فارس:دوران شاخص بازي در بورس به پايان رسيد

اين رويه در شرايطي طي چند سال اخير و خصوصا" با ركود شكني و صعود به قله 13 هزار و 800 واحدي در آذر 82 رنگ و بوي بيشتري گرفت كه نزول شاخص به كمترين حد ممكن طي چند سال اخير (در آذر 84 به ميزان 9 هزار و 64 واحد) باعث افزايش حساسيت‌ها به روند شاخص كل بورس شد به طوري كه برخي از مسئولان بورس با اين ذهنيت سهامداران مواجه شدند كه با تهميداتي سعي در كنترل شاخص دارند چرا كه صعود يا نزول اين متغير نشانه ايي مهم در وضعيت حال بازار سهام از ديدگاه دولتمردان و مسئولان كل كشور محسوب مي‌شد.

اين ديدگاه به شاخص كل در حالي همچنان در اذهان مسئولين دولتي و غيردولتي باقي مانده كه آنچه در بازار سهام دنيا از اهميت ويژه‌ايي براي بررسي وجود دارد ميزان نقد شوندگي سهام و عمق و عرض و طول بازار سهام است و توجه به شاخص كل بورس فقط يكي از نشانه‌هاي كلي و عمومي بازارهاست كه بدون توجه به ديگر متغيرهاي اصلي نمي‌تواند بازتاب واقعي مسائل و دروني بورس‌ها باشد.

عدم امكان انعكاس بررسي واقعيت‌هاي بورس از طريق شاخص كل در ايران نمود و جلوه ديگري دارد به طوري كه دماسنج بازار سهام همواره تحت تاثير چند شركت بزرگ (مانند مخابرات، فولاد مباركه، ملي مس، كشتيراني، پالايش نفت اصفهان و ...) قرار دارد.

اين در حالي است كه در مقابل اين متغير ناقص مواردي چون سهام شناور آزاد، حجم و ارزش معاملات، ميزان نقد شوندگي، تعداد سهامداران و خريداران، محدوده نوسان، تعداد شركت‌هاي بورس و...از اهميت خاصي براي بررسي اصولي و همه جانبه بورس برخوردارند اما به آنها توجه كمتري شده و اين مسئله باعث شده تا شاخص كل بورس برخلاف واقعيت‌ها به عنوان ويترين اصلي بازار سهام شناخته شود اما واقعيت‌هاي بورس كشور در متغيرهاي ديگري پنهان است.

*نبايد به شاخص بورس تعصب داشت

براساس اين گزارش، شاخص كل بورس در حالي از ابتداي سال تا كنون حدود 5 هزار واحد نوسان داشته ( با توجه به رشد حدود 3 هزار واحدي و نزول 3 هزار واحدي ) كه در روز 25 تيرماه سال جاري به بالاترين عدد طي 34 ماه گذشته رسيد (12 هزار و 900 واحد) كه اين رشد ناشي از افزايش قيمت سهام چند شركت فولادي، معدني و پتروشيمي اصفهان و كشتيراني رخ داده بود كه در اين باره حميد ميرمعيني مدير سرمايه‌گذاري يكي از شركت هاي فعال در بازار سرمايه به فارس گفت: جهش فنروار شاخص در تيرماه سال جاري به دليل رشد سهام چند شركت رخ داده و همين شركت‌ها نيز در چند ماه گذشته موجب نزول اين متغير يعني شاخص بورس شده‌اند.
وي ادامه داد: شاخصي كه حداكثر با 10 شركت بالا و پائين شود نمي‌تواند معيار مناسبي براي سنجش بورس و اقتصاد كشور باشد چرا كه در اين حالت صنايع ديگر بورس و اقتصاد كشور ديده نمي‌شوند.

وي با بيان اينكه شاخص كل بورس دماسنج مناسبي براي شناسايي ركود و دوران بازار سهام نيست تصريح كرد: با توجه به وجود مشكلاتي در صنايع بورس ، عميق نبودن بازار سهام ، عدم كارآيي لازم و حجم اندك سهام شناور آزاد و هم چنين وضعيت نامناسب نقد شوندگي سهام، شاخص كل بورس ايران برخلاف ديگر بورس‌ها نمي‌تواند معيار مناسبي براي بررسي‌هاي واقعي بازار سهام باشد چرا كه بازار سهام كشور با محدوديت‌هايي متعددي مواجه است.

اين كارشناس بازار سرمايه تاكيد كرد: با اين شرايط نبايد بر روي شاخص كل بورس تعصب داشت و بايد با كاستن حساسيت‌ها اجازه داد كه بازار روند خود را به طور طبيعي طي كند.

*ديگر ترسي از شاخص وجود ندارد

مسئولين كلان كشور و گاه نمايندگان مجلس درگذشته ايي نه چندان دور به دليل عدم شناخت از چند و چون و مكانيزم بورس همواره شاخص كل بورس را ملاك بررسي وضعيت بازار سهام قرار مي‌دادند اما در يكي دو سال اخير اين گروه نيز با شناخت نسبي از بورس متوجه شده‌اند كه تكيه و تمركز صرف بر اين متغير نمي‌تواند معيار مناسبي باشد.

