گلایه های تمام نشدنی سهامداران از عرضه های اولیه

براساس گزارش بورس نیوز، سهام شرکت های مذکور پس از طی کردن فرآیند کشف قیمت در روز عرضه اولیه، روند قیمتی مناسبی را طی روزهای آتی معاملاتی خود در پیش گرفتند، به گونه ای که می توان گفت فعالان بازار سرمایه که در زمان عرضه اولیه موفق به خرید سهام شرکت های مذکور شدند، بازدهی مناسبی را تاکنون از سرمایه گذاری های خود کسب کرده اند. از این رو، روند معاملاتی نمادهای "حسینا"، "مفاخر" و "تیپیکو" در حالی با رشد قیمتی مناسبی همراه شده که به دلیل مشکلات موجود در سیستم معاملات بر خط حین عرضه اولیه سهام آنها، تنها عده معدودی از افراد حقیقی موفق به خرید سهام شرکت های مذکور شده اند و به عبارت دیگر خیل عظیمی از فعالان بازار سرمایه از مشارکت در عرضه های اولیه و منتفع شدن از روند قیمتی آنها بی نصیب ماندند.

براساس این گزارش، سهامداران حقیقی در حالی همواره گلایه ها و شکایات خود را نسبت به سیستم ثبت دستورهای خرید در زمان عرضه اولیه از طریق تماس های مکرر تلفنی با این سایت خبری اعلام کرده اند که این موج شکایات از سوی سهامداران بورس در شرایط فعلی نامناسب حاکم بر بازار سهام شدت گرفته و به نوعی موجب تقویت عدم رضایتمندی آنها نسبت به نحوه معاملات در زمان عرضه اولیه سهام شرکت ها شده است.

در این شرایط اما، بسیاری از فعالان بازار سرمایه معتقدند که به دلیل رانت خواری شرکت های کارگزاری و معامله گران در آن و البته با قصد قبلی، اخلال در سیستم معاملات بر خط به وجود می آید تا متقاضیان حقیقی نتوانند در ثبت دستور خود موفق شوند که در پی این امر بخش عمده ای از سهام عرضه شده توسط کارکنان کارگزاری ها و البته برخی مشتریان خاص آنها خریداری می شود.

اما نکته قابل توجه این است که به نظر می رسد فعالان بازار سرمایه و سهامداران تنها به دلیل عدم رضایتمندی از نحوه ارایه خدمات از طریق کارگزاری ها در زمان عرضه اولیه، همگی بر تخلف شرکت های کارگزاری اتفاق نظر دارند، چراکه به نظر می رسد سیستم معاملات به گونه ای طراحی شده که این شرکت ها از قابلیت و توانایی ایجاد اخلال در سیستم معاملات برخط برخوردار نباشند و این عقیده تنها به دلیل ناراحتی و نارضایتی سرمایه گذاران از نحوه عملکرد مقامات و مسئولان ذیربط در این باره، در بازار سرمایه مطرح می شود. از این رو در صدد آن برآمدیم تا نظر یکی از کارشناسان در حوزه فناوری اطلاعات و نرم افزار را در این خصوص جویا شویم.

نهادهای مختلف در جستجوی یافتن راهکار

در همین ارتباط، مدیر عامل شرکت نرم افزاری صحرا در گفتگو با خبرنگار بورس نیوز عنوان کرد: نحوه عملکرد سیستم معاملاتی در بازار سرمایه به عوامل مختلفی همچون پهنای باند مخابرات، تجهیزات سخت افزاری، اینترنت و طراحی زیرساخت هایی برای آن بستگی دارد. این در حالی است که با توجه به افزایش قابل توجه حجم تقاضا در زمان انجام عرضه های اولیه، یکی از پارامترهای مذکور هنگام پردازش اطلاعات دچار مشکل می شود و در نهایت سبب عدم موفقیت فعالان بازار سرمایه جهت خرید سهام از طریق سیستم معاملات برخط می گردد که البته این اخلال همیشه در روند معاملات بروز نمی کند.

حمیدرضا توسلی با ضعیف خواندن احتمال وجود امکانی برای شرکت های کارگزاری جهت ایجاد اخلال در سیستم معاملات، در این باره افزود: سیستم های نرم افزاری در حالی مطابق با ضوابط و قوانین تدوین شده از سوی سازمان بورس، طراحی و به شرکت های کارگزاری ارایه می شوند که تمامی امکانات و خدمات ارایه شده به شرکت های مذکور ابتدا مورد تأیید نهادهای ناظر و بخش فناوری اطلاعات در سازمان بورس قرار می گیرد، سپس در شرکت های کارگزاری به کار برده می شود. برهمین اساس می توان گفت از لحاظ سیستماتیک چنین امکانی در ساختار نرم افزاری سیستم معاملاتی بورس وجود ندارد.

