عصردیروزجمعكثيريازنويسندگانوهنرمندانكهدرعرصهدفاعمقدسفعاليتداشتندمهمانآقا(رهبرانقلاباسلامی)بودندتاپسازگفتگوييرودرونمازمغربوعشارااقامهكردهوافطارراباايشانصرفكنند.ساعتسهونيمجلويدربفلسطينحاضرشدمتابادوستيكهكارتملاقاتدراختيارشبودواردحسينيهشويم.جلويدربوروديكهمنتظربودمتادوستمبرسدمتوجهشدمجمعيتكثيريبرخلافانچهكهگفتهبودندودرذهنداشتمدعوتشدهاندازفيلمسازانگرفتهتانويسندگانادبیاتو تئاتريهاوگرافيستهاوعكاسانومجمسهسازانوبرنامهسازانتلويزيونيوسردارانسالهايدفاعمقدس،حتيازهنرمندانشهرستانيهمآمدهبودند.مشخصشدکارتدعوتدراختیارچندمتولیفرهنگوهنرازجملهارشادوانجمنسینمایدفاعمقدسوبنیادحفظآثارو...بودهوآنانبراساسلیستخودافرادرادعوتکردهاند.جلويدربفلسطيننمايندگانيازنهاديدفاعمقدسوياارشادحضورداشتندكهكارترادراختيارمهمانانخودشانقرارميدادند.وليبهرحالجمعخوبيبود،بهنوعيديدارهاتازهشدواکثریتكسانيبودندكهسالهاستدرعرصهدفاعمقدسفعالهستندامادرگيريهايكاريمانعازملاقاتيگديكرميشدواينديداربسترمناسبيبرايروبوسيواحوالپرسيوبيعتيدوبارهوديداريمجددباآقابود.هنگامورودبهحسينيهبهعدهايكارتويژهترميدادندتابتواننددررديفهايجلوقراربگيرند.راسساعت5هنوزجمعيتدرحالجابجاييبودکهآقاآراموبدونهمراهويامحافظيكهمعمولااينايامدرعكسهاديدهميشودواردشدندوجمعيتجلوناگهانصلواتفرستادند.اينجابودكهمابقيجمعيتمتوجهشدندوهمگيشعارصلعليمحمد....سردادند.برنامهباتلاوتقرانوسپسشعرخوانيمجريبرنامهاكبرنبويآغازشد.قرارشدبهترتيبنوبتيكهازقبلتعيينشدهعدهايبرايسخنرانيكوتاهوارايهنقطهنظراتدعوتشوند.اوليننفرحبيبباحمدزادهبودكهبهصراحتبياندرخاطراتدفاعمقدسمشهوراستامابرعكسفقطبهذكرخاطرهايازحضورشدرجنگاشارهداشتوتلويحابيانكرد"نبايدحركتهاينابجاييانجامشودكهباعثخشنوديدشمنانگردد" وبعدنوبتمرتضيسرهنگينويسندهومحققمعروفشد.اوكهآرامومتينسخنميگفتمعتقدبود"ادبياتجنگدرسالهايدفاعمقدسوبعدازآنساختهنشدهاستبلكهمتولدشد.بنابراينبرايحفظويارشداينادبياتنيازبهوكيلووزيرنيستبلكهنيازبهپدرياستكهدلسوزباشد."انسيهشاهحسينيهمكهمدعياستآدمركوسريعالهجهاستنفربعدبودكهاوهمبهخاطرهايازشهيدعلمالهديپرداختوگفت"نبايدكاريكنيمكهرفتارخودشرمندهباشيم."حميدشريفيگرافيستمحبوببعديبودكهبهحوزهتخصصيخودپرداختومعتقدبود"مشكلعمدهاينرشتهايناستكهمديرانانتصابيمختصصرشتهموردنظرنيستند" وبعدسعيدقاسميمردهمچناندرسنگرپشتتربيونرفتوخيليزيبابهحركتهايفرهنگيبعدازسالهايدفاعمقدسپرداختومعتقدبود"حركتفرهنگيدركشورمركزفرماندهيوياخطمشخصمبارزهودفاعندارد".