صعود با ترمز دستی

بورس‌نیوز:

قله‌ای که هفته قبل فتح شد

داستان از آخرین روز معاملاتی هفته قبل یعنی سه‌شنبه ۵ خرداد ۱۴۰۵ شروع می‌شود؛ روزی که تالار شیشه‌ای بعد از مدت‌ها رنگ یک صعود جدی را به خود دید. از همان دقایق ابتدایی، موج تقاضا در بسیاری از نماد‌ها شکل گرفت و تا پایان بازار هم عقب ننشست. شاخص کل در نهایت بیش از ۸۰ هزار واحد رشد کرد؛ جهشی در حدود دو درصد که آن را روی ارتفاع حدود چهار میلیون و ۷۳ هزار و ۵۷۵ واحد نشاند. قله چهار میلیونی که مدت‌ها نقش سد روانی را بازی می‌کرد، این‌بار نه فقط فتح شد که با قدرت بیشتری تثبیت شد.

در آن سوی تابلو، شاخص هم‌وزن هم نشان داد این صعود فقط کار چند نماد شاخص‌ساز نیست. رشد بیش از ۱۳ هزار واحدی هم‌وزن – معادل حدود ۱.۳ درصد – آن را تا محدوده یک میلیون و ۷۳ هزار و ۳۴۶ واحد بالا برد و حکایت از آن داشت که بدنه سهم‌های متوسط و کوچک نیز در این جشن سبز سهیم‌اند. نقشه بازار در آن روز، بیش از هر چیز با رنگ سبز تعریف می‌شد؛ از خودرویی و فلزی گرفته تا بخشی از بانکی‌ها و شیمیایی‌ها.

ارزش معاملات خرد نزدیک به ۱۶ هزار و ۸۹۵ میلیارد تومان ثبت شد؛ عددی که برای فعالان بازار معنای بازگشت «جدی» سرمایه‌گذاران به تالار شیشه‌ای را داشت. با این حال، یک عدد دیگر هم روی تابلو خودنمایی می‌کرد: حدود ۱۸۰ میلیارد تومان خروج پول حقیقی. همین پارادوکس بود که لایه دوم داستان را می‌ساخت؛ بازاری که از یک سو با قدرت می‌خرد و شاخص را بالا می‌برد و از سوی دیگر، بخشی از سهامداران ترجیح می‌دهند سودشان را نقد کنند و زودتر از قطار پیاده شوند تا اگر دوباره ایستگاه اصلاح نزدیک شد، غافل‌گیر نشوند. سه‌شنبه برای بورس، ترکیبی از شور صعود و احتیاط پنهان بود.

پایان هفته جاری؛ سبزی آرام زیر سایه تردید

چند روز بعد، در ۱۳ خرداد ۱۴۰۵، بازار در شرایط دیگری نفس کشید. از آن جهش دو درصدی خبری نبود، اما شاخص همچنان ترجیح داد در مسیر صعود بماند. معاملات با نوسان‌های محدودتر آغاز شد و رفته‌رفته، وزن بیشتری از تقاضا به سمت نماد‌های بزرگ و کالایی چرخید. در پایان معاملات، شاخص کل با رشد ۱۴ هزار و ۳۷۶ واحدی، حدود یک‌سوم درصد بالا رفت و روی سطح چهار میلیون و ۳۵۸ هزار واحد ایستاد. حرکت، هنوز رو به بالا بود، اما به‌وضوح می‌شد دید که بازار این‌بار آهسته‌تر قدم برمی‌دارد.

شاخص هم‌وزن نیز با همان لحن محتاط، تنها حدود هزار و ۳۹۱ واحد رشد کرد و به حوالی یک میلیون و ۱۶۲ هزار واحد رسید. این اختلاف ریتم بین شاخص کل و هم‌وزن، روی تابلو معنای مشخصی داشت: بار اصلی حرکت امروز را نه همه بازار، که بیشتر نماد‌های بزرگ به دوش می‌کشند.

اگر نقشه بازار را در پایان مرور کنیم، سه نام بیش از همه در قاب دیده می‌شود؛ «فملی» در دل گروه فلزات اساسی و در کنار آن «شپنا» و «شبندر» از میان پالایشی‌ها. این سه نماد، پیشران اصلی شاخص بودند و با سبز پررنگ خود، بخش مهمی از رشد روزانه را ثبت کردند. در مقابل، قرمزی نماد‌هایی مثل «شپدیس» یا بخشی از بانکی‌ها از جمله «وبملت»، نشان می‌داد در پشت صحنه این صعود شاخص، همچنان گروهی از سهم‌ها در فاز استراحت یا اصلاح قرار دارند.

اما شاید مهم‌ترین قاب امروز، نه رنگ نمادها، که اعداد مربوط به نقدینگی بود. ارزش معاملات خرد از ۲۷ هزار و ۵۹۵ میلیارد تومان عبور کرد؛ رقمی که حتی نسبت به سه‌شنبه هفته قبل هم جهش قابل توجهی داشت و نشان می‌داد موتور دادوستد، هنوز با قدرت کار می‌کند. در کنار این عدد، تابلوی پول حقیقی یک‌بار دیگر نگاه‌ها را به خود جلب کرد: حدود ۲۳۸ میلیارد تومان خروج از سوی سرمایه‌گذاران حقیقی ثبت شد. به بیان ساده، بورس شاهد روزی بود که در آن معامله‌گران با دست باز خرید می‌کردند، اما بخش قابل توجهی از پول هوشمند حقیقی ترجیح می‌داد همچنان فاصله‌اش را با بازار حفظ کند.

