نقش ایران و عربستان در تعیین سرنوشت سوریه چیست؟

در نخستین ماه‌های پس از آغاز درگیری‌ها در سوریه، کشورهای غربی و همچنین برخی دولت‌های منطقه، امید فراوانی به سقوط سریع دولت دمشق داشته و راهبردهای خود را در این جهت تنظیم کرده بودند. با این حال، با گذشت بیش از سه سال و آشکار شدن اشتباه این پیش‌بینی‌ها، روند تحلیل‌ها درباره سوریه نیز تغییر کرده است. اظهارات یکی از دیپلمات‌های سابق آمریکایی درباره سیاست‌های ایالات متحده، نمودی از همین امر است.

به گزارش «تابناک»، به تازگی رایان کراکر، دیپلمات شناخته شده آمریکایی و سفیر پیشین این کشور در لبنان، سوریه و عراق در اظهاراتی به بررسی سیاست‌های ایالات متحده در قبال سوریه پرداخته و نسبت به انجام «اشتباهی هولناک» از سوی دولت آمریکا در قبال سوریه هشدار داده است. 

کراکر ضمن پاسخ به انتقادات برخی سیاستمداران جنگ طلب ـ که همچنان خواستار مداخله نظامی آمریکا در سوریه هستند ـ تأکید کرده که چنین مداخله‌ای هم نمی‌توانست نتایجی بهتر از آنچه اکنون وجود دارد، برای ایالات متحده‌ داشته باشد.

در همین راستا، وی گفته آمریکا می‌تواند برای «سوریه بدون اسد» (پس از کنار رفتن اسد) برنامه ریزی کند، اما نمی‌تواند انتظار «سوریه بدون علویان» را داشته باشد. 

به باور وی، اگر آمریکا بخواهد یک حکومت سنی مذهب را در سوریه بر سر کار بیاورد، اشتباهی مهلک مرتکب خواهد شد، زیرا هیچ تضمینی نیست که چنین حکومتی در راستای منافع آمریکا حرکت کند و شاید با روی کار آمدن افراطیون، اوضاع «بد‌تر از بد» شود. 

کراکر که در جریان نشستی با حضور کار‌شناسان در شورای روابط خارجی آمریکا سخن می‌گفته، همچنین اظهار داشته که آمریکا باید تمرکز خود را بر تعامل با همسایگان سوریه و ارائه کمک به آوارگان سوری متمرکز کند و در زمینه دولت سوریه نیز تنها راه ممکن و احتمالی برای موفقیت، تلاش برای تعامل با علویان سوریه است که بنا ‌بر‌ آن، بتوان در روندی تدریجی و در طول زمان شاهد کنار رفتن بشار اسد از قدرت بود. 

به عقیده وی، مهم‌ترین مزیت این راهبرد این است که در صورت تمرکز آمریکا بر سوریه پس از اسد به جای سوریه پس از علویان، واشنگتن می‌تواند از مخالفت و مقاومت حامیان خارجی دولت سوریه، یعنی ایران و سوریه جلوگیری کند. البته از دیدگاه وی، قدرت‌های خارجی نمی‌توانند به تنهایی به درگیری‌های سوریه پایان دهند و روند درگیری‌ها در این کشور سال‌ها به طول خواهد انجامید. 

در همین زمینه، وی به نکته دیگری نیز اشاره کرده و آن، احتمال توافقی میان ایران و عربستان سعودی برای پایان درگیری‌ها در سوریه و تأثیر چنین توافقی بر اوضاع این کشور است. به باور کراکر، آنچه هم اکنون در عرصه میدانی سوریه در حال وقوع است (پیشروی نیروهای ارتش) به خودی خود تعیین کننده سرنوشت درگیری‌ها خواهد بود و توافق ایران و سعودی در حال حاضر چندان تأثیری بر این روند ندارد. 

این دیپلمات سابق آمریکایی همچنین با اشاره به رخدادهای سال ۱۹۸۲ در منطقه «حمآ» در سوریه، اظهار داشته که دولت دمشق از سه دهه پیش، خود را برای وقوع تحولاتی مشابه آنچه هم اکنون در حال وقوع است آماده کرده بود، در حالی که آمریکا نسبت به این موضوع آگاه نبوده است.