مسعودفراستيهميشهمنتقدنيزاينبارهممثلهميشهبهانتقادازسينماگرانومسئولانوجشنوارههايخارجيپرداختومعتقدبود"درعرصهفرهنگوسينماجريانپوياييكهارزشهاوآرمانهاراباخودداشتهباشدنميبيند."اكبرنبويكهقراربودنقشمجريراايفاميكرد"باانتقادازسخنرانانجلسهكهچراصريحومنتقدانهحرفهايدلخودرابياننميكنندخودنيزبهايرادسخنپرداختوخيليمستدلبهضعفبودجهنويسيكشوردرخصوصفرهنگوسينماپرداخت."دكترسنجريسخنرانبعديبودكهبرخلافبرخيدوستانكهعرصهفرهنگدفاعمقدسراخيليمنفيديدهبودندمستدلومستندبهتوليدفراوانبرخيآثارمكتوبوتصويريدرخصوصدفاعمقدسپرداختومعتقدبود"مواظبباشيمبعضيضعفهاماراازقلههاييكهايجادكردهايمدورنگهندارد."دراينهنگامنبويازمجيدمجيديدعوتكردكهپشتتربيونقراربگيرد.اوكهتقريبابعدازشروعبرنامهبهجمعپيوستهبودابتدااعلامكردتبركااينجاآمدهودرعرصهدفاعمقدسفعاليتينداشتهاستوسپسدرحاليكهلحنآراماماغمگينيداشتمطالبيرابدينمضمونگفت:"تبركااينجاآمدم...طعمروزهايزيبايدفاعمقدسهمهمارادلتنگميكند...حالآنروزهامنرادچارافسردگيميكند..هماكنونبرماچهميگذرد...دورانيكهپرازشوروشعفبود.دورانيكهكسيزورنميزدصفاولباشد،نامشدرتيتراولباشد،همهتلاشميكردندمخفيانهكاربكنند،كسينبيندكهچهكسيكفششانراواكسميزند،مردميكهنداشتهشانراتقسيمميكردند...براستيچهشدآنروزها...آنروزهايزيباييكهاسمشانرابگذاريمروياهايسرزمينمن،سرزمينايران...انگارجنگواقعيكهپرازكينهاستالاندارداتفاقميافتد...كسيآنموقعبهكسيتهمتنميزد،همديگررامتهمنميكرد.حالچرااينجورياست... "مجيديدراينلحظهناگهانبغضكردوباصدايياشكآلودخطاببهآقاگفت:آقامادلتنگايم.آقامنحالمخوبنيست..كجاداريمميرويم...چرابهچنينروزييافتاديم...چكارميكنيم..." وسپسدرآرامشادامهداد"همهچيراداريمقطعهقطعهميكنيم...آنرشادتهاكجارفتند...غرورماراگرفته...ماچيزيازخودموننداريمهرچهداريممتعلقبهشهداستومردانيكهپايمرديكردندتامادرعرصههايمختلفقدمبرداريم.قهرمانواقعيماآنهاهستند... " وسپسدوبارهباحالتبغضگفت"آقامنحالمخوبنيست...حالخيليازفيلمسازهاخوبنيست...خيليازفيلمسازهاامروزنيامدندوالبتهدليلشبيحرمتينبودبلكهمايلبودنددرموقعيتيمناسبترحضورتانبيايندوحرفهاشانراباآقابزنند...همهداردازدستميرود...داشتهونداشتههايماداردازبينميرود...چراهمديگررامتهمميكنيم...همهچييكطرفهاست...منهمينجااعلامميكنمتلويزيونحقندارداصلاتصويرمنراپخشكند.براياينكهمجيديراميبرددرليستسياه...منهيچيندارم.