چهارشنبه ۰۸ آبان ۱۳۸۷ - ۱۳:۴۸

موج:بحران اقتصادي جهان و بورس اوراق بهادار تهران؛ بيم ها و اميدها

کد خبر : ۱۵۴۸۵
خبرگزاري موج -
گروه بورس در گذشته بسيار نزديك (مثلاً 2 سال قبل) بزرگترين شركت هاي مورد معامله در بورس اوراق بهادار تهران عبارت بودند از: سرمايه گذاري غدير، سرمايه گذاري صندوق بازنشستگي، سايپا، سرمايه گذاري بانك ملي، ايران خودرو و ... . سرمايه ثبت شده اين شركتها به ندرت از مرز 5000 ميليون ريال عبور مي كرد ( در مورد بيش از 95 درصد شركتها هنوز هم اين مطلب صادق است).
 
قسمت عمده منابع درآمدي و هزينه اي اين شركتها بيشتر حالت دستوري يا انحصاري داشت تا رقابتي و آزاد. به عنوان مثال، انحصار موجود در صنعت خودرو همراه با تعرفه هاي قابل ملاحظه واردات آن، براي شركتهايي همچون سايپا و ايران خودرو شرايطي ايجاد مي كند كه در آن رقابت و شرايط اقتصاد جهاني مفهوم خاصي ندارد.
 
در ضمن، بازده هاي بالقوه و بالفعل در صنايعي همچون سيمان و پتروشيمي كه درصد قابل ملاحظه اي از پرتفوي شركتهاي سرمايه گذاري را تشكيل مي داد ( هنوز هم چنين شرايطي ادامه دارد) بيشتر به دليل وجود مزيت هاي نسبي(عمدتاً به دليل فراواني و در اختيار بودن مواد اوليه ارزان) است تا كارايي اقتصادي و دلايل مشابه. طبيعي است در چنين شرايطي تأثيرپذيري بورس اوراق بهادار از شرايط اقتصاد جهان را بي معني تصور كنيم. اما با گذشت زمان، شرايط نسبتاً جديدي بر بورس اوراق بهادار تهران حاكم شد.
در سال 1385 شركتهايي همچون ملي مس ايران، فولاد مباركه و ... در بورس اوراق بهادار تهران پذيرفته شدند. ورود اين شركتها ( و شركتهايي كه متعاقباً پذيرش شدند) و انجام معاملات روي نماد آنها، حال و هواي تازه اي به بازار سرمايه داد.
 
سرمايه ثبت شده بسياري از اين شركتها بسيار بالا است و همين امر موجب تاثير چشمگير آنها بر شاخص مي شود. در ضمن، آغاز به كار رسمي بورس كالا در سال 1386 هم يكي ديگر از عواملي بود كه شرايط اقتصاد جهاني را حداقل بر سهام شركتهايي مانند فولاد مباركه، فولاد خوزستان، ملي مس، معادن و فلزات و ... منعكس مي كرد (به خاطر داشته باشيم كه نوسانات قييمت سهام اين شركتها حداقل به لحاظ رواني بر روند كل بازار هم اثر مي گذارد).
 
محصولات اين شركتها در بورس كالا مورد معامله قرار مي گرفت ( و مي گيرد) و همزمان سهام آنها در بورس اوراق بهادار داد و ستد مي شود. قيمت محصولات اين شركتها در بورس كالا تابعي است از قيمتهاي جهاني. بنابراين تحولات اقتصاد جهان حداقل با تأثير بر قيمت محصولات پذيرفته شده در بورس كالا، مي تواند نوسان قيمت اوراق بهادار آنها هم موجب شود.
اولين تأثير از اين نوع، در آذر ماه سال 86 ، يعني زماني كه براي اولين بار بحران مسكن آمريكا مطرح شد، با كاهش قيمت فلزات اساسي در بورس لندن، خودنمايي كرد. البته آن تأثير بسيار كوتاه مدت بود. ولي شرايط كنوني بسيار جدي تر و طولاني تر خواهد بود. اگر در گذشته، نوسانات قيمت نفت و چرخه هاي تجاري و اقتصادي جهان، تنها بر عملكرد دولت به عنوان متصدي فعاليتهاي اقتصادي، تأثير مي گذاشت، امروزه سرمايه گذاران غيردولتي هم از آن متأثر مي شوند. البته هرگز نمي توان روي ديگر سكه (بازده هاي قابل توجه شركتهاي توليد كننده فلزات اساسي در 2 سال گذشته) را از ياد برد كه همين سرمايه گذاران غيردولتي از آن منتفع شدند. به هر حال، فضاي سرمايه گذاري همواره با ريسك همراه است؛ خواه سرمايه گذار دولت باشد خواه بخش خصوصي.
از سوي ديگر كاهش درآمدهاي نفتي كشور هم از جمله مواردي است كه مي تواند به صورت مستقيم و غيرمستقيم بر فعاليت بورس اوراق بهادار تأثير داشته باشد. كاهش درآمدهاي نفتي به معني ركود در فعاليتهاي عمراني كشور است. مطمئناً صنايعي همچون فولاد، سيمان و ... در كوتاه مدت يا بلندمدت از اين امر متأثر خواهند شد. چه بسا شرايط كنوني بازار اوراق بهادار منعكس كننده انتظارات سرمايه گذاران در اين زمينه باشد. در ضمن، كاهش درآمدهاي نفتي به معني كاهش واردات هم هست كه اين امر مي تواند سودآوري شركتهايي همچون كشتيراني جمهوري اسلامي ايران را تحت تأثير قرار دهد.

به نظر مي رسد در آينده و با گسترش فعاليت بورس كالا و افزايش محصولات پذيرفته شده در آن، همراه با سياستهاي مثبت دولت محترم جمهوري اسلامي ايران در زمينه هايي همچون حذف يارانه ها، تعداد صنايع و شركتهايي كه از شرايط اقتصادي جهان متأثر مي شوند افزايش خواهد يافت. بنابراين، هم مجموعه مديريتي بنگاهها بايد در اين زمينه تجربه كسب نمايند و هم سرمايه گذاران. به نظر نمي رسد تاكنون يك عامل بنيادي اقتصادي خارجي، تا اين حد شرايط بورس اوراق بهادار را تحت تأثير قرار داده باشد. به گمان، اين شرايط به رغم همه تلخي هايي كه دارد، براي كسب تجربه فعالان بورس اوراق بهادار فرصت مغتنمي است. اميد است بازار اوراق بهادار كشور چنين شرايطي را به حافظه تاريخي خود بسپرد تا در آينده و در شرايط مشابه از آن استفاده نموده و به شرايط پيش آمده واكنش مناسب نشان دهد.
مجتبي شوري كارشناس بازار سرمايه
اشتراک گذاری :
ارسال نظر