پربیننده ترین عناوین
کد خبر: ۱۸۳۸۶۷
تاریخ انتشار: ۰۵ آذر ۱۳۹۷ - ۰۸:۵۳
با توجه به افزایش تقاضای کل نفت (حدود 1.7 درصد) در دنیا در سال 2017، ظرفیت پالایشگاه های آن چنان افزایشی نداشته و نرخ آن در مقایسه با سال های گذشته کمتر بوده است. ظرفیت کل پالایشگاه ها در جهان تقریبا 0.1 میلیون بشکه در روز نسبت به سال 2016 (حدود 0.1 درصد) افزایش یافته است.

به گزارش بورس نیوز، با توجه به 3،365 سکوی نفتی فعال در جهان و تقاضای 97.2 میلیون بشکه نفت در روز (جدول 6)، حجم تولید نفت (نفت خام و میعانات و مایعات گازی) در سال 2017 معادل 92.6 میلیون بشکه در روز بوده،که حجم تولید فقط نفت خام 74.7 میلیون بشکه در روز میباشد. همچنین ظرفیت کل پالایشگاهها و کل تولید فرآورده های نفتی در جهان به ترتیب برابر با 96.9 و 91 میلیون بشکه در روز است (جدول 9 و 11).

در جدول زیر حجم تولید نفت در ده کشور بزرگ تولید کننده دنیا ارائه شده است. ده کشور بزرگ تولیدکننده، 70% از سهم جهانی را به خود اختصاص دادهاند. در سال 2017، روسیه با تولید تقریبا 10.3 میلیون بشکه در روز، بزرگترین تولیدکننده نفت خام می باشد. این کشور حجم تولید خود را از سال 2013 تا 2016 تغییر چندانی نداشته و حدود 0.7% رشد داشته است. عربستان و آمریکا به ترتیب با 9.9 و 9.3 میلیون بشکه در روز رتبه های دوم و سوم را به خود اختصاص داده اند. ایران نیز به عنوان پنجمین کشور بزرگ تولیدکننده نفت خام و در رتبه چهارمین کشور تولیدکننده نفت دنیا می باشد.

جدول 4- مقدار تولید نفت خام و نفت در ده کشور بزرگ دنیا در سال 2017 (هزار بشکه در روز)

تولید نفت خام

تولید نفت *

نام کشور

مقدار تولید

رتبه

نام کشور

مقدار تولید

رتبه

روسیه

10,349

1

ایالت متحده

13،057

1

عربستان سعودی

9,959

2

عربستان سعودی

11،951

2

ایالت متحده

9,355

3

روسیه

11،257

3

عراق

4,469

4

ایران

4،982

4

ایران

3,867

5

کانادا

4،831

5

چین

3,824

6

عراق

4،520

6

امارات

2,967

7

امارات

3،935

7

کویت

2,704

8

چین

3،846

8

برزیل

2,622

9

کویت

3،025

9

ونزوئلا

2,035

10

برزیل

2،734

10

کل جهان

74,687

کل جهان

92,649

خاورمیانه

25،693

خاورمیانه

31،597

اوپک

32،515

اوپک

39،436

آمریکای لاتین

8،712

آمریکای لاتین

7،182

آمریکای شمالی

10،567

آمریکای شمالی

20،112

اروپای شرقی و اوراسیا

12،934

کل اروپا

3،519

آسیا و اقیانوسیه

6،925

آسیا و اقیانوسیه

7،879

اروپای غربی

2،865

کشورهای CIS

14،288




























*نفت، شامل نفت خام، مایعات گاز طبیعی (NGL) و میعانات گازی((Natural Gas Condensate می باشد.

