زیان بزرگ خریداران بلوک ها

هر چند بیشتر بلوک های عرضه شده همانند ملی مس، بلوک های پنج درصدی فولاد مبارکه و... بیشتر توسط نهادهای شبه دولتی همانند شستا، مهر اقتصاد ایرانیان و... خریداری شد اما فولاد خوزستان و تایدواتر توسط بخش خصوصی خریداری شد که امروز برای تامین نقدینگی برای قطعیت خرید خود با مشکل مواجه هستند، ضمن اینکه با کاهش قیمت های شدید فلزات اساسی در جهان و افت قیمت سهام این شرکت ها در بورس تهران ارزش برخی از این بلوک ها به یک چهارم کاهش یافته است.

به طور مثال فولاد خوزستان در تاریخ هشتم تیرماه با قیمت پایه هر سهم 10 هزار و 942 ریال عرضه شد و در نهایت پس از 9 روز رقابت نفسگیر یک شخص حقیقی (جابریان) آن را با قیمت هر سهم 20 هزار و 403 ریال به ارزش 1364 میلیارد تومان خریداری کرد. در حالی که قیمت هر سهم فولاد خوزستان در حال حاضر به 562 تومان رسیده است. جابریان که پس از خریداری بلوک 5/30 درصدی فولاد خوزستان پیش از این در گفت وگو با «سرمایه» اظهار خوشحالی می کرد و امیدوار بود که طی یک سال سودآوری سهام فولاد خوزستان را به دو برابر افزایش دهد، امروز در گفت وگو با «سرمایه» سکوت اختیار کرد و در پاسخ به این سوال که آیا هنوز از خرید خود راضی هستید و برنامه های شما برای این شرکت تغییر کرده است یا خیر. تنها به بیان این جمله اکتفا کرد که «حرفی برای گرفتن ندارم.»

عرضه های جدید با قیمت ارزان

محمدرضا رهبر مدیرعامل کارگزاری رهبر با یادآوری اینکه اغلب خریداران بلوک ها و عرضه های عمده متضرر شدند، به «سرمایه» گفت: «با متضرر شدن خریداران بزرگ عرضه های عمده، لطمات زیادی به بازار سرمایه وارد شد.»

وی افزود: «ممکن است عرضه های بعدی خصوصی سازی موجب رونق بورس شود ولی قیمت آنها در بلوک بسیار مهم است و باید با قیمت های پایین عرضه شود.» به گفته وی بهتر است دو قسط از اقساط خرید عرضه های عمده اصل 44 به حالت تعلیق درآید تا شرکت های سرمایه گذاری هلدینگ که این روزها مجبور به پرداخت اقساطی هستند که چندبرابر ارزش واقعی سهام در حال حاضرشان است، نقدینگی کافی برای کمک به اجرای بند ج اصل 44 در اختیار داشته باشند.

رهبر خاطرنشان کرد: «بازار پول باید به کمک بازار سرمایه آمده و ممنوعیت اعطای تسهیلات به شرکت های سرمایه گذاری حذف شود و حتی در صورت امکان از بودجه عمومی منابعی در اختیار نهادهای فعال مالی قرار بگیرد تا در عرضه های خصوصی سازی بازار با رونق مواجه شود.»

وی در ادامه تصریح کرد: «اگر قیمت گذاری منطقی و اطلاعات شفاف نباشد، بازار تنها در روز اول هیجان زده می شود ولی بلافاصله هیجان خود را از دست می دهد و رونق جای خود را به رکود می دهد.»

وی درباره علت تاخیر در واگذاری ها با وجود اعلام مکرر سازمان خصوصی سازی برای تعیین مدت عرضه گفت: «هیات پذیرش و سازمان بورس به دنبال دریافت اطلاعات کامل و عرضه شفاف سهام در بورس هستند. بخشی از تدوین ها به دلیل عدم ارائه اطلاعات شفاف از سوی شرکت های مشمول اصل 44 است.

مدیرعامل کارگزاری حافظ دلیل دیگر را ممانعت سازمان خصوصی سازی از عرضه سهام شرکت ها در شرایط فعلی عنوان کرد و گفت: «ممکن است سازمان خصوصی سازی شرایط فعلی را برای عرضه مناسب ارزیابی نکرده و به خاطر اینکه در شرایط فعلی مجبور به عرضه ارزان است، از عرضه خودداری کند.»

توقف عرضه ها تا ثبات بازار

این در حالی است که سعید شیرزادی کارشناس بازار سرمایه معتقد است: «در حال حاضر عرضه های سهام اصل 44 کمکی به بازار نخواهد کرد و بهتر است تا زمانی که بحران مالی کنترل نشده و قیمت نفت متعادل نشده و به طور کلی به ثبات اقتصادی لازم نرسیده ایم، عرضه های اصل 44 متوقف شده یا به شرط بازگشت پول خرید سهام اصل 44 به بازار صورت گیرد.» وی افزود: «بهتر است پس از تعیین وضعیت طرح تحول اقتصادی عرضه ها صورت گیرد.»

این کارشناس بازار سرمایه تصریح کرد: «مدیران بورس بهتر است اجازه دهند بورس ما نیز مثل سایر بورس های دنیا روال طبیعی خود را طی کند و استفاده از ابزارهای کنترلی همانند توقف نمادها و دامنه نوسان و حجم مبنا را به طور منطقی کاهش دهد.»

پنج راهکار بهبود بازار

وی در ادامه گفت: «البته این ابزارها در بازار ناکارا برای کنترل شاخص و بازار مناسب است ولی در صورتی که برای سهام بازارساز وجود داشته باشد که متاسفانه وجود ندارد.»

به گفته وی سازمان بورس برای بعضی از سهام که نقدشوندگی آنها بسیار کم است و نیاز به اصلاح قیمت دارند، حجم مبنا را به صورت منطقی بردارد.»

وی افزود: «برخی نمادها را نیز بدون محدودیت دامنه نوسان مورد بازگشایی قرار دهند تا از عرضه های ایجاد صف ها جلوگیری شود.» شیرزادی با بیان اینکه در همه جای دنیا برای نجات اقتصاد، دولت ها مجبور به دخالت در بازار می شوند، گفت: «دولت با اعطای تسهیلات و سازمان بورس با تکلیف به شرکت های سرمایه گذاری برای خرید و فروش سهام می تواند بازار سهام را کمک کند.»

وی افزود: «برخی از شرکت های دولتی نیز می توانند خودشان سهام خودشان را مدیریت کنند و آن را از بازار جمع کنند.» این کارشناس با تاکید بر وجود بازارساز در بازار سرمایه گفت: «در حال حاضر برخی سهام همانند مخابرات اصلاً از بازارهای جهانی تبعیت نمی کنند ولی تحت تاثیر جو منفی بازار با صف فروش مواجه می شوند. وجود بازارساز می تواند ضمن حمایت از سهم به روند مثبت بازار نیز کمک کند.»

وی با انتقاد از تصمیمات و عملکرد شرکت های سرمایه گذاری گفت: «در حال حاضر تصمیمات شرکت های سرمایه گذاری بسیار عجولانه است. این شرکت ها در شرایط منفی بازار سهام خود را می فروشند و اصلاً به آینده کوتاه مدت خود نیز فکر نمی کنند و اصلاً معلوم نیست منابع مالی خود را کجا خواهند برد.»