بازار بهاري شده به محدوديت نيازي نيست
عليرضا باغاني
نهاد ناظر بازار سرمايه در اواخر بهمن ماه كه ريزش قيمت سهام به اوج خود رسيده بود و پديده صفنشيني در بازار سهام به شدت در حال تقويت بود، در قالب طرحي فروش سهام در بازار سرمايه را محدود كرد.
براساس ضوابط جديد كه از شنبه، 26 بهمن در بازار سرمايه و با هدف حمايت از سهامداران خرد، جلب حمايت بيشتر سهامداران حقوقي، تسهيل و افزايش مبادلات سهامداران بزرگ و فراهم ساختن امكان حمايت مستمر و مداوم از بازار سرمايه به اجرا گذاشته شده است، بين ساعت 8:30 الي 12 هر روز، حداكثر حجم سفارشهاي فروش وارده توسط هر كد معاملاتي (اعم از حقيقي و حقوقي) در هر نماد معادل 2 درصد حجم مبنا يا 50 هزار سهم (هر كدام بيشتر باشد) اعمال شده است.
بر اين اساس، از ساعت 12 الي 12:30، سقف مذكور اعمال نشده و كليه سهامداران (اعم از حقيقي و حقوقي) ميتوانند به ميزان مورد نظر، سفارش فروش وارد كنند. حال آنكه در دوره زماني 12 الي 12:30، سفارشهاي خريد و فروش، برمبناي قيمت پاياني بازار در ساعت 12 وارد سامانه معاملات ميشود. همچنين سفارشهاي فروش در دوره زماني 12 الي 12:30 به صورت انجام و ابطال (Fill & Kill) قابل ارسال است. اما سفارشهاي خريد در بازار كما فيالسابق و بدون سقف انجام ميشود.
اين طرح كه در بدو اجرا مخالفان و موافقان زيادي داشت، به هر حال 3 هفتهاي است كه در بازار سهام اجرا شده است. كارنامه 3هفتهاي اين طرح نشان ميدهد شمار زيادي از سهامداران حقيقي تازه وارد كه ناخودآگاه گرفتار صفهاي سنگين فروش سهام شده بودند، در قالب اين طرح و در بازار بدون صف فروش توانستهاند اندك سهامي را كه داشتهاند نقد كنند و از بازار خارج شوند. اما پس از گذشت 3 هفته از اجراي اين طرح و در حالي كه تنها دو هفته معاملاتي به پايان سال 1392 زمان باقي مانده است، ادامه اجراي اين طرح، سهامداران حقيقي و حقوقي حرفهاي بازار و به تعبيري واضحتر پاسوزهاي بازار را محدود و نگران كرده است.
اينكه نهاد ناظر بازار سرمايه همزمان با سقوط سنگين بورس به تكاپو افتاد تا از حقوق سهامداران خرد حمايت كند، جاي تشكر و قدرداني دارد، اما به نظر ميرسد مقررات جديد فروش سهام تنها بهعنوان يك مسكن موقت، كارا بوده و براي آن دسته از فعالان بازار مفيد بوده كه تاب و تحمل منفي بودن بازار در پروسهاي نسبتا ميان مدت را نداشتهاند، اين دسته از افراد كه خبر سودهاي نجومي در بورس آنها را به سمت اين بازار كشانده بود، هماكنون چه با شناسايي سود و چه با شناسايي زيان از اين بازار خداحافظي كردهاند و الان بازار مانده و بازيگران اصلي و هميشگي.
در حال حاضر ادامه مقررات موجود در بازار سرمايه طرفداران زيادي ندارد. نتايج يك نظرسنجي نسبتا جامع توسط يك سايت تحليلي معتبر نشان ميدهد كه بخش عمدهاي از فعالان حقيقي و حقوقي از ادامه وضع موجود رضايت ندارند.
در اين نظرسنجي از 1500 نفر از فعالان بازار سهام سوال شده كه چقدر موافق تداوم محدوديتهاي جديد معاملات هستيد و آن را كارا ميدانيد؟ در پاسخ 52 درصد از اين 1500 نفر اعلام كردهاند كه اساسا موافق ادامه وضع موجود نيستند. 19 درصد از اين آمار هم اين مقررات را خيلي كارا و 12 درصد اين شرايط معاملاتي جديد را مناسب ارزيابي كردهاند. 17 درصد باقيمانده هم، برقراري شرايط معاملاتي جديد را در بازار سرمايه بدون تاثير قلمداد كردهاند و اصطلاحا راي ممتنع دادهاند.
از طرفي ديگر با تكتك فعالان حقوقي بازار كه صحبت كنيد، قطعا متوجه خواهيد شد، ادامه مقررات جديد در بين حقوقيها هم طرفداراني ندارد، چون اساسا سهام خريدارايشده در مكانيزم جديد معاملات بايد به صورت قطرهاي فروخته شود و اين موضوع قدرت نقدشوندگي بازار سهام را با مخاطره مواجه ساخته است.
خوشبختانه يك مقام نظارتي بازار سهام چهارشنبه گذشته از سيگنالهاي برگشت كامل بازار سرمايه خبر داد و اعلام كرد كه معاملات اين روز هم به لحاظ سفارشگذاري و هم به لحاظ مشاركت سهامداران حقيقي و حقوقي در دادوستدها از 15 دي ماه يعني آغاز روند نزولي بورس تاكنون بيسابقه بوده است. بنابراين با وجود برگشت بازار نبايد نگران بازگشت دوباره صفهاي فروش به بازار سهام بود.
بايد به بازار اجازه داد كه خودش تعيينكننده روند باشد. قيمت سهام خيلي از شركتها به سطح جذابي رسيده است. فصل مجامع براي تقسيم سود نقدي نزديك است. احتمالا در صورتهاي مالي 12 ماهه، محافظه كاري شركتها كه در 9ماههها بروز پيدا كرده بود تا قدري افشا خواهد شد.
بر اين اساس بازار نگراني خاصي ندارد، مگر اينكه در پس پرده رخدادها و وقايعي در پيش باشد كه ما از آنها خبر نداريم.
ديد تحليلي ما نشان ميدهد كه بازار پتانسيلهاي كافي براي رشد دارد، نگارنده از هفته گذشته تاكنون با 8 بازيگر عمده بازار سرمايه صحبت كردهام و به اتفاق همگي قيمتهاي كنوني سهام را جذاب ارزيابي كردهاند، اما همچنان نگران فروش سهامند. طبيعي است كه بازار سرمايه با گردش طبيعي معاملات و خريد و فروش دائم سهام، رونق ميگيرد و اگر ميخواهيم بازاري واقعي، شفاف و مبتني بر مكانيزم عرضه و تقاضا داشته باشيم، بايد از هماكنون استارت بزنيم.