راهنمای انتخاب بهترین صندوق درآمد ثابت در سال ۱۴۰۵

بورس‌نیوز:

در سالی که فضای سرمایه‌گذاری با نااطمینانی، نوسان نرخ بهره، فشار تورمی و ریسک‌های سیاسی همراه بود، صندوق‌های درآمد ثابت دوباره به یکی از گزینه‌های اصلی سرمایه‌گذاران خرد و ریسک‌گریز تبدیل شدند. جذابیت این صندوق‌ها فقط در بازدهی بالاتر از بسیاری از سپرده‌های بانکی خلاصه نمی‌شود؛ شفافیت اطلاعاتی، امکان خرید و فروش از طریق سامانه‌های معاملاتی، مشاهده روزانه ارزش خالص دارایی، مدیریت حرفه‌ای سبد و نقدشوندگی بالاتر، همگی عواملی هستند که این ابزار را برای نگهداری کم‌ریسک بخشی از نقدینگی قابل توجه کرده‌اند.

با این حال، همه صندوق‌های درآمد ثابت عملکرد یکسانی ندارند. در بسیاری از تبلیغات، عبارت‌هایی مانند «سود ۳۹ درصد»، «بازدهی روزشمار» یا «جایگزین سپرده بانکی» دیده می‌شود، اما پرسش اصلی برای سرمایه‌گذار محتاط این است که این عدد تا چه اندازه در عملکرد واقعی صندوق دیده شده است. تفاوت میان یک نرخ اعلامی و بازدهی محقق‌شده، دقیقاً همان نقطه‌ای است که انتخاب صندوق را از یک تصمیم ساده به یک تصمیم تحلیلی تبدیل می‌کند.

در سپرده بانکی، سرمایه‌گذار معمولاً با یک نرخ اسمی مشخص روبه‌رو است، اما در برخی حساب‌ها محدودیت‌هایی مانند محاسبه سود به‌صورت ماه‌شمار یا کاهش نرخ در صورت برداشت زودتر از موعد می‌تواند انعطاف‌پذیری سرمایه‌گذار را کاهش دهد. در مقابل، اگر یک صندوق‌ درآمد ثابت قابل معامله در بورس، اگر از نظر نقدشوندگی و مدیریت ریسک عملکرد مناسبی داشته باشد، می‌توانند گزینه‌ای شفاف‌تر و قابل مقایسه‌تر برای نگهداری نقدینگی باشد؛ مشروط بر آنکه انتخاب آن‌ نه بر اساس شعار، بلکه بر اساس داده انجام شود.

معیارهای اصلی در انتخاب بهترین صندوق‌ درآمد ثابت

در ماه‌های اخیر، عبارت‌هایی مانند سود ۴۰درصد در یک سال یا بازدهی بالاتر از بانک در تبلیغات صندوق‌های درآمد ثابت زیاد دیده شده است. اما برای سرمایه‌گذار محتاط، یک نکته اهمیت بیشتری دارد؛ آیا این عدد فقط یک نرخ اعلامی، یک وعده بازاریابی یا نرخ سازی بر اساس بازدهی‌های کوتاه‌مدت بوده، یا در عملکرد واقعی و قابل مقایسه صندوق نیز دیده می‌شود؟ در صندوق‌ درآمد ثابت، به‌خصوص برای سرمایه‌گذاران خرد، معیار اصلی نباید صرفاً یک ماه پربازده باشد. آنچه اهمیت بیشتری دارد، تداوم عملکرد، کیفیت مدیریت ریسک، ترکیب دارایی‌ها و بازدهی محقق‌شده در دوره‌ای است که امکان مقایسه منصفانه میان صندوق‌ها را فراهم کند.

بررسی داده‌های بازدهی صندوق‌های درآمد ثابت قابل معامله در بازار سرمایه، تصویر جالبی از این رقابت ارائه می‌دهد. در این داده‌ها، عملکرد همه صندوق‌های درآمد ثابت قابل معامله بررسی شده و مقایسه صرفاً به صندوق‌های بزرگ یا چند نام شناخته‌شده محدود نشده است. همین موضوع اهمیت نتیجه را بیشتر می‌کند؛ زیرا بسیاری از مقایسه‌های تبلیغاتی معمولاً فقط میان چند صندوق بزرگ یا صندوق‌های بالای یک حد مشخص از ارزش دارایی انجام می‌شود، در حالی که سرمایه‌گذار برای انتخاب بهتر باید تصویر کامل‌تری از کل بازار صندوق‌های قابل معامله داشته باشد.