نقش حقیقی‌ها و حقوقی‌ها؛ مسافران کوتاه‌مدت، ستون‌های نگه‌دارنده

اگر فاصله میان ۵ و ۱۳ خرداد را روی نمودار به هم وصل کنیم، خطی رو به بالا به دست می‌آید؛ شاخص در این بازه از حدود چهار میلیون و ۷۳ هزار واحد به چهار میلیون و ۳۵۸ هزار واحد رسیده است. ولی زیر این خط صعودی، روایت دیگری جریان دارد؛ روایتی درباره نوع حضور بازیگران در بازار.

سرمایه‌گذاران حقیقی در این روز‌ها بیشتر شبیه مسافران کوتاه‌مدت عمل کرده‌اند. در موج‌های صعودی وارد می‌شوند، همراه شاخص بالا می‌روند، اما خیلی زود بخشی از سرمایه خود را نقد می‌کنند و از قطار پیاده می‌شوند. دو عدد خروج ۱۸۰ و ۲۳۸ میلیارد تومانی، در کنار ارزش بالای معاملات خرد، نشان می‌دهد که نقدینگی حقیقی کاملاً از بورس قهر نکرده، اما ترجیح می‌دهد در حالت آماده‌باش بماند و به‌جای ماندن طولانی‌مدت در سهم، روی موج‌های کوتاه‌مدت حساب باز کند.

در طرف مقابل، حقوقی‌ها و بازیگران بزرگ، به‌ویژه در گروه‌های فلزی و پالایشی، در قامت ستون‌های نگه‌دارنده بازار ظاهر شده‌اند. حمایت آنها از نماد‌های بزرگی مانند «فملی»، «شپنا» و «شبندر» باعث شده با وجود خروج پول خرد، شاخص کل همچنان بالای قله چهار میلیونی حفظ شود. این ترکیب، چهره‌ای دوگانه از بازار ساخته است؛ بازاری که از بیرون، با شاخصی رو به بالا دیده می‌شود، اما در لایه زیرین، هنوز برای بازسازی اعتماد عمومی، راه درازی در پیش دارد.

متغیر‌های بیرونی؛ سیگنال‌های کالا و ابر ابهام

در پس این تحولات روزانه، چند متغیر بیرونی هم نقش پررنگی در روایت هفته داشتند. قیمت‌های جهانی فلزات و فرآورده‌های نفتی، طی روز‌های اخیر سیگنال‌های به‌نسبت مثبتی مخابره کردند. همین نشانه‌ها بود که دوباره نگاه‌ها را به سمت نماد‌های کامودیتی‌محور سوق داد و به «فملی» و «شپنا» و «شبندر» اجازه داد در نقش موتور‌های شاخص ظاهر شوند.

در مقابل، ابهام‌های اقتصادی و سیاسی همچنان مانند ابری بر فراز بازار سایه انداخته است. این ابر، افق دید اکثر سهامداران را کوتاه کرده و آنها را به تصمیم‌هایی چندروزه و چندهفته‌ای عادت داده است. در چنین فضایی، طبیعی است که بازار بیشتر با موج‌ها شناخته شود تا با روند‌های بلندمدت؛ موج‌هایی که اگرچه می‌توانند سود‌های چشم‌گیر کوتاه‌مدت بسازند، اما در صورت تغییر ناگهانی جهت، ریسک گیر افتادن را هم بالا می‌برند.

چشم‌انداز؛ ایستگاه بازآزمایی اعتماد

در پایان این هفته، بورس تهران در نقطه‌ای ایستاده که می‌توان آن را ایستگاه «بازآزمایی اعتماد» نامید. شاخص کل در محدوده چهار میلیون و ۳۵۸ هزار واحد قرار دارد و از نظر ظاهری، تصویر یک بازار صعودی را نشان می‌دهد؛ اما شاخص هم‌وزن که با شیب کمتری بالا آمده، یادآوری می‌کند که همه گروه‌ها به یک اندازه در این صعود سهیم نیستند.

ارزش معاملات خرد همچنان بالاست و نشان می‌دهد پول در بازار می‌چرخد، اما استمرار خروج پول حقیقی می‌گوید این چرخش، بیش از آن‌که ناشی از موج تازه ورود سرمایه باشد، حاصل جابه‌جایی درون بازاری و معاملات کوتاه‌مدت است. هفته آینده، بازار با همین دوگانه وارد معاملات می‌شود: از یک سو شاخصی که قصد دارد مسیر صعود را ادامه دهد و از سوی دیگر سهامدارانی که هنوز دست‌شان روی دکمه فروش می‌لرزد.

اگر در روز‌های پیش‌رو، سیگنال‌های مثبت بنیادی و ثبات نسبی در متغیر‌های بیرونی تقویت شود، این صعود می‌تواند از حالت «حرکت با ترمز دستی» خارج شود و به روندی مطمئن‌تر تبدیل گردد. اما اگر سمت ابهام‌ها سنگین‌تر بماند، همین صعود آرام نیز ممکن است در اولین پیچ جدی، جای خود را به نوسان و استراحت بدهد. داستان بورس تهران در هفته‌های آینده، بیش از هر چیز، داستان کشمکش میان امیدی است که شاخص را بالا می‌کشد و احتیاطی که خودش را هر روز در گوشه تابلو، با عدد خروج پول حقیقی نشان می‌دهد.