مآخذ: OPEC Annual Statistical Bulletin 2018 و BP Statical Review of world energy 2018

جدول 5- تولیدنفت خام در مناطق مختلف جهان در سال 2017-2012 (هزار بشکه در روز)


منطقه

درصد از تولید

2017

2016

2015

2014

2013

2012

خاورمیانه

34%

25،693

26,608

24,494

23,511

23,845

24,107

آمریکای لاتین

12%

8،712

9,222

9,715

9,741

9,698

9,701

آفریقا

9%

6،989

6,592

7,057

7,092

7,589

8,217

اروپای شرقی و اوراسیا

17%

12،934

12,765

12,655

12,651

12,661

12,507

آسیا و اقیانوسیه

9%

6،925

7,240

7,610

7,465

7,440

7,484

آمریکای شمالی

14%

10،567

10,042

10,672

10,153

8,848

7,795

اروپای غربی

4%

2،865

2,919

2,893

2,750

2,724

2,888

اوپک

44%

32،515

33،441

32،024

31،094

32،027

32،666

کل جهان

100%

74،687

75,388

75،095

73,364

72,803

72,699
















مآخذ: OPEC Annual Statistical Bulletin 2018

نگاهی به ظرفیت تولید پالایشگاه‎های جهان

نمودار 1- تولید نفت خام در مناطق مختلف جهان طی سالهای 2017-1960 بصورت تجمعی (هزار بشکه در روز)

نگاهی به ظرفیت تولید پالایشگاه‎های جهان

نمودار 2- تولید نفت خام در مناطق مختلف جهان طی سالهای 2017-2012 (هزار بشکه در روز)

در جدول زیر روند تولیدات فقط نفت خام در مناطق مختلف طی سالهای گذشته آورده شده است. حجم تولید نفت خام در کشورهای اوپک، معادل 32.5 میلیون بشکه در روز است که تقریبا 44% کل حجم تولید نفت خام دنیا می باشد. همچنین ذخیره نفت خام و تولید آن مقایسه شده است. اگر فرض شود که ذخایر جدید اضافه نشود و همچنین رشد تقاضا منجر به افزایش استخراج نفت خام نگردد، ذخایر فعلی جوابگوی تقریبا 55 سال بهره برداری میباشد.

نگاهی به ظرفیت تولید پالایشگاه‎های جهان

3-2- بررسی تقاضای نفت و ظرفیت پالایشگاهها در جهان

از سوی دیگر مقدار تقاضای نفت و سایر میعانات گازی در جهان (سوخت های پالایشگاهی و محصولات کارخانه های گازی، بانکرهای سوخت هوایی و دریایی بین المللی و مصرف مستقیم نفت خام)، در سال 2017، معادل 97.2 میلیون بشکه در روز می باشد.

جدول 6- تقاضای نفت و سایر میعانات گازی در مناطق مختلف جهان در سال 2017-2012 (هزار بشکه در روز)

منطقه

درصد

رشد

درصد از کل تقاضا

2017

2016

2015

2014

2013

2012

خاورمیانه

1.1%

8.6%

8،385

8،295

8،256

8،018

7،782

7,672

آمریکای لاتین

-0.7%

9.3%

9،046

9،111

9،161

9،325

9،295

9,094

آفریقا

2.6%

4.3%

4،203

4,095

3،992

3،904

3،835

3,627

اروپای شرقی و اوراسیا

3.5%

6.4%

6،234

6,023

5،935

5،986

5،770

5,703

آسیا و اقیانوسیه

2.6%

34.3%

33،429

32،574

31،634

30،415

30،030

29,214

آمریکای شمالی

1.1%

23%

22،342

22،103

21،951

21،531

21،448

20,963

اروپای غربی

1.7%

14%

13،557

13،331

13،149

12،889

12،985

13,154

اوپک

0.7%

9.6%

9،302

9،233

9،338

9،212

8،993

8،519

کل جهان

1.7%

100%

97،196

95،541

94،078

92،068

91،146

89,428

مآخذ: OPEC Annual Statistical Bulletin 2018

نگاهی به ظرفیت تولید پالایشگاه‎های جهان

نمودار 4- تقاضای نفت و میعانات گازی در مناطق مختلف جهان، سالهای 2017-1960 بصورت تجمعی (هزار بشکه در روز)

مآخذ: OPEC Annual Statistical Bulletin 2018

منطقه آسیا و اقیانوسیه به عنوان بزرگترین مصرف کننده نفت دنیا بوده (34.3% تقاضا در این منطقه است) و در سال 2017، 2.6% رشد داشته، که کشورهای هند، چین و کره جنوبی جزء متقاضیان عمده می باشند.