در اين باره كاميار فراهاني از تحليل‌گران بورس به فارس گفت: از آنجايي كه طي چند سال اخير جامعه رسانه‌ايي و مسئولين كشور چندان اهميتي به شاخص بورس ندارند ترس دست اندركاران و دولتمردان از ريزش شاخص بورس ريخته شده است.

 
وي ادامه داد: كاهش چند وقت اخير شاخص بورس منجر به منفي شدن فضاي معاملات و نگراني سهامداران شده و سهام ديگر شركت‌هاي بورس را متاثر كرده كه با اين شرايط پيش‌بيني مي‌شود ارقام شاخص كل بورس به 9 هزار و 400 واحد برسد.

اين كارشناس بازار سرمايه ادامه داد: در حالي برخي اول شدن بورس كوچك تهران در ميان ديگر بورس‌ها را جشن مي‌گيرند كه بايد به جاي آن درصورتي كه 20 ميليارد دلار به ارزش بازار سهام اضافه شود و روزانه 5 ميليون دلار معامله شود جشن گرفت.
فراهاني خاطرنشان كرد: تكيه صرف بر شاخص بورس نمي‌تواند به شناخت واقعي از چند و چون و وضعيت بازار سهام بينجامد و بايد بورس را از منظر نقد شوندگي بررسي كرد چون اين متغير عامل اصلي در معناي بورس است.

*پايان دوران شاخص بازي

اين اظهارات در حالي تائيد كننده عدم انعكاس شاخص بورس از واقعيت‌هاي دروني بازار سهام كشور و لزوم توجه به ديگر متغيرهاي اصلي است كه با واگذاري بخش عمليات بازار سرمايه به شركت بورس و اعمال نظارت سازمان بورس، در طول دو سال اخير توجه به متغيرهايي چون نقد شوندگي و كاهش ريسك سرمايه‌گذاري جايگزين تمركز بر شاخص شده به طوري كه آخرين بررسي‌ها از وضعيت نمادهاي متوقف نشان مي‌دهد كه در برابرتوقف نماد بيش از 150 شركت در گذشته هم‌اكنون كمتر از 50 شركت دوران توقف نماد را سپري مي‌كنند و بازگشايي نمادها بدون توجه افراطي به شاخص از شرايط قابل قبولي برخوردار بوده به طوري كه مسئولين بورس بدون نگراني از ريزش شاخص در دوران ركود بازار سهام اقدام به بازگشايي نماد شركت‌هايي چون كشتيراني، پالايش نفت اصفهان، فولاد مباركه و .... كردند.

از سوي ديگر در بررسي بخشي از عملكرد دو سال اخير سازمان و بورس مشخص مي‌شود كه مهمترين دغدغه مسئولين بورس افزايش نقد شوندگي و اعتماد عمومي به بورس و ايجاد شفافيت نسبت به گذشته است كه ادامه اين رويه و حل برخي موانع در آينده منجر خواهد شد كه توجه به شاخص از حالت منطقي و متعادلي برخوردار باشد.

اين در حالي است كه در برابر توقف نماد شركت‌هاي بزرگ در بورس نيويورك و ديگر بورس‌ها (در دوران بحران مالي اخير ) و همچنين اعمال عدم فروش سهام بعد از 3 روز كاري و حذف 5 شركت از شاخص دواجونز، مسئولين بورس در دوران ركود بازار سهام نه تنها اقدام به توقف نمادهاي بزرگ نكردند بلكه اظهار نظري نيز در خصوص روند شاخص كل بورس نكردند كه اين نكته مي‌تواند بيانگر آن باشد كه مسئولين بازار سرمايه به شاخص بورس به مانند گذشته اهميتي نمي‌دهند چرا كه دريافته‌اند و به جاي توجه شاخص كه با چند شركت نوسان مي‌يابد بايد به ديگر مسائل مهم و عميق توجه كرد.

از سوي ديگر با توجه به ورود و خروج متعدد شاخص از مرز رواني 10 هزار واحد بايد گفت كه از اهميت اين مرز كاسته شده و ديگر از جايگاه خاصي برخوردار نيست و از اين پس به جاي توجه به اين مرز بايد به وضعيت معاملات سهام و ميزان نقد شوندگي تمركز داشت.

اين در حالي است كه شاخص كل بورس به مانند ويترين مغازه‌ايي است كه مورد تماشاي عابران زود گذر قرار مي‌گيرد كه بايد به جاي توجه به اين ويترين به ميزان خريد و فروش سهام، تعداد شركت‌هاي بورس و تعداد خريداران و .... (كه گوياي زنده بودن بورس هستند) نگاه و تمركز كرد.

نگاه ويتريني به بورس از طريق شاخص كل از همان ابتداي آغاز به كار مجدد بورس در سال 68 تا يكي دو سال اخير منجر شده تا در 20 سال اخير مشكلات اساسي‌تر بورس از ديدگاه مسئولان كلان پنهان بماند اما تغيير اين رويه و پايان دوران شاخص بازي مي‌تواند به حل معضلات و موانع موجود براي توسعه بازار منجر شود.

در اين رابطه جا دارد مسئولين كلان كشور نيز به دور از هرگونه نگاه سياسي به بورس و شاخص به ديگر مسائل مهم و با اهميت بازار سرمايه مانند وضعيت اجراي اصل 44، موانع صنايع، ارايه تسهيلات به سرمايه‌گذاران، رفع كمبود نقدينگي و ديگر مسال مهم توجه كنند.