خوش چهره: از اظهارات آقای ترکان تعجب میکنم

در حالی که به اعتقاد کارشناسان و متخصصان، منطق و هدف مناطق آزاد در کشور به هیچ وجه درک نشده است و کارکرد مناطق آزاد از اهداف و فلسفه اصلی آنها فاصله دارد و عملا تبدیل به مبادی برای ایجاد رانت اقتصادی و قاچاق کالا به کشور شده اند، اکبر ترکان سخن از تبدیل تمامی جزایر خلیج فارس به منطقه آزاد گفته است.

به گزارش «تابناک» امروز اکبر ترکان، اعلام کرده است که در برنامه آتی دبیرخانه شورای هماهنگی مناطق آزاد مقرر گردیده است تا تمام جزایر منطقه خلیج فارس به مناطق آزاد تبدیل شود

وی که در یک نشست خبری سخن میگفت اظهار کرده است: فلسفه تاسیس مناطق آزاد در دنیا و کشورهای صنعتی حرکت پرشتاب توسعه است و بروکراسی آزاردهنده مانع فعالیت توسعه می شود و عملکرد مناطق آزاد ایران که می بایست براساس ایده های اولیه حرکت کند، رضایت بخش نیست .

اما اکبر ترکان در حالی سخن از اقدام برای تبدیل تمامی جزایر خلیج فارس به منطقه آزاد میکند که منتقدان و کارشناسان در خصوص ایده مناطق آزاد در کشور و اهداف، کارکردها و همچنین وضعیت و موقعیت آنها انتقادات بسیاری را مطرح کرده اند.

محمد خوش چهره که از اولین متخصصان و کارشناسان در بحث مناطق آزاد در کشور است و مدتها همکاری نزدیکی با اتحادیه جهانی مناطق آزاد داشته است، از اولین منتقدان این مبحث در کشور است.

وی در گفتگوی خود با «تابناک» پیرامون اظهارات اکبر ترکان در خصوص تبدیل تمامی جزایر خلیج فارس به منطقه آزاد، گفت: مناطق آزاد یک تجربه قبل از دوره جهانی سازی بود که در دهه 70 و برای کشورهایی مطرح شد که قصد داشتند به اقتصاد جهانی متصل شوند اما قوانین داخلی و جاری آنها مانعی بر سر این موضوع بود.

وی ادامه داد: در همین راستا، آنکتاد و یونیدو به این کشورها توصیه کردند که مناطقی را تحت عنوان مناطق Export Zone یا Free Zone ایجاد کنند که هدف از آنها سرعت دادن به جریان صادرات و بهبود عملکرد صادراتی این کشورها بود. به گونه ای که این مناطق بتوانند سرمایه خارجی بیشتری را جذب کنند و با توجه به توان صنعتی خود اقدام به ایجاد مناطق آزاد کنند. در واقع ایجاد پتانسیل سطح بالایی از انتقال تکنولوژی، درآمد زایی ارزی و سرمایه گذاری حرف اصلی را در مناطق آزاد میزد.

وی افزود: اما آنچه که در ایران به آن توجهی نشد، این موضوع بود که اساسا مناطق آزاد با شهرکهای صنعتی تفاوت دارد و تمرکز مناطق آزاد بر خلاف شهرکهای صنعتی تمرکزی بیرونی است. نکته اصلی در اینجا است که در بحث مناطق آزاد در ایران توجهی به موضوع مکان یابی صحیح برای این مناطق نشد و اغلب این بحث در خصوص مناطقی مطرح شد که زیربناهای لازم را برای تبدیل شدن به یک منطقه آزاد را نداشتند. برای مثال قشم حتی از داشتن فرودگاه نیز محروم بوده است درحالی که بندر عباس میتوانست به عنوان مکانی مناسب تر برای تبدیل شدن به منطقه آزاد مورد توجه قرار گیرد.

خوش چهره تاکید کرد: در ایران از نظر کارکردی منطق این بحث یعنی مناطق آزاد درک نشده است و به جای آنکه این مناطق در راستای تسریع امر صادرات خدمت کنند، تبدیل به مبادی ورود کالا به کشور شدند، تا جایی که بعدها همه دولتها به این اشکال اشاره کردند و حتی آقای خاتمی اشاره کرد که مناطق آزاد «مانند خاری در گلو شده است» که نه میتوان آن را رها کرد و نه میتوان از ان استفاده کرد.

خوش چهره با تاکید بر اینکه اظهارات آقای ترکان جای تعجب دارد، افزود: ما در ایران رکورد دار مناطق آزاد هستیم که اکنون اغلب این مناطق تبدیل شده اند به فرصتهایی برای دستیابی برخی به بخشودگی مالیاتی و ادعاهایی که در خصوص کارکرد صادراتی این مناطق میشد نیز، بعدها معلوم شد که دعاوی بی مورد و غیر قابل استنادی است.

خوش چهره ادامه داد: اکنون تنها دو منطقه آزاد در ایران هست که کارکرد صادراتی در بخش اقلام پتروشیمی و صادرات نفتی فعال است که در این مورد هم بسیاری معتقدند که این دو منطقه نیز مکان یابی مناسبی به عنوان منطقه آزاد ندارند. اکنون مناطق آزاد تبدیل به محلهایی برای واردات و حتی قاچاق کالا به کشور شده است و اقتصاد کشور را دچار اخلال کرده و منجر به سرگردان شدن سرمایه های بسیاری شده اند.

خوش چهره تاکید کرد: اکنون مناطق آزاد در کشور یک فرصت رانتی افسانه ای برای برخی فراهم کرده اند. من از اظهارات آقای ترکان تعجب میکنم که در حالی که کشورهای صنعتی که صادرات زیادی دارند اینگونه بی محابا به سمت ایجاد مناطق آزاد نمیروند و کشورهای عربی نیز هرکدام تنها یک منطقه آزاد دارند، صحبت از تبدیل جزایر جنوبی به منطقه آزاد میکنند.