کمترین حجم تقاضا مربوط به آفریقا و اروپای شرقی می باشد، که در سال 2017 در مقایسه با سال 2016، تقاضا به ترتیب 2.6% و 3.5% رشد داشته است. تقاضای نفت و سایر میعانات گازی در آسیا و اقیانوسیه، خاورمیانه و آمریکای شمالی با رشد افزایشی همراه بوده، در حالیکه در آمریکای لاتین کاهشی میباشد.

نگاهی به ظرفیت تولید پالایشگاه‎های جهان

نمودار 5- تقاضا نفت و سایر میعانات گازی در مناطق مختلف جهان در سال 2017-2012 (هزار بشکه در روز)

جدول 7- مقایسه تقاضای نفت و سایر میعانات گازی برخی از کشورهای جهان در سال 2017-2012 (هزار بشکه در روز)

منطقه

درصد رشد

2017

2016

2015

2014

2013

2012

هند

1.8%

4،465

4387

4051

3786

3668

3629

چین

4.4%

12،321

11،801

11،490

10،785

10،399

9،793

ژاپن

-2%

3،942

4،021

4،120

4،248

4،504

4،630

فرانسه

3%

1،707

1،657

1،692

1،692

1،714

1739

آلمان

5.4%

2،540

2،410

2،368

2،374

2،435

2،390

ایالت متحده

1%

19،917

19،722

19،576

19،153

18،989

18،490

عربستان سعودی

1%

3،242

3،210

3،319

3،163

2،994

2،873

ایران

1%

1،819

1،801

1،795

1،846

1،776

1،765

مآخذ: OPEC Annual Statistical Bulletin 2018

با توجه به تولیدات مشتقات نفتی، بنزین، نفت سفید و LPG، تقاضا برای نفت در حال رشد می باشد، به طوریکه تقاضای نفت برای بنزین، نفت سفید و روان کننده ها به ترتیب، 2.2%، 2.7% و 1.7% رشد نسبت به سال 2016 داشته است، در حالیکه تقاضای نفت برای نفت کوره بسیار کم می باشد.

جدول 8- تقاضای نفت و سایر میعانات گازی بر حسب محصول از 2017-2012 (هزار بشکه در روز)

محصول

درصد رشد

درصد از تقاضا

2017

2016

2015

2014

2013

2012

بنزین (Gasoline)

2.2%

27%

26،046

25،493

24،960

24،117

23،863

23,155

نفت سفید (Kerosene)

2.7%

8%

7،355

7،164

6،805

6،548

6،410

6,328

روان کننده ها (Distillates)

1.7%

29%

27،962

27،504

27،778

27،533

26،980

26,529

باقیمانده ها (Residuals)

0.5%

7%

7،002

6،967

6،897

7،170

7،438

7,706

سایر

1.5%

30%

28،831

28،413

27،639

26،701

26،455

25,710

کل

1.7%

100%

97،196

95،541

94،078

92،068

91،146

89,428

مآخذ: OPEC Annual Statistical Bulletin 2018

نگاهی به ظرفیت تولید پالایشگاه‎های جهان

نمودار 6- تقاضا نفت و سایر میعانات گازی بر حسب محصول 2017 (درصد)

همانطور که در جداول و نمودارهای فوق مشاهده می شود، تقاضای نفت هر ساله رشد داشته و همین روند افزایشی نیز برای سالهای آینده پیش بینی می شود. 3 تا از مهمترین عوامل جهت دهنده بر چگونگي شکل گيري روندهاي آتي مصرف نفت و فرآورده ها ی نفتی عبارتند از:

- رشد اقتصادي

انتظار می رود یک اقتصاد قوی جهانی به رشد تقاضای نفت کمک کند. صندوق بین المللی پول رشد اقتصادی را در ابتدای دوره 2023-2017 ، 3.9 درصد پیش بینی کرده است. اقتصادهای قوی به نوبه خود از نفت بیشتری استفاده می کنند و انتظار می رود که تقاضای نفت، رشد میانگین سالانه 1.2 میلیون بشکه در روز داشته باشد و در سال 2023 تقاضا به 104.7 میلیون بشکه در روز برسد که نسبت به 2017، 7.5 میلیون بشکه در روز بیشتر است (منبع: IEA). در ديگر درکشورها، مثل کشورهاي آسيايي، به لحاظ پيش بيني نرخ هاي رشد اقتصادي بالا خصوصا در چين، هند، کره جنوبي و آسياي جنوب شرقي ، تقاضاي بالقوه بالايي براي آنها پيش بيني شده است، که در حقيقت این مناطق عمده ترين سهم اضافه مصرف را در آينده موجب خواهند شد. (www.iea.org/oil2018)