وی به برنامه های شرکت های نرم افزاری جهت رفع مشکل مذکور اشاره کرد و ابراز داشت: با توجه به اینکه مشکلات موجود در سیستم معاملات بر خط در روز عرضه اولیه از رشد حجم تقاضا برای خرید سهام نشأت می گیرد، شرکت های فعال در حوزه فناوری اطلاعات همچون صحرا در حال ارایه راهکارهایی جهت رفع مشکل مذکور همچون تقویت زیرساخت های نرم افزاری هستند.

این مقام مسئول در خاتمه با بیان اینکه سازمان بورس برنامه هایی جهت افزایش ظرفیت سیستم های معاملاتی متناسب با حجم تقاضا در نظر دارد، اظهار داشت: در پی افزایش اقبال عمومی نسبت به سرمایه گذاری در بورس و نیز رشد حجم نقدینگی وارد شده به آن، سازمان بورس نیز برنامه هایی جهت توسعه ظرفیت در سیستم های معاملاتی همچون افزایش پهنای باند مخابرات و سخت افزاری به منظور جلوگیری از بروز مشکلاتی در زمان عرضه اولیه در نظر دارد. برهمین اساس می توان گفت نهادهای مختلف همچون شرکت های کارگزاری، نرم افزاری و فعالان بازار سرمایه، همگی در حال پیگیری رفع مشکل مذکور هستند.

یک پیشنهاد برای رفع این مشکل

براساس گزارش بورس نیوز، هر چند تمامی شواهد حاکی از تبرئه کارگزاری ها از اتهام اعمال دخل و تصرف در سیستم معاملات بر خط حین عرضه اولیه است، اما طبیعی به نظر می رسد که این ظن و گمان بد نسبت به شرکت های کارگزاری همچنان به قوت خود باقی بماند و از صفحه ذهن سرمایه گذاران پاک نشود. برهمین اساس در ادامه این گزارش در صدد آن برآمدیم تا راهکارهایی جهت برطرف کردن مشکل مذکور ارایه دهیم.

براساس این گزارش، ایجاد امکان ثبت دستور خرید از ساعات ابتدایی شروع معاملات در بورس برای تمامی افراد متقاضی و با قیمت های مورد نظر آنها که براساس انجام تحلیل برآورد شده را می توان به عنوان راهکاری جهت جلوگیری از ایجاد اخلال در سیستم معاملات پیشنهاد کرد، چراکه به نظر می رسد یکی از ایرادات موجود در سیستم فعلی، وجود فرصت محدود برای ثبت دستور خرید در مقابل تعداد زیاد متقاضی باشد که این امر موجب اعمال فشار بر سیستم معاملات و در نتیجه بروز اخلالاتی در آن می شود.

به عبارت بهتر براساس راهکار عنوان شده، این فرصت به تمامی متقاضیان داده می شود تا با فراغ بال و به دور از هیجانات و التهابات حاکم بر عرضه های اولیه ناشی از در اختیار داشتن فرصت محدود برای ثبت دستور خرید و البته براساس تحلیل های انجام شده توسط آنها اقدام به خرید کنند که در این بین باید در نظر داشت قبل از فرآیند کشف قیمت به هر متقاضی تنها یکبار امکان ثبت دستور با قیمت مورد نظر آن داده می شود. بدین ترتیب عرضه کننده سهام شرکت ها نیز پس از بررسی قیمت های ثبت شده و تطابق آن با قیمت مورد نظر و پیشنهادی خود می تواند نسبت به عرضه سهام اقدام کند و بدین نحو فرآیند کشف قیمت همزمان با مشارکت تمامی افراد اعم از حقیقی و حقوقی انجام می پذیرد.

اما در این بین عدم تناسب میان میزان عرضه و تقاضا برای یک سهم مشکل موجود بر سر راه اجرای برنامه مذکور می باشد که برای رفع آن نیز پیشنهاد می شود عرضه کننده بر مبنای خاصی همچون در نظر گرفتن اولویت زمانی در ثبت دستور یا انتخاب متقاضی به صورت تصادفی اقدام به تخصیص سهام به متقاضیان کند.

در پایان این گزارش می افزاید، به نظر می رسد اجرای این برنامه موجب می شود تا فعالان بازار سرمایه نسبت به ثبت قیمت خرید دقت عمل به خرج دهند و تحلیل بنیادی سهام شرکت ها را مبنایی برای برآورد قیمت آن قرار دهند. از این رو می توان گفت انجام عرضه اولیه به صورت عنوان شده به حرکت بازار سهام و سهامداران به سمت تصمیم گیری براساس تحلیل کمک شایان توجهی می کند و از تشکیل صف های خرید میلیونی در سهام شرکت ها در زمان عرضه اولیه جلوگیری به عمل می آورد.