هرچيدارمازمردموانقلاباست...اگردرايتوتدبيرخردمندانهشمانبودهركاريميخواستندميكردند...منآنليستراديدم...تلويزيونحقنداردحتيدرمديريتجديدهمحقنداردتصويرمنراپخشكند...همهضررهابخاطرايناستكهعصرخودمانرافراموشكرديم...بهيكوضعنامتعادليرسيديم،بهيكوضعبياخلاقي،فضايدروغ،تهمت...فيلميكهمنساختهبودمسهباراعلامكردماينخانمهنرپيشهنيستاماسهباردررسانههايرسمياعلامكردندهنرپيشهاست...چرابهاينجارسيديم.بخاطراينكهازريشههاجداشديم،تهيشديمريشههاييكهمتعلقبهائمهمعصوميناست...روزبهروزازمعنويتفاصلهگرفتيم،بهشعارزدگيمحضرسيديم،درآندورانزيبامااينجورينبوديم.اميدوارمبهلطفپروردگاروخونشهداوعزيزانيكهپشتوانهانقلاببودندمابرگرديمبهعصرخودمان،بهباورهايعصرخودمانكهايرانسربلندوپرازاميدداشتهباشيم"پسازسخنانمجيديدرحاليكهسكوتجلسهرافراگرفتهبودآقاباآرامشومهربانیمطالبيرابدينمضمونفرمودند"آقايمجيديبخاطرهنرمندبودنشانروحلطيفدارندوخيليحساسهستند.مناينحرفهاراقبلاهمازايشانشنيدهبودمواشكايشانراكهازخلوصبودديدهبودم...آنروزيكهروزهايدفاعمقدسبودهمانروزهاهمهمينجوردعواهابود،خيالنكنيدنبود،بهحافظهمراجعهكنيدايندعواهابود.خودمجبههبودموگاهيازتهرانميامدندنكاتيراميگفتندبعدديدمدرسالهاي63 64 65همبچههادركتابخاطراتخودنيزبهآنهااشارهميكردند...آنموقعكنارآنبهشت،جهنميبودالانهمكناراينجهنميكهشماحسميكنيدبهشتهاييوجوددارد."دراينبينطلبهجوانياجازهخواستسخنبگويدوبدونتوجهبهفضايجلسهبهنحوهادارهجلسهوسطحضعيفسخنرانيهااشارهكردكهاقافرمودندمنهممثليكيازشماحاضرينهستمواگربهنحوهادارهجلسهاعتراضداريدبايدبهآنآقابگوئيد(اشارهبهنبوي)كهآنطلبهپذيرفتوبهسمتنبويرفتدراينبينيكيازفرماندهانسپاهبلندشدواصراركردخاطرهايبگويدوهرچهاقاخواستكهتابعنظمجلسهباشدنپذيرفتوخاطرهخودراباصدايبلندازتهسالننقلكرد.اوبهنحوهشهادتيكيازپاسدارانتوسطضدانقلابدريكمجلسعروسيباخاموشكردندههاسيگاربررويبدنشاشارهكردوگفت"هنرامروزباسالهايدفاعمقدسفاصلهدارد."سپسآقافرمودندايشانمرتضيقربانيفرماندهلشكر25كربلاهستندكهدرآنزمانروزيپيشمنآمدندوبالهجهاصفهانيگفتند(آقانيزبالهجهاصفهانيجملهقربانيرااينگونهنقلكردن)آقاچندتااسيرزنگرفتيم...آقاكنيزست!!" وهمهحضارخنديدندوسپسآقاادامهدادند"خاصيتهنرمندايناستكهآنچهراچشممعمولينميبيندببيند...خاصيتدللطيفهنرمندايناستكهشامهحساساشبوهايبدراكهخيليهاحسنميكنندحسكندوهشداربدهد...اينرويهراكاملاتائيدميكنماينهشدارهابرايمندلنشيناستامامراقبباشيدايننگاهبدبينانهوتاحدوديواقعيانهشمارامايوسنكند...