- پتروشیمی

سریعترین منبع رشد جهانی تقاضای نفت، پتروشیمی( به ویژه در ایالات متحده و چین) است. انقلاب شیل در ایالات متحده یک منبع عمده مواد اولیه داخلی ارزان قیمت را باز کرده است. رشد اقتصادی جهانی و درآمد بیشتر باعث افزایش تقاضا برای کالاهای مصرفی و خدمات می شود. گروهی از مواد شیمیایی مشتق شده از نفت و گاز طبیعی برای ساخت بسیاری از محصولاتی که تقاضای رو به افزایش دارند، حیاتی هستند.

- فرآیند تملک خودرو

یکی از مهم ترين عوامل تشديد كننده تقاضاي فرآورده هاي به ويژه با توجه به نبود جانشين فني اقتصادي مناسب براي بنزين در حمل و نقل، ميزان مالكيت خودرو يا تمايل رو به گسترش تملك خودرو خواهد بود. در كشورهاي رو به توسعه وضعيتي متفاوت حكمفرماست، زيرا اين كشورها به ويژه گروه هايي كه هم رشدGDP بالا و هم نرخ رشد جمعيت بالايي دارند، به دليل رشد هزينه سرانه بايد منتظر رشد تمايل به تملك خودرو بود. اين عامل، خود به منزله يكي از عوامل تشديد كننده تقاضاي فرآورده هاي نفتي به ويژه از نوع سبك در اين كشورها در سال هاي آتي به حساب مي آيد.كشورهاي چين، هند و اندونزي كه محل استقرار آنها نزديك به يكديگر و در شرق و جنوب آسيا است، مهم ترين موارد از اين زاويه بحث تلقي مي شوند.

با توجه به افزایش تقاضای کل نفت (حدود 1.7%) در دنیا در سال 2017، ظرفیت پالایشگاه ها آنچنان افزایشی نداشته و نرخ آن در مقایسه با سالهای گذشته کمتر بوده است. ظرفیت کل پالایشگاه ها در جهان تقریبا 0.1 میلیون بشکه در روز نسبت به سال 2016 (حدود 0.1%)، افزایش یافته است.

جدول 9- ظرفیت پالایشگاه ها در مناطق مختلف جهان در سال 2017-2012 (هزار بشکه در روز)

منطقه

درصد

رشد

سهم از ظرفیت

2017

2016

2015

2014

2013

2012

خاورمیانه

-4.1%

9%

8،990

9,371

9,105

8,688

8,160

7,718

آمریکای لاتین

0.0%

9%

8،667

8,669

8,669

8,541

8,364

8,785

آفریقا

1.0%

4%

3،542

3،507

3،507

3،507

3،507

3,413

اروپای شرقی و اوراسیا

0.8%

10%

10،113

10،032

10،095

10،182

10،132

10,163

آسیا و اقیانوسیه

1.6%

33%

31،860

31,367

31,324

31,005

30,687

30,632

آمریکای شمالی

0.1%

21%

20،378

20,367

20,024

19,837

19,782

19,378

اروپای غربی

-1.0%

14%

13،382

13،515

13،615

13،615

13،832

14,791

اوپک

-3.8%

12%

11،406

11،852

11،586

11،169

10،605

10،103

کل جهان

0.1%

100%

96،931

96،828

96،339

95،376

94،464

94,879

مآخذ: OPEC Annual Statistical Bulletin 2018

با مشاهده کاهش ظرفیت پالایشگاه در ژاپن و افزایش ظرفیت پالایشگاه در چین، در مجموع ظرفیت پالایشگاه در آسیا و اقیانوسیه افزایش یافته ولی در منطقه خاورمیانه کاهش ظرفیت مشاهده می شود.