کدام صندوق درآمد ثابت در سال ۱۴۰۴ بازدهی بالاتری داشت؟

بر اساس داده‌های بررسی‌شده، صندوق درآمد ثابت ارکیده در سال ۱۴۰۴ به بازدهی ۳۷.۰۵ درصدی دست یافته و در میان صندوق‌های درآمد ثابت قابل معامله مورد بررسی در رتبه نخست قرار گرفته است. پس از ارکیده، صندوق‌های افران، اونیکس، رشد و فردا در رتبه‌های بعدی قرار گرفته‌اند. نکته مهم‌تر آن است که در این بررسی، ارکیده تنها صندوق درآمد ثابت قابل معامله بوده که در سال ۱۴۰۴ از سطح بازدهی ۳۷ درصد عبور کرده است.

اهمیت این مقایسه در آن است که داده‌ها صرفاً محدود به چند صندوق بزرگ یا چند نمونه منتخب نیست و تصویر وسیع‌تری از عملکرد صندوق‌های درآمد ثابت قابل معامله ارائه می‌دهد. از منظر تحلیلی، بازدهی بالای این صندوق‌ها در سال ۱۴۰۴ را می‌توان در چارچوب شرایط بازار پول و اوراق بدهی تحلیل کرد. صندوق‌های درآمد ثابت معمولاً بخش عمده منابع خود را در ابزارهایی مانند اوراق بدهی، اسناد خزانه، سپرده‌های بانکی و سایر ابزارهای کم‌نوسان سرمایه‌گذاری می‌کنند. بنابراین بازده آن‌ها معمولاً از روند نرخ‌های بهره، بازده اوراق دولتی و سیاست‌های پولی اثر می‌پذیرد. در چنین شرایطی، حتی تفاوت‌های کوچک در ترکیب دارایی یا قیمت خرید اوراق می‌تواند در پایان سال تفاوتی محسوس در رتبه‌بندی صندوق‌ها ایجاد کند.

جدول دوم تصویر دقیق‌تری از عملکرد صندوق‌های درآمد ثابت قابل معامله بورس در بازه یک‌ساله اخیر ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد که این صندوق‌ها در یک فضای نسبتاً باثبات و کم‌نوسان حرکت کرده‌اند. در صدر این فهرست، صندوق ارکیده با بازدهی ۳۸.۴۹ درصد قرار گرفته و پس از آن رشد با ۳۸.۲ درصد و دارا با ۳۸.۲ درصد دیده می‌شوند. فاصله میان صدر و میانه جدول اندک است و حتی صندوق‌های متعددی مانند سام، ماهور، کارا، فردا، افران، ثبات، کیان و پاسارگاد همگی در محدوده ۳۷ درصد قرار دارند.

صندوق‌های درآمد ثابت ETF به طور کلی برای سرمایه‌گذارانی طراحی شده‌اند که به دنبال ترکیبی از نقدشوندگی بورسی، ریسک پایین‌تر و بازدهی قابل‌قبول هستند. داده‌های این جدول نشان می‌دهد که این صندوق‌ها توانسته‌اند در یک دوره یک‌ساله، بازدهی‌ای فراتر از بسیاری از ابزارهای کم‌ریسک سنتی ثبت کنند. البته باید توجه داشت که بازدهی نهایی این صندوق‌ها تحت تأثیر عواملی مثل نرخ بهره بازار، ترکیب اوراق بدهی، میزان سپرده‌گذاری بانکی، زمان خرید اوراق و ساختار هزینه‌ای صندوق قرار دارد. بنابراین اختلاف بین صندوق‌ها در عمل می‌تواند حاصل تصمیم‌های مدیریتی دقیق در همین جزئیات باشد.

چرا در صندوق‌های درآمد ثابت باید به عملکرد بلندمدت توجه کرد؟

یکی از دلایل اهمیت این نوع مقایسه، تفاوت میان سود اعلامی و بازدهی محقق‌شده است. برخی صندوق‌ها ممکن است در یک بازه کوتاه عملکرد بسیار خوبی ثبت کنند یا برای جذب سرمایه از نرخ‌های جذاب صحبت کنند، اما صندوق درآمد ثابت را باید با نگاه بلندمدت‌تر سنجید. سرمایه‌گذار خرد معمولاً نمی‌خواهد هر ماه میان صندوق‌ها جابه‌جا شود یا فقط به دنبال شکار یک دوره کوتاه‌مدت چند روزه باشد. او به صندوقی نیاز دارد که در کنار نقدشوندگی و شفافیت، بتواند در فضای رقابتی بازار پول و بازار بدهی عملکرد قابل اتکاتری ارائه دهد.

