فهرست ابربدهکاران بانکی منتشر شد/ بانک پاسارگاد در صدر

به گزارش بورس نیوز، نظام بانکی ایران در سال‌های اخیر در گرداب چالش‌های لاینحل و بحران‌ساز همچون انفجار ابربدهکاران، بنگاه‌داری غیرقانونی، رانت‌خواری سازمان‌یافته، اضافه برداشت و ضعف فاحش نظارتی غرق شده است. در این میان شواهد نشان می‌دهد برخی بانک‌ها با سوءاستفاده از حمایت‌های پنهان و تساهل معنادار نهاد ناظر یعنی بانک مرکزی، مرتکب تخلفات گسترده شده و با پنهان‌کاری صورت‌های مالی واقعی، چهره‌ی وحشتناک واقعیت را از افکار عمومی پنهان کرده‌اند.

این پنهان‌کاری چیزی نیست جز هشداری برای یک الگوی خطرناک از سوءمدیریت که پشت پرده‌ی آن، ناترازی‌های افسارگسیخته، بنگاه‌داری، سفته‌بازی مالی و رانت‌های پنهان نهفته است. نمونه این چرخه معیوب در نظام بانکی کشور، تخلفات گسترده بانک اینده بود که در آبان ماه سال ۱۴۰۴ پس از سال‌ها رانت خواری و تخلف وارد مرحله گزیر شد، بانکی که نه‌تنها یک بانک ناتراز، بلکه به‌تعبیر بسیاری از کارشناسان، یک رسوایی عیان در حکمرانی بانکی ایران بود؛ بانکی که زیان انباشته‌ای در حدود ۵۰۰ همت به‌جای گذاشت و هزینه آن، نه از جیب مقصران، بلکه با شلاق تورم، از سفره مردم پرداخت شد.

تازه‌ترین آمار منتشرشده مربوط به تسهیلات و تعهدات کلان شبکه بانکی کشور تا پایان سه‌ماهه سوم ۱۴۰۴، پرده از یک بحران ساختاری عمیق و مهلک در قلب نظام بانکی برداشته است؛ بحرانی که در آن بدهی‌های کلان شرکت‌ها به بانک‌ها نه‌تنها توان وام‌دهی به بخش‌های مختلف اقتصادی را تحلیل برده، بلکه به موتوری محرک برای تورم و ابزاری برای توزیع ناعادلانه ثروت تبدیل شده است.

ابربدهکارِ نظام بانکی کشور در یدِ بانک پاسارگاد

بررسی‌ها نشان می‌دهد که فهرست ابربدهکاران بانکی با یک رکوردشکنی تکان‌دهنده روبروست و بانک پاسارگاد در صدر این لیست سیاه قرار دارد. «شرکت توسعه نفت و صبای گاز کنگان» با بدهی سنگین و باورنکردنی ۱۰۴ همتی به بانک پاسارگاد، به عنوان بزرگترین بدهکار در نظام بانکی کشور شناخته می‌شود. پس از این غول مالی، «شرکت تولید برق ماهتاب کهنوج» با بدهی ۶۸.۸ همتی به بانک صنعت و معدن و «شرکت سهامی خاص تولیدی آرین ماهتاب گستر» با بدهی ۲۲.۶ همتی به «بانک صادرات»، به ترتیب در رتبه‌های دوم و سوم ابربدهکاران بانکی ایستاده‌اند.

نکته قابل تامل دیگر وجود ۱۷.۴ همت بدهی بانکی غیرجاری توسط گروه توسعه اقتصاد ملل به بانک ملل است؛ درحقیقت ذی‌نفع واحد این بانک خودِ بانک است و مالکیت آن نیز مربوط به خود بانک می‌باشد! این چرخه‌ی معیوب نشان‌دهنده عمق فاجعه در ساختار مالکیت بانک‌هاست.