جدول 10- مقایسه ظرفیت پالایشگاهی برخی از کشورها و ایران در سال 2017-2012 (هزار بشکه در روز)

منطقه

درصد رشد

2017

2016

2015

2014

2013

2012

هند

2.2%

4،722

4،619

4،619

4،319

4،319

4،279

چین

3.1%

12،889

12،497

12،437

12،337

11،787

11،547

ژاپن

-2.3%

3،704

3،790

3،917

3،947

4،340

4،477

فرانسه

-7.3%

1،303

1،406

1،406

1،406

1،508

1،719

آلمان

0.0%

2،188

2،188

2،188

2،188

2،247

2،247

ایالت متحده

0.1%

18،413

18،401

18،058

17،873

17،818

17،328

عربستان سعودی

-0.4%

2،886

2،899

2،899

2،899

2،507

2،107

ایران

0.0%

1،901

1،901

1،781

1،781

1،715

1،715

مآخذ: OPEC Annual Statistical Bulletin 2018

در سال 2017، 12% از ظرفیت پالایشگاه ها متعلق به کشورهای اوپک می باشد. در سال 2017، کشورهای عضو اوپک، 9.5 میلیون بشکه در روز تولید فرآورده های نفتی دارند، که معادل 10% ظرفیت جهانی میباشد. در جدول زیر مقادیر تولید فرآورده های نفتی (Output of petroleum products) غیر از سوخت های پالایشگاهی (Refinery Fuels)، که در فصل دوم همین گزارش شرح داده شده اند، گزارش شده است.

جدول 11- تولید فرآورده های نفتی در مناطق مختلف جهان در سال 2017-2012 (هزار بشکه در روز)

منطقه

درصد

رشد

سهم از تولید

2017

2016

2015

2014

2013

2012

خاورمیانه

-1.4%

9%

8،544

8,664

8،100

7,485

7,576

7,613

آمریکای لاتین

-8.7%

6%

5،759

6،308

6،750

7،079

7،377

7,314

آفریقا

1.8%

2%

2،181

2،143

2،174

2،334

2،172

2,186

اروپای شرقی و اوراسیا

1.3%

10%

9،053

8،938

9،113

9،252

9،130

9,069

آسیا و اقیانوسیه

3.4%

33%

30،070

29،081

28،230

27،529

26،783

26,672

آمریکای شمالی

1.6%

25%

22،471

22،112

21،907

21،706

21،177

20,663

اروپای غربی

1.3%

14%

12،959

12،787

12،852

12،234

12،321

12,379

اوپک

-3.8%

10%

9،455

9،827

9،306

8،901

8،923

8،760

کل جهان

1.1%

100%

91،037

90،033

89،125

87،619

86،535

85,895

مآخذ: OPEC Annual Statistical Bulletin 2018

جدول 12- مقایسه تولید فرآورده های نفتی برخی از کشورهای جهان و ایران در سال 2017-2012 (هزار بشکه در روز)

منطقه

درصد رشد

2017

2016

2015

2014

2013

2012

هند

3.6%

5،426

5،236

4،888

4،798

4،515

4،097

چین

5.8%

12،085

11،418

11،119

10،795

10،248

10،133

ژاپن

-1.9%

3،450

3،517

3،509

3،519

3،669

3،748

فرانسه

2.4%

1،303

1،273

1،271

1،264

1،261

1،296

آلمان

-1.7%

2،147

2،185

2،164

2،115

2،139

2،120

ایالت متحده

1.2%

20،311

20،079

19،886

19،654

19،106

18،564

عربستان سعودی

1.7%

2،874

2،826

2،481

2،104

1،842

1،927

ایران

-4.0%

1،782

1،857

1،819

1،812

1،918

1،812

مآخذ: OPEC Annual Statistical Bulletin 2018

نگاهی به ظرفیت تولید پالایشگاه‎های جهان

نمودار 7- تولید فرآورده های نفتی در مناطق مختلف جهان (میلیون بشکه در روز)

نگاهی به ظرفیت تولید پالایشگاه‎های جهان

نمودار 8- ظرفیت و تولید پالایشگاه های جهان در سال 2017-2012 (هزار بشکه در روز)

* کاری از حسین علی زادمهر مدیرعامل شرکت توسعه اقتصادی پردیسان *