رقص شاخص بورس به ساز شبه دولتی ها
بازيهايي كه اين نهادها با شركتهايي چون توسعه معادن روي كردند نمونه بارزی از این ادعاست . توسعه معادن روي يكي از بازي های شبه دولتيها را خورد، تا آنجا كه اين شركت با 250 هزار سهامدار خود و به اعتبار حضور آنها با عنوان بحث معدن انگوران به بازي گرفته شد و بعد از مدتي كه خانوادهاي شبه دولتي، صاحب اين معدن شدند، برگه بازي را طوري ديگر رقم زدندو 250 هزار نفر را ناامید کردند.
کد خبر : ۳۰۴۸۸
زماني كه خبر حذف
بازيگران اصلي بازار سرمايه ( تا زمان
پرداخت اقساط معوق و بدهیها ) منتشر شد اعمال چنين سياستي از سوي دولت را به فال نيك گرفتيم و اين باور شكل گرفت كه دولت سرانجام از برخي استراتژيهاي خود عقب نشيني كرده
است ، اما به نظر ميرسد اين پايان بازي شبه دولتيها در بازار سرمايه نيست و هنوز
آنجا و در زير سايۀ شاخصها ، شبه دولتيها به كار خود ادامه ميدهند.
از همين رو كارشناسان اقتصادي و صاحبنظران ، انتقادهاي بسياري به ورود نهاهاي شبه دولتي به
اقتصاد كشور وارد ميكنند چرا كه ورود شبه دولتيها به اقتصاد نه تنها راه رابراي
فعاليت بخش خصوصي واقعي باز نكرد، بلكه اقتصاد جديدي به نام اقتصاد شبه دولتيها
در كشور شكل داد.
بنابراين در شرايطي كه نهادهاي دولتي و شبه دولتي از طريق اتوباني
كه از بورس می گذرد وارد عرصه اقتصاد شدند و به موجب آن بسياري از شركتهاي
مهم و بزرگ دولتي كه ماهيت استراتژيكي داشت را در اختيار گرفتند، نميتوانيم به رشد اقتصادي
كشوراميدي داشته باشيم.
اين درحاليست كه بازخواني فعاليتهاي اين نهادها در بازار
سرمايه يادآورد بازي با قيمتها، سفتهبازي، تشكيل صفهاي خريد و فروشي است كه در
برخي از مواقع متأثر از روابط خاص مديران اين نهادها بود لذا نميتوانيم از آثار
سوء اين سياستها در بازار سرمايه صرف نظر كنيم.
البته بايد گفت به دنبال حذف
گروهي از اين بازيگران از بازار سرمايه با توجه به حجم بالايي از بازار سهام كه در
اختيار اين چند نهاد شبه دولتي است، اين پرسش شكل ميگيرد كه تكليف شركتهاي در
اختيار آنها چه ميشود و دولت براي كاهش تصديگري اين نهادها چه اقداماتي انجام
خواهد داد .
همانطور که می دانید بازار سرمايه نهادهاي شبه دولتي را جزو بخشخصوصي اقتصاد تلقي نميكند،
بنابراين از حذف اين بازيگران از بازار سرمايه ، خصوصيسازي لطمه نخواهد خورد اما
بايد گفت چرا اين بازيگران شبهدولتي پيش از اين وارد بازي شدند و چرا تا كنون حذف
نشدند؟
به اعتقاد بسیاری ، بازيگراني
همچون مهر اقتصاد ايرانيان و شستا با توجه به ماهيت دولتي كه دارند نبايد به
معاملات اقتصادي دخالت ميكردند.
بعنوان مثال : بازيهايي كه اين نهادها با شركتهايي چون توسعه معادن روي كردند نمونه بارزی از این ادعاست . توسعه معادن روي يكي از بازي های شبه دولتيها را خورد، تا آنجا كه اين شركت با 250 هزار سهامدار خود و به اعتبار حضور آنها با عنوان بحث معدن انگوران به بازي گرفته شد و بعد از مدتي كه خانوادهاي شبه دولتي، صاحب اين معدن شدند، برگه بازي را طوري ديگر رقم زدندو 250 هزار نفر را ناامید کردند.
متأسفانه نهادهاي شبهدولتي در طول ورودشان به بازار
سرمايه به كليه صنايع استراتژيك و شركتهايي كه جنبه ليدري در بازار داشتند دست
يافتند بطور مثال در صنعت دريايي با خريد صدرا، صنايع بنادر
با خريد تايدواتر خاورمیانه ، صنايع معادن با خريد توسعه معادن روي كه مادر اين صنعت در ايران
قلمداد ميشود.
البته بايد گفت برخي از صنايعي كه مهر اقتصاد ايرانيان
در اختيار گرفت استراتژيك نيست اما شركتهاي زير مجموعهاي در اختيار دارد كه
ماهيت استراتژيكي داشته مانند صنعت روي كه خود صنعت استراتژيكي نيست اما معادن اين
صنعت از ماهيتي استراتژيكي برخوردار است.
بنظر میرسد ارادۀ دولت براي کمرنگ ساختن نقش نهادهايي همچون شستا و مهر
اقتصاد ايرانيان در بازار سرمایه ایران ، همچنان عقیم مانده و وضعیت فعلی - عقبنشيني
دولت از استراتژيهاي گذشته بوده است.
مثالی دیگر : قيمت سهام « حتاید »
تا قبل از ورود مهر اقتصاد ايرانيان به شرکت تايدواتر خاورمیانه ، رقمي معادل 800
تومان بود اما اكنون اين رقم با سفتهبازيهاي شبه دولتيها به يك هزار و 200 تومان افزايش يافته است. البته بايد گفت در
طول اين مدت ، مديريت تايدواتر چندين بار تغيير يافته است كه با اين عمل ضربه
مديريتي كه به چنين شركتهايي وارد ميشود در چندين سال آينده آثار سوء خود را
نشان خواهد داد.
به عقیده فعالان بازار ، در طول
اين مدت گروهي شبه دولتي قيمت سهام شركتهايي همچون آذر آب ، تايدواتر، صدرا، توسعه
معادن روي و ... كه زيانده بودند را با سفتهبازي بالا برده و سعي داشتند قيمت
سهام شرکت مخابرات را نيز با اين عمل بالا ببرند، اما هنوز موفق نشده اند.
پایان سخن اینکه ، هر چند كه شبه دولتيها سايه خود را روي رقص شاخصها پهن كردهاند و ساز و دهل می زنند اما به نظر نميرسد در سال آینده نیز این توفيق را داشته باشند.
مشارکت کنندگان بازار سرمایه می پرسند : آيا در سالهای پیش رو نيز شبه دولتيها ، همچنان فرمانرواي شرکتهای بزرگ بورس و شاخص های بازار خواهند بود؟
نویسنده : حافظ عزیزی
ارسال نظر