پربیننده ترین عناوین
پربحث ترین عناوین
کد خبر: ۱۹۱۴۸۴
تاریخ انتشار: ۲۷ ارديبهشت ۱۳۹۸ - ۱۱:۰۳
در گفتگو با بورس نیوز تاکید شد:
نمایندگان مجلس وظیف دارند با استفاده از نظر کارشناسان مالیاتی و حسابداری دقت نظر لازم را در تضویب بند بند این قانون بعمل آورند تا درراستای تامین منابع پایدار مالیانی حقوق مالیاتی شهروندان نیز محفوظ بماند


به گزارش بورس نیوز، این روزها بحث ارائه لایحه جدید قانون مالیات بر ارزش افزوده و طرح آن در صحن علنی مجلس مطرح شده است . در طبقه بندي مالياتها ، ماليات بر ارزش افزوده نوعي ماليات غير مستقيم بر مصرف و فروش داخلي كالاها و خدمات است ، اين نوع ماليات ، چند مرحله اي و در هر يك از مراحل توليد و تكميل تا مصرف نهايي ، بر حسب ارزش افزوده ايجاد مي شود. به عبارت ديگر ، ماليات بر ارزش افزوده ، نوعي ماليات بر فروش چند مرحله اي است كه خريد كالاها و خدمات واسطه اي را از پرداخت ماليات معاف مي كند .ارزش افزوده يك بنگاه از تفاوت عايدات فروش كالا يا خدمات و كل هزينه هايي كه صرف خريد كالاها و خدمات واسطه اي شده است ، ناشي مي شود. در مقياس اقتصاد ملي ، توليد ناخالص ملي در واقع حاصل جمع ارزش افزوده كليه بنگاه هاست ، زيرا كل معاملات واسطه اي مساوي با ارزش فروش نهايي است. به همين دليل ، فروش نهايي برابر با ارزش كل دستمزد ، نرخ بهره ، سود ، اجاره ، استهلاك و ساير پرداختها به عوامل توليد در سطح ملي و مساوي توليد ناخالص ملي است . 

در بين انواع مالیات بر ارزش افزود  ، ماليات بر ارزش افزوده از نوع توليدي ، وسيعترين پايه مالياتي و ماليات بر ارزش افزوده از نوع مصرفي ، كم ترين پايه مالياتي را ايجاد مي كند. چون ماليات توليدي ، خريدهاي ناخالص كالاهاي سرمايه اي ( بدون مستثني كردن استهلاك ) را شامل مي شود ، موانعي در برابر سرمايه گذاري ايجاد مي كند. از آن گذشته ، در صورتيكه محاسبه ماليات بر ارزش افزوده به روش صورتحساب انجام گيرد ، در مورد آن دسته از فعاليتها كه موفق به انتقال بخشي از هزينه هاي سرمايه اي خود به بعد شوند ، وضع اين ماليات بر كالاهاي سرمايه اي ، منجر به ماليات چند مرحله اي مي شود كه در ماليات بر ارزش افزوده از نوع درآمدي ، اين مساله در حد كمتري به وجود مي آيد . در بين سه روش فوق ، ، ماليات بر ارزش افزوده از نوع مصرفي كه كم ترين پايه مالياتي را ايجاد مي كند يك ماليات عمومي بر مصرف است. (در صورتيكه از اصل مبدا استفاده شود ، خالص صادرات را نيز در بر مي گيرد) بنابراين ، در بين سه روش مذكور، اكثر كشورها معمولا اين روش را بر مي گزينند . البته استفاده از اين روش ، بالاترين نرخ ماليات را براي ايجاد بازده درآمدي مطلوب لازم دارد و به همين دليل ، برخي كشورها كوشش مي كنند مبناي ماليات بر ارزش افزوده از نوع مصرفي را به وسيله ماليات پذير كردن بخشي از كالاهاي سرمايه اي گسترش دهند. 
  
چرائی الزام  اجرای قانون ماليات بر ارزش افزوده در ايران
اصلاح نظام مالياتي ، در چارچوب برنامه سوم توسعه اقتصادي ، اجتماعي و فرهنگي از طريق راهكارهايي ، همچون تشكيل سازمان امور مالياتي كشور ، اصلاح قانون مالياتهاي مستقيم و معرفي و اجراي ماليات بر ارزش افزوده به عنوان مكمل اصلاح قانون مالياتهاي مستقيم و يك ابزار درآمدي پويا و هماهنگ با شرايط اقتصادي كشور ، مد نظر قرار گرفته است. در اين راستا، علاوه بر تشكيل سازمان امور مالياتي ، اصلاح قانون مالياتهاي مستقيم به تصويب رسيده و به مرحله اجرا درآمده است. اصلاح قانون مالياتهاي مستقيم ، كاهش نرخهاي مختلف به منظور گسترش سرمايه گذاري، ايجاد فرصتهاي شغلي جديد و افزايش فعاليتهاي مولد - كاهش درآمدهاي دولت را به همراه داشته است. از طرف ديگر، لزوم تامين منابع مالي براي اجراي برنامه ها و سياستهاي پيش بيني شده ، مستلزم كسب منابع درآمدي جديد است. در اين راستا، اجراي قانون ماليات بر ارزش افزوده ، به عنوان يك نوع ماليات عمومي بر مصرف و فروش در جهت كاهش بار مالياتي بر بخشهاي مولد و اشتغال زا ، موجب كسب درآمد مالياتي براي دولت مي شود. از ديگر دلايل به اجرا در آوردن قانون ماليات بر ارزش افزوده ، اين است كه جايگزين مناسبي براي بسياري از عوارض و مالياتهاي غير مستقيمي است كه آثار اختلالي گسترده اي در بخشهاي توليدي و مولد بر سطح رفاه و رفتار مصرف كنندگان دارد . مهمترین الزامات اجرائی قانون مالیات بر ارزش افزوده عبارتند از: كاهش فشار مالياتي بر بخش توليدو سرمايه گذاري مولد اقتصادي از طريق تعديل نرخهاي ماليات بر درآمد  ، افزايش سهم درآمدهاي مالياتي در تركيب درآمدهاي دولت با اتكا به منابع جديد و برپايه مصرف  ،  افزايش كارايي نظام مالياتي از طريق كاهش هزينه و زمان وصول درآمدهاي مالياتي  ، افزايش مشاركت عمومي در كسب درآمدهاي مالياتي و گسترش زمينه خود اظهاري  و  تمركز امور مربوط به اخذ ماليات و حذف عوارض و درآمدهاي شبه مالياتي.

