ارزش افزوده نفت به منفی 34درصد رسید
کد خبر : ۱۲۰۹۵۲
سعیده شفیعی، پژوهشگر اقتصادی
بخش نفت طی چهارسال اخیر بهدلیل اتخاذ سیاستهای نامناسب، تشدید تحریمها از سوی کشورهای غربی و افت طبیعی مخازن بهشدت با افت بازدهی مواجه بوده است؛ بهطوری که بنا بر اعلام بانکمرکزی، رشد ارزش افزوده این بخش در پایان سال 1391 به 34/1-درصد کاهش یافت که این رقم در اقتصاد ایران بیسابقه است. هماکنون که هفتماه از تغییر دولت و حدود سهماه از امضای توافقنامه ژنو میگذرد، به نظر میرسد بخش نفت بهبود نسبی خود را آغاز کرده است. بر اساس آخرین گزارش منتشرشده توسط بانکمرکزی، رشد ارزش افزوده بخش نفت به قیمتهای ثابت سال 1376 طی دوره 1391-1388 بین 9/1درصد در سال 1389 تا 34/1-درصد در سال 1391 در نوسان بوده است. از آنجا که بخش نفت آثار مستقیم و غیرمستقیم بسیاری بر سایر بخشها دارد، این افت عملکرد سبب کاهش رشد اقتصادی کشور نیز شد و آن را تا 5/8-درصد در سال 1391 کاهش داد. همچنین بر اساس آمارهای رسمی، طی سالهای گذشته حدود 10 تا 18درصد از تولید ناخالص داخلی کشور به قیمتهای ثابت مربوط به بخش نفت بود که این رقم به 6/5 درصد در سال 1391 کاهش یافت.
بهبود نسبی طی ششماهه اول سال 1392
جدیدترین گزارش مرکز آمار ایران از رشد اقتصادی طی ششماهه اول سال 1392، نشان میدهد رشد اقتصادی با احتساب نفت از 8/5-درصد در سال 1391 به منفی دودرصد طی شش ماهه اول سال 1392 رسید که اگرچه همچنان منفی است اما این رقم، بهبود نسبی بخش نفت را نسبت به سال 1391 نشان میدهد. نکته قابل توجه آنکه همانند سالهای گذشته رشد اقتصادی بدون احتساب بخش نفت با 1/7 -درصد بیشتر از رشد اقتصادی با احتساب بخش نفت با منفی دودرصد است که وضعیت این بخش را نسبت به سایر بخشهای اقتصاد (کشاورزی، صنعت، ساختمان و خدمات) نامناسبتر نشان میدهد.
افزایش تولید نفت خام
صنعتنفت ایران به دلیل تشدید تحریمهای بینالمللی، از میانه سال 2010 بهشدت تحت فشار قرار گرفت اما تولید نفت از سال 2012 با افت شدید مواجه شد و در ژوئن همین سال به زیر سهمیلیون بشکه رسید. نکته قابلتوجه آنکه افزایش قیمت نفت طی سالهای اخیر سبب شد تا درآمدهای نفتی افزایش یابد و مساله کاهش تولید نفت چندان در حجم درآمدهای نفتی نمود نیابد. آخرین گزارش دبیرخانه اوپک در ماه مارس 2014 نشان میدهد تولید نفت ایران نسبت به سال 2013 افزایش یافته است. همچنین آمار این سازمان نشان میدهد از سپتامبر 2013 (شروع بهکار دولت یازدهم) تا فوریه 2014 (اواسط اسفندماه) تولید نفت از دومیلیونو667هزار بشکه به دومیلیونو679هزار بشکه افزایش یافته است. به نظر میرسد هفتماه پس از تغییر دولت و اصلاح فرآیندها و سیاستها در بخشهای مختلف، بخش نفت نیز به شروع به بهبود کرده است.
روند تولید نفت ایران طی دوره 2012-2006 (میلیون بشکه در روز)
منبع: IEA) International Energy Agency)
سهم ایران در اوپک
ایران یکی از کشورهای موسس سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) است و از سال 1960 (سال تاسیس اوپک) بهطور متوسط 14درصد کل تولید نفت اوپک را دارا بوده است. این نسبت در سالهای مختلف دچار نوسانات بسیاری بوده که بیشترین نوسانات بعد از زمان جنگ، مربوط به سهسال اخیر بوده است.سهم ایران از کل تولید اوپک از 9/12درصد در سال 2008 به 8/8 درصد در سال 2012 رسید که کمترین رقم از سالهای 1980 و 1981- که سهم ایران به دلیل آغاز جنگ تحمیلی به ششدرصد کاهش یافت- است. این سهم در سال 2013 بهدلیل کاهش یکمیلیون بشکهای تولید اوپک، بهبود یافت و به 2/9درصد رسید. با افزایش تولید نفت طی هفت ماه اخیر، سهم ایران از کل تولید اوپک در فوریه 2014 به 3/9درصد رسید که نسبت به سال 2013، یکدهم واحد درصد افزایش نشان میدهد.
