رشد اخیر صرفا به حمایت بازارساز مربوط نبود/ حضور سرمایهگذاران حقیقی در معاملات بسیار پررنگ بود
علیرضا خانمحمدی، کارشناس بازار سرمایه، در گفتوگو با خبرنگار بورسنیوز، درباره وضعیت چند روز اخیر بازار سهام اظهار کرد: بازگشایی بازار برخلاف انتظارات ظاهر شد؛ نه از منظر بنیادی، بلکه از این جهت که بازار پس از یک درگیری نظامی و در شرایط آتشبسی باز شد که میان طرفین هیچ توافق مکتوبی برای آن وجود نداشت و همچنان تحرکات و تهدیدهای نظامی ادامه داشت. در چنین فضایی انتظار میرفت بازار تحت تأثیر هیجانات ناشی از ریسک جنگ، ریسکهای ژئوپلیتیک، فشارهای اقتصادی و نگرانیهایی مانند محاصره دریایی، چند روزی را با معاملات منفی و فشار فروش پشت سر بگذارد و حتی اصلاحی در حدود ۲۰ درصد در شاخص تجربه کند.
وی در تشریح دلایل غافلگیری بازار افزود: آنچه در عمل رخ داد، بسیاری را غافلگیر کرد؛ زیرا بخشی از فعالان بازار بر پایان یافتن جنگ حساب باز کرده بودند و از سوی دیگر، حمایتهایی که قرار بود از بازار صورت گیرد، حمایتهای قوی و مؤثری بود. حتی پیش از این تنشها نیز شرکتها از منظر بنیادی ارزندگی داشتند و اگر فشاری در بازار دیده میشد، بیشتر ناشی از ترس جنگ، آسیب به زیرساختها و نگرانیهای امنیتی بود، نه ضعف در بنیان شرکتها.
خانمحمدی در توضیح نقش گزارشهای مالی و وضعیت صنایع بیان کرد: همزمان با بسته بودن بازار، فعالان فرصت کافی داشتند تا گزارشهای شرکتها، بهویژه گزارشهای سال گذشته، را با دقت بررسی کنند و تعداد گزارشهای مطلوب نیز کم نبود. در میان صنایع مختلف، گروههایی مانند سیمان، غذایی، دارویی و حتی برخی فلزیها مورد توجه قرار گرفتند. در حوزه فلزات نیز شرکتهایی که زنجیره تولید آنها به شرکتهای آسیبدیده متصل نبود و مواد اولیهشان در جنگ دچار اختلال نشده بود، با اقبال بازار همراه شدند.
وی در ارزیابی منشأ تقاضای شکلگرفته در بازار عنوان کرد: بخش قابلتوجهی از رشد اخیر، صرفاً به حمایت بازارساز مربوط نبود، بلکه حضور سرمایهگذاران حقیقی در معاملات بسیار پررنگ بود. برخلاف تصور اولیه که انتظار میرفت حقوقیها نقش اصلی را در حمایت از بازار ایفا کنند، طی این چند روز حقوقیها بیشتر در سمت فروش قرار داشتند و بخش عمده عرضهها از سوی آنها انجام شد. حقیقیها با اتکا به گزارشهای مطلوب، خرید سهمهای بنیادی را در دستور کار قرار دادند.
این کارشناس بازار سرمایه در تبیین اثر فضای مذاکراتی بر رفتار بازار توضیح داد: علاوه بر بنیانهای قوی برخی شرکتها، پررنگتر شدن بحث مذاکرات و نرمشهایی که در ادامه شکل گرفت، به تقویت فضای مثبت بازار کمک کرد. همین فضای مثبت باعث شد حتی برخی سهمهایی که از منظر ارزندگی در موقعیت مطلوبی نبودند نیز از محل هیجان رشد کنند. البته همین هیجان نیز در برخی موارد بیارتباط با عوامل بنیادی نبود؛ چرا که اگر توافقی شکل بگیرد، شرکتهایی که به دلیل فرسودگی تجهیزات، مشکلات تولید یا از دست رفتن بازارهای صادراتی با چالش مواجه بودند، میتوانند دوباره به مدار فعالیت بازگردند و از این منظر، بخشی از خوشبینی بازار قابل توضیح است.
وی درخصوص وضعیت معاملات روزهای اخیربازار تصریح کرد: بخشی از سهمها که رشدهای ۴۰ تا ۵۰ درصدی را تجربه کردند، بهطور طبیعی با عرضه مواجه شدند؛ زیرا همه این رشدها لزوماً متناسب با واقعیتهای بنیادی نبود. از همین رو، در برخی نمادها صفهای خرید جمع شد و حتی تعدادی از آنها به محدوده منفی رسیدند که این موضوع نیز ناشی از همان عامل هیجانی و بازگشایی پرشتاب برخی سهمها بود.
خانمحمدی در تبیین چشمانداز بازار در صورت پیشرفت مذاکرات اظهار کرد: اگر توافقی شکل بگیرد، فضای مثبت بازار ادامهدار خواهد بود؛ زیرا این اتفاق میتواند برای گروههایی مانند بانکیها و شرکتهای صادراتمحور بسیار مثبت باشد. تحقق توافق نهتنها بر کلیت بازار اثرگذار است، بلکه میتواند برای مدتی، حتی تا یک یا دو ماه، فضای مثبتی در بازار سرمایه ایجاد کند؛ هرچند این به معنای تداوم صفهای خرید سنگین نیست، بلکه بیشتر به مفهوم برتری جو مثبت در معاملات است.
وی در تشریح آثار گستردهتر توافق بر شرکتها گفت: بسیاری از شرکتها به واسطه تحریمها، جنگ و فشارهای مختلف با چالش مواجه بودهاند و اگر توافقی حاصل شود و تحریمها کاهش یابد، دست دولت برای اصلاحات ساختاری بازتر خواهد شد. این موضوع میتواند به حذف بخشی از رانتها و کاهش برخی محدودیتهای سیاستگذاری منجر شود. همچنین در صنایعی که سالها با قیمتگذاری دستوری روبهرو بودهاند، امکان حرکت به سمت سازوکار عرضه و تقاضا بیشتر میشود و این موضوع نیز از نگاه بازار یک عامل مثبت برای سودآوری شرکتها خواهد بود.
این کارشناس بازار سرمایه در ارزیابی مسیر کوتاهمدت بازار عنوان کرد: تا زمان رسیدن به توافق، بازار همچنان نسبت به اخبار حساس خواهد بود و نوسانهای مثبت و منفی بر اساس خبرها ادامه خواهد داشت. با این حال، جهت کلی فعلاً مثبت است. حتی در صورت بروز برخی چالشها در روند مذاکرات، بعضی صنایع مانند داروییها و سیمانیها همچنان میتوانند روند مثبت خود را حفظ کنند.
خانمحمدی در پایان خاطرنشان کرد: اگر پیشرفت چشمگیری در مذاکرات رخ ندهد و روند تحولات بهصورت تدریجی پیش برود، از هفته آینده بازار به سمت متعادلتر شدن معاملات حرکت خواهد کرد.