همچنین «شرکت مادرتخصصی بازرگانی دولتی ایران» به‌عنوان بزرگترین بدهکار بانک‌های ملی و پست‌بانک شناخته شده است. در ادامه این لیست، بانک پارسیان نیز با مطالبات معوقه‌ای بالغ بر ۱۴.۶ همت از رستمی صفا طلبکار است. شرکت گلگهر نیز به‌عنوان بزرگترین بدهکار بانک تجارت با بیش از ۹.۷ همت معوقه بانکی در این پرونده‌ها نقش دارد و محمدرضا جهانبانی نیز با ۵.۵۴ همت بدهی، کماکان به‌عنوان بزرگترین بدهکار بانک سرمایه در لیست منتشرشده حضور دارد.

انحراف آشکار بانک‌ها از مسیر تخصصی خودشان به وضوح در وضعیت ابربدهکاران بانک مسکن مشخص است؛ بانکی که به‌عنوان متولی تأمین مالی مسکن در کشور، اکنون بیشترین حجم تسهیلات معوقه‌ی خود را مربوط به گروه خودروسازی عظام با بدهی ۹.۷ همتی می‌بیند.

آیا بانک پاسارگاد به سرنوشت آینده دچار می‌شود؟

بانک پاسارگاد طی سال‌های اخیر به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین متهمان در زمینه اعطای تسهیلات کلان به شرکت‌های وابسته به خود شناخته شده است. در جدیدترین فهرست تسهیلات کلان غیرجاری که از سوی بانک مرکزی در انتهای آذرماه ۱۴۰۴ ارائه شده، شرکت توسعه نفت و گاز صبای کنگان با حدود ۱۰۴ همت بدهی به بانک پاسارگاد، در صدر ابربدهکاران نظام بانکی کشور قرار گرفته است. این اتفاق در حالی رخ می‌دهد که پس از افشای تخلفات گسترده بانک آینده و رشد نجومی تسهیلات دریافتی شرکت‌های وابسته به این بانک همچون ایران مال که در نهایت به گزیر و انحلال این بانک خصوصی منجر شد، اکنون نوبت به بانک پاسارگاد رسیده است؛ بانکی که خود را یکی از معتبرترین و بزرگ‌ترین بانک‌های خصوصی کشور معرفی می‌کند، اما اکنون در کانون رسوایی مالی و نظارتی قرار گرفته است.

سکوت بانک مرکزی در برابر ابربدهکاران خاطی

آنچه این ماجرا را بحرانی‌تر می‌کند، سکوت سنگین بانک مرکزی در برابر چنین تخلفاتی است. نهادی که باید ضامن سلامت شبکه بانکی باشد، در سال‌های اخیر با سکوت در برابر تخلفات بانک آینده، در نهایت موجب گزیر و انحلال این بانک شد؛ رویدادی که تبعات سنگینی برای کل نظام بانکی و اقتصادی کشور به همراه داشت و ضربات تورمی جبران ناپذیر آن در نهایت به کوچکتر شدن سفره مردم منجر شده است.

لیست ابربدهکاران بانکی تنها یک آمار ساده نیست؛ این اسامی، بخشی از بحران ناترازی نظام بانکی را عیان می‌کنند. شرکت‌هایی که میلیارد‌ها تومان وام گرفته‌اند و حالا هیچ قصدی برای بازپرداخت ندارند. در این بین، نقش نظارتی بانک مرکزی، سازوکار اعتبارسنجی بانک‌ها و نیز نوع تضامین دریافتی، بیش از پیش زیر سوال رفته است.

مرور کلی ساختار بدهکاران کلان شبکه بانکی نشان می‌دهد که بخش قابل‌توجهی از مجموعه‌های ابربدهکار به فعالیت‌های غیرمولد یا غیرمرتبط با حوزه تخصصی بانک‌ها مشغول هستند که ریشه اصلی تضعیف جریان بازگشت منابع و قفل شدن نقدینگی در ساختار بانکی نیز بیش از هر چیز در همین جهت‌دهی نادرست اعتبارات نهفته است.