه سخن می‌گویند؛ اما چند ساعت بعد، با انتشار یک اظهارنظر متناقض یا تکذیب یک مقام سیاسی، همه چیز به نقطه اول بازمی‌گردد؛ دلار دوباره اوج می‌گیرد، بازار سرمایه عقب‌نشینی می‌کند و انتظارات تورمی جان تازه‌ای می‌گیرد.