از منظر مدیریت ریسک نیز ارکیده در سالی که بازار با شوک‌های سیاسی و اقتصادی مواجه بود، رویکرد محافظه‌کارانه‌تری در ترکیب دارایی‌ها داشته است. افزایش سهم دارایی‌های کم‌ریسک‌تر مانند سپرده‌های بانکی و کاهش محسوس وزن سهام در ترکیب دارایی صندوق، باعث شد این صندوق در دوره‌های پرتنش اخیر در معرض افت ارزش دارایی‌های پرریسک قرار نگیرد. چنین رویکردی برای صندوق درآمد ثابت اهمیت زیادی دارد. مدیران صندوق‌های درآمدثابت می توانند تا محدوده قانونی در سبد دارایی‌های صندوق از سهام استفاده کنند و با توجه به رقابت بالایی که در میان این صندوق‌ها برای دستیابی به سودآوری وجود دارد؛ ممکن است مدیریت ریسک فدای تحقق بازدهی شود. این ریسک برای صندوق‌هایی که بیشترین بازدهی را محقق کردند، بیش از دیگر صندوق‌ها وجود دارد؛ در حالی که صندوق ارکیده با بیشترین بازدهی در میان صندوق‌ها، به بهترین وجه ریسک سبد دارایی خود را مدیریت کرده و از تنش‌های اخیر کاملا مصون بوده است.

ارکیده از نظر اندازه نیز وارد مرحله تازه‌ای شده است. ارزش دارایی صندوق در سال ۱۴۰۵ از مرز ۱۱ هزار میلیارد تومان عبور کرده و این صندوق را وارد لیگ صندوق‌های درآمد ثابت متوسط بازار کرده است. این موضوع از دو جهت قابل توجه است؛ نخست آنکه صندوق از مرحله صندوق کوچک و نوپا فاصله گرفته و به سطحی از مقیاس عملیاتی رسیده که برای بسیاری از سرمایه‌گذاران اهمیت دارد؛ دوم آنکه با وجود رشد اندازه صندوق، عملکرد بازدهی آن همچنان در مقایسه با سایر صندوق‌های قابل معامله بازار قابل توجه باقی مانده است.

تفاوت صندوق درآمد ثابت قابل معامله با سپرده بانکی چیست؟

برای سرمایه‌گذاران خرد، صندوق درآمد ثابت معمولاً جایگزینی برای بخشی از سپرده بانکی یا محل نگهداری نقدینگی کم‌ریسک محسوب می‌شود. تفاوت مهم اینجاست که صندوق‌های قابل معامله، در کنار بازدهی رقابتی، امکان خرید و فروش از طریق سامانه‌های معاملاتی، مشاهده روزانه ارزش خالص دارایی و بررسی ترکیب سبد را فراهم می‌کنند. همین شفافیت باعث می‌شود انتخاب صندوق قابل بررسی و مقایسه باشد. بنابراین، سرمایه‌گذار می‌تواند به جای اتکا به شعارهای تبلیغاتی، بر اساس داده‌های واقعی درباره بازدهی، نقدشوندگی، اندازه صندوق و کیفیت مدیریت دارایی تصمیم بگیرد.

البته باید توجه داشت که عملکرد گذشته هیچ صندوقی تضمین‌کننده بازدهی آینده نیست. شرایط نرخ بهره، وضعیت بازار بدهی، سیاست‌های پولی، ترکیب دارایی صندوق و فضای کلان اقتصادی می‌تواند بازدهی دوره‌های بعد را تغییر دهد. با این حال، در بازاری که ادعاهای تبلیغاتی زیاد است، بررسی بازدهی محقق‌شده و مقایسه کامل میان صندوق‌های هم‌گروه، یکی از قابل اتکاترین روش‌ها برای ارزیابی کیفیت مدیریت صندوق محسوب می‌شود. ارکیده در میان صندوق‌های درآمد ثابت قابل معامله، هم در بازدهی سال ۱۴۰۴ و هم در بازدهی تجمعی از ابتدای پذیره نویسی در سال ۱۴۰۳ جایگاه برجسته داشته است. عبور از مرز ۳۷ درصد در سال ۱۴۰۴، قرار گرفتن در رتبه نخست بازدهی میان همه صندوق‌های قابل معامله بررسی‌شده، رشد ارزش دارایی به بالای ۱۱ هزار میلیارد تومان و رویکرد محتاطانه در مدیریت ترکیب دارایی، مجموعه‌ای از نشانه‌هاست که ارکیده را به یکی از گزینه‌های قابل بررسی برای سرمایه‌گذاران ریسک‌گریز و علاقه‌مند به درآمد ثابت تبدیل می‌کند.