توقعوانتظارازشماهنرمندانزياداستوبدانيدكهميتوانيد..."درادامهمراسمنبوياعلامكردچونوقتكماستممكناستبرخيبرايصحبتحذفشوندوازآقاكسبتكليفنمودكهچهكنيم؟آيابهصحبتهايحاضرينادامهدهيميااينكهازمحضرشمافيضببريمكهآقافرمودندهرجوربرنامهراتنظيمكردهايدادامهدهيد.دراينبينبرخيحاضرينبهنحوهانتخابسخنرانهااعتراضكردند:ازجملهيكيازهنرمندانشهرستانيبلندشدوگفت"ماهنرمندانشهرستانيهميشهدراينمراسمهانقشسياهلشگررابازيميكنيم."برخيمايلبودندسخنبگويندوبرخيمايلبودندسخنانآقارابشنوندكهنبويطالبزادهراپشتتريبوندعوتكرد.طالبزادهبااشارهبهاينكهدرجامعهنيازبهانتقادسازندهداريماشارهكرد"مانبايدحرفهايمردمرافقطدرتاكسيواتوبوسبشنويمبلكهبايددررسانههانيزبشنويمامادرچارچوبقانون." وسپسخواستارراهاندازيشبكهمستقلبرايپخشفيلمهايمستنددرخصوصمسائلروزشد.درادامهمراسمطلبهجوانيكهمعترضبهادارهجلسهبودپشتتربيونقرارگرفتوازبرخيسخنرانانكهسادهوكمعمقسخنگفتندگلهكردوسپسبهحركتجديدچندطلبهاشارهكردكهدرمجالسروضهخوانيبهتوصيفشخصيتشهدايجنگنيزميپردازندومعتقدبود"حركتنوييدرجهتخدمتبهشهداست."سپسنبويسيدمهديشجاعيراپشتنربيوندعوتكرد.شجاعيكهباتاخيرپشتتربيونقرارگرفتگفت"قرارنبودهسخنرانباشدبنابراينمطالبيراآمادهنكردهوفقطبهجهتاحتراموعرضادبپشتتربيونقرارگرفتهاست" وسپسخداحافظيكردونشست.مسافرآستانهنفربعديبودكهخيليتندوسريعگزارشيازوضعيتدانشجويانتئاترراازرويكاغذخوانددرپايانمسعوددهنمكيکار...گردانتازهبهدورانرسیدهایکهمعلومنیستمدرکهنرمندیخودراازکجاگرفتهوبافیلماخراجیهابیشترینلطمهروحیومعنویرابهرزمندگانواردکردنكاتيرابهعنواناعتراضبيانميكردخودرابهنزديكتربيونرساندوبهدعوتنبويپشتتربيونقرارگرفت.اوكهباعجلهوتندومانندهمیشهباپرگوییسخنميگفتدراولینپاراگرافباکنایهبهحرفهایمجیدی،خطاببهآقاگفت"اگردلبعضيهاگرفتهدلماهمگرفته.چراازرويماردميشوندوياماراهزينهميكنند".دهنمكيسپسبهوجودجريانمافيادرسينمااشارهكردوگفت"برخيدرسالهايطولانيگذشتهپولهايفراوانيگرفتهاندامااثردرخشانيارايهندادند."ویهمچنینباتحلیلوضعیتفعلیسینماخروجینیروهایآموزشدیدهازایندروازهراغیرارزشیوسکولارزدهخواندودرپاياناظهاراميدواريكرد"همانگونهكهدربارهجنگاحدوتلخيهايشكستآنصحبتميشودروزيبتوانددربارهتلخترينشكستهايسالهايدفاعمقدسنيزبراحتيصحبتكند."لحظاتپايانيفرارسيدودرحاليكهنحوهادارهنبويهمچنانمورداعتراضبودآقادرلحظاتكوتاهباقيماندهنكاتيرافرمودند