مصرف نفتخام
اگرچه ایران چهارمین دارنده ذخایر نفتخام جهان است، اما از جمله بزرگترین کشورهای مصرفکنندگان نفتخام نیز است. مصرف نفتخام از 600هزار بشکه در ابتدای دهه 1980 به بیش از یکمیلیونو700هزار بشکه در سال 2012 افزایش یافته است که ایران را به عنوان سیزدهمین مصرفکننده نفت در دنیا قرار میدهد. مصرف نفت تابعی از رشد اقتصادی و فعالیت صنایع مختلف است. به دلیل اینکه طی دوسال اخیر رشد اقتصادی ایران منفی بوده و به عبارت دیگر اقتصاد ایران کوچکتر شده است، مصرف نفت با افزایش قابلتوجهی مواجه نشده است. با افزایش رشد اقتصادی و بهبود عملکرد اقتصاد کلان، مصرف نفت به تبع رشد صنایع افزایش خواهد یافت و این مساله میتواند صادرات نفت را کاهش دهد. علاوه بر این، بنا بر اعلام کارشناسان مخازن، افت تولید نفت مخازن کشور که در نیمهدوم عمر خود هستند، سالانه هفتدرصد تخمین زده میشود که تولید نفت را به صورت طبیعی کاهش خواهد داد. از اینرو توجه و سرمایهگذاری به کاهش مصرف و افزایش ضریب بازیافت مخازن از اولویتهای بخش نفت در سال جاری است.
بهبود نسبی طی ششماهه اول سال 1392
جدیدترین گزارش مرکز آمار ایران از رشد اقتصادی طی ششماهه اول سال 1392، نشان میدهد رشد اقتصادی با احتساب نفت از 8/5-درصد در سال 1391 به منفی دودرصد طی شش ماهه اول سال 1392 رسید که اگرچه همچنان منفی است اما این رقم، بهبود نسبی بخش نفت را نسبت به سال 1391 نشان میدهد. نکته قابل توجه آنکه همانند سالهای گذشته رشد اقتصادی بدون احتساب بخش نفت با 1/7 -درصد بیشتر از رشد اقتصادی با احتساب بخش نفت با منفی دودرصد است که وضعیت این بخش را نسبت به سایر بخشهای اقتصاد (کشاورزی، صنعت، ساختمان و خدمات) نامناسبتر نشان میدهد.
افزایش تولید نفت خام
صنعتنفت ایران به دلیل تشدید تحریمهای بینالمللی، از میانه سال 2010 بهشدت تحت فشار قرار گرفت اما تولید نفت از سال 2012 با افت شدید مواجه شد و در ژوئن همین سال به زیر سهمیلیون بشکه رسید. نکته قابلتوجه آنکه افزایش قیمت نفت طی سالهای اخیر سبب شد تا درآمدهای نفتی افزایش یابد و مساله کاهش تولید نفت چندان در حجم درآمدهای نفتی نمود نیابد. آخرین گزارش دبیرخانه اوپک در ماه مارس 2014 نشان میدهد تولید نفت ایران نسبت به سال 2013 افزایش یافته است. همچنین آمار این سازمان نشان میدهد از سپتامبر 2013 (شروع بهکار دولت یازدهم) تا فوریه 2014 (اواسط اسفندماه) تولید نفت از دومیلیونو667هزار بشکه به دومیلیونو679هزار بشکه افزایش یافته است. به نظر میرسد هفتماه پس از تغییر دولت و اصلاح فرآیندها و سیاستها در بخشهای مختلف، بخش نفت نیز به شروع به بهبود کرده است.
روند تولید نفت ایران طی دوره 2012-2006 (میلیون بشکه در روز)
منبع: IEA) International Energy Agency)
سهم ایران در اوپک
ایران یکی از کشورهای موسس سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) است و از سال 1960 (سال تاسیس اوپک) بهطور متوسط 14درصد کل تولید نفت اوپک را دارا بوده است. این نسبت در سالهای مختلف دچار نوسانات بسیاری بوده که بیشترین نوسانات بعد از زمان جنگ، مربوط به سهسال اخیر بوده است.سهم ایران از کل تولید اوپک از 9/12درصد در سال 2008 به 8/8 درصد در سال 2012 رسید که کمترین رقم از سالهای 1980 و 1981- که سهم ایران به دلیل آغاز جنگ تحمیلی به ششدرصد کاهش یافت- است. این سهم در سال 2013 بهدلیل کاهش یکمیلیون بشکهای تولید اوپک، بهبود یافت و به 2/9درصد رسید. با افزایش تولید نفت طی هفت ماه اخیر، سهم ایران از کل تولید اوپک در فوریه 2014 به 3/9درصد رسید که نسبت به سال 2013، یکدهم واحد درصد افزایش نشان میدهد.
مصرف نفتخام
اگرچه ایران چهارمین دارنده ذخایر نفتخام جهان است، اما از جمله بزرگترین کشورهای مصرفکنندگان نفتخام نیز است. مصرف نفتخام از 600هزار بشکه در ابتدای دهه 1980 به بیش از یکمیلیونو700هزار بشکه در سال 2012 افزایش یافته است که ایران را به عنوان سیزدهمین مصرفکننده نفت در دنیا قرار میدهد. مصرف نفت تابعی از رشد اقتصادی و فعالیت صنایع مختلف است. به دلیل اینکه طی دوسال اخیر رشد اقتصادی ایران منفی بوده و به عبارت دیگر اقتصاد ایران کوچکتر شده است، مصرف نفت با افزایش قابلتوجهی مواجه نشده است. با افزایش رشد اقتصادی و بهبود عملکرد اقتصاد کلان، مصرف نفت به تبع رشد صنایع افزایش خواهد یافت و این مساله میتواند صادرات نفت را کاهش دهد. علاوه بر این، بنا بر اعلام کارشناسان مخازن، افت تولید نفت مخازن کشور که در نیمهدوم عمر خود هستند، سالانه هفتدرصد تخمین زده میشود که تولید نفت را به صورت طبیعی کاهش خواهد داد. از اینرو توجه و سرمایهگذاری به کاهش مصرف و افزایش ضریب بازیافت مخازن از اولویتهای بخش نفت در سال جاری است.
ارسال نظر