 مزاياي ماليات بر ارزش افزوده
در طولپنجاه  سال گذشته كه اين نوع ماليات معمول بوده، تعداد كشورهايي كه ماليات بر ارزش افزوده را برقرار ساخته اند، از مرز يكصد و شصت کشور گذشته است. اين ماليات كه زماني مختص كشورهاي جامعه اروپايي بود؛ به تدريج و با سرعت، در بسياري از كشورهاي پيشرفته اقتصادي ديگر و نيز كشورهاي در حال توسعه رواج پيدا كرد. مطالعه گزارش هاي مربوط به كشورهايي كه نظام مالياتي مزبور را اجرا كرده اند، عموماً حاكي از رضايت آن ها از برقراري اين نوع ماليات است. مزاياي متعددي براي توجيه ماليات بر ارزش افزوده عنوان مي شود؛ از جمله: درآمدزايي پایدار، ثبات نسبي، کاهش فرار مالياتي ، كنترل و حسابرسي، بازرگاني منظم، بهبود تجارت خارجي، نوسازي، حمايت موثر، حداقل تأثير منفي بر تخصيص منابع، سهولت ورود به پيمان های تجارت بین الملل نظیر سازمان تجارت جهانی .

 معايب ماليات بر ارزش افزوده
مهمترین دلایلی که معمولاً باعث نگرانی و عکس العمل منفی دولت ها و سياست گذاران كشورهايي كه اجراي ماليات بر ارزش افزوده را در دستور كار خود قرار مي دهند، میشود ؛ شامل اثر نزولي ماليات بر ارزش افزوده است. بدين معنا كه چون ماليات بر ارزش افزوده عملاً يك ماليات بر مصرف است و معمولاً با نرخ ثابت (غير تصاعدي) بر كالاهاي مشمول اعمال مي گردد، در نتيجه، اقشار كم درآمد به طور نسبي فشار مالياتي بيشتري را تحمل مي كنند و لذا وقتي در كشوري براي نخستين بار اين نوع ماليات وضع مي گردد، دولت ها و سياستگذاران اقتصادي احتمالاً به دليل ماهيت تنازلي اين نوع ماليات نگران خواهند شد. از طرف دیگر اثر ماليات بر ارزش افزوده در افزايش سطح قيمت ها نیز از عوامل نگرانی قانون گذاران و سیایت مردان در اجرای این قانون است. اما تجربه كشورهايي كه اين نوع ماليات را برقرار كرده و تجربه ده سال گذشته اجرای این قانون در ایان نشان مي دهد اين نگراني چندان موجه نيست؛ زيرا اولاً دليل منطقي و موجهي براي بالا رفتن سطح عمومي قيمت ها ارائه نمي شود و ثانياً وضع و وصول اين ماليات سبب انقباض اقتصاد مي گردد و در نتيجه اثر ضد تورمي خواهد داشت. و حتی چنانچه افزایش قیمتی صورت گرفته باشد ( که شده ) ناشی از نرخ این مالیات نیست ، بلکه تغییرت نرخ ارز بسیار بیش از نرخ مالیات ارزش افزوده در افزایش سطح عمومی قیمت ها موثر بوده است. شاید به جرات بتوان گفت اشكالات اجرايي ماليات بر ارزش افزوده  اساسی ترین موضوع مورد مجاددله فعالان اقتصادی و دستگاه مالیات ستانی بوده  که اهم اين مشكلات شامل نحوه برخورد با خرده فروشان (مشاغل جزء ) ، چگونگي برخورد در خصوص مواد غذايي كشاورزي ،  نحوه عمل در مورد كالاهاي سرمايه اي و چگونگی اخذ مالیات از پیمانکاران و فروش های اعتباری بوده است .
در شرایط نابسامان اقتصادی کنونی بدون شک توجه به موارد بازگفته فوق ، دوصد چندان مهم است. لذا اگر چه تغییرات متعددی در پیش نویسارائه شده اعلام گردیده اما نمایندگان مجلس وظیفه دارند با استفاده از نظر کارشناسان مالیاتی و حسابداری دقت نظر لازم را در تضویب بند بند این قانون بعمل آورند تا درراستای تامین منابع پایدار مالیانی حقوق مالیاتی شهروندان نیز محفوظ بماند.

-----------------------------------------------------------------------------------------
کتایون تفرشی راد ، عضو انجمن حسابداران خبره ایران و عضو انجمن حسابرسان داخلی امریکا