۵ اشتباه رایج سهامداران تازه ‌وارد بورس

خرید و فروش سهام در بورس، اگرچه در نگاه اول کاری ساده و بدون زحمت به نظر می‌رسد، اما همانطور که به سادگی می‌تواد سودآور باشد، به همان سادگی هم می‌تواند زیان آور باشد. معامله‌گران غیرحرفه‌ای به‌سادگی می‌توانند در دام‌های روانی بازار گرفتار شوند. در ادامه به بررسی پنج اشتباه رایج که تازه‌واردان بورس به آن دچار می‌شوند، می‌پردازیم؛ اشتباهاتی که در ابتدا چنان ساده و بی‌اهمیت جلوه می‌کنند که ممکن است تصور کنید هرگز دچار آن‌ها نخواهید شد، اما همین بی‌توجهی‌ها می‌توانند ضررهای جبران‌ناپذیری به سبد سهام شما وارد کنند.

کدام اشتباهات در بورس باعث بیشترین زیان سرمایه گذاران می‌شوند؟

در ادامه، ۵ اشتباه رایج در بورس را بررسی می‌کنیم. مواردی که توسط تحقیقات بسیار زیاد و نظرسنجی‌های متعدد از بین هزاران موردی که سرمایه‌گذاران و معامله‌گران برشمرده‌اند به عنوان پرتکرارترین اشتباهات دسته بندی شده‌اند:

۱. نداشتن استراتژی و پلن معاملاتی

چند بار پیش آمده سهامی را فقط به دلیل یک خبر، پیشنهاد دیگران یا هیجانات بازار خریده باشید و بعد از مدتی ندانید باید آن را نگه دارید یا بفروشید؟ این دقیقا همان جایی است که نبود یک استراتژی و پلن معاملاتی حس می‌شود. بسیاری از معامله‌گران با وجود یادگیری تحلیل تکنیکال و تحلیل بنیادی، به دلیل نداشتن برنامه مشخص یا یک استراتژی بک‌تست گرفته شده، تصمیم‌های احساسی و هیجانی می‌گیرند و یا نمی‌توانند معاملات باز خود را مدیریت کنند.

به طور کلی یک پلن معاملاتی خوب باید به سوالات زیر پاسخ دهد:

1. در چه زمان‌هایی و با چه شرایطی وارد معامله می‌شوید؟
2. معیار شما برای انتخاب یک سهم مناسب چیست؟
3. چه زمانی باید سهم را بفروشید یا از معامله خارج شوید؟
4. میزان ریسک قابل قبول برای هر معامله چقدر است؟
5. اهداف کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت شما در سرمایه گذاری چیست؟

فراموش نکنید که حتی بهترین تحلیل‌ها نیز بدون داشتن یک استراتژی مشخص، ممکن است نتیجه مطلوبی ایجاد نکنند. بنابراین قبل از ورود به بازار، قوانین معاملاتی خود را مشخص کنید.

۲. خرید و فروش بیش از حد در بورس

در ادبیات مالی، اورتریدینگ (Overtrading) یا خرید و فروش بیش از حد، یکی از پرتکرارترین اشتباهات در میان تمامی معامله‌گران در سراسر جهان است. این رفتار معمولاً ناشی از عواملی همچون هیجانات، طمع یا تلاش برای جبران ضررهای گذشته است و به تصمیم‌گیری‌های عجولانه و نادیده‌گرفتن اصول مدیریت ریسک منجر می‌شود. این رویه علاوه بر افزایش احتمال خطا، هزینه‌هایی مانند کارمزد را به معامله‌گر تحمیل می‌کند؛ هزینه‌هایی که در بلندمدت می‌توانند از بازدهی سرمایه بکاهند.

یک سهام‌دار موفق به‌جای تمرکز بر تعداد معاملات، کیفیت تصمیم‌های خود را ارتقا می‌دهد و تنها زمانی وارد معامله می‌شود که پشت آن تحلیل، منطق و برنامه‌ای مشخص و آزموده‌شده وجود داشته باشد.

اگر قصد دارید فعالیت در بورس را از پایه آغاز کنید، بهتر است مسیر یادگیری را به‌صورت مرحله‌به‌مرحله از منابع مفید و کاربردی مانند سایت سیگنال دنبال کنید. در سیگنال، مفاهیم لازم برای شروع فعالیت در بازار سرمایه به زبانی ساده آموزش داده شده است.

۳. انجام معاملات کوتاه مدت و نوسان‌گیری

معاملات اسکالپینگ (Scalping) یکی از روش‌های محبوب ترید است که در بازه‌های زمانی کوتاه‌مدت انجام می‌شود؛ به این صورت که تریدرها به‌سرعت وارد بازار شده و در کوتاه‌ترین زمان ممکن از آن خارج می‌شوند. هدف از انجام چنین معاملاتی اغلب وسوسه‌ی کسب سود سریع است، اما همین عجله برای رسیدن به نتیجه می‌تواند به ضررهای سنگینی منجر شود.

دلیل این امر آن است که نوسانات روزانه یا لحظه‌ای دارایی‌های مختلف مانند سهام، معمولاً به‌راحتی تحت تأثیر عوامل گوناگون قرار می‌گیرند و گاه بدون منطق و دلیل مشخصی رخ می‌دهند. حتی سفارش‌های معامله‌گران بزرگ نیز می‌توانند نوسان قابل‌توجهی در قیمت سهام ایجاد کنند و همین نوسانات در بازارهایی مانند ارز دیجیتال یا معاملات اهرمی، زمینه‌ساز ضرر شوند.

البته معاملات کوتاه‌مدت همیشه روش اشتباهی نیستند. این نوع معامله در بسیاری از موارد می‌تواند برای افراد باتجربه‌ای که شناخت کافی از روند بازار، رفتار سهام و مدیریت سرمایه دارند، سودآور باشد. همچنین وجود یک بک‌تست معتبر از پلن معاملاتی می‌تواند به معامله‌گر این امکان را بدهد که در کوتاه‌مدت نیز وارد بازار شود. اما برای افرادی که به‌تازگی وارد بورس شده‌اند، دنبال‌کردن سودهای سریع بدون داشتن تجربه‌ی کافی، یکی از رایج‌ترین اشتباهات در این بازار به شمار می‌رود.

۴. انجام معامله بر اساس اخبار در بورس

نیوز تریدینگ به معاملاتی گفته می‌شود که بر اساس اطلاعات و اخبار اقتصادی انجام می‌شود. در دنیای معامله‌گری، عده‌ای با هیجان برای خرید صف می‌کشند و عده‌ای دیگر از ترس یک خبر منفی، سهام خود را با عجله می‌فروشند. نیوز تریدینگ در بورس در دوره‌هایی که نوسانات ارز و دلار به‌شکل شدید و غیرمنطقی افزایش می‌یابد، بیشتر دیده می‌شود.

البته نمی‌توان تأثیر اخبار بر بورس را نادیده گرفت، اما هر خبری هم نمی‌تواند فرصتی برای خرید یا فروش باشد. تجربه نشان داده بسیاری از اخبار زمانی به گوش عموم معامله‌گران می‌رسند که تأثیر اولیه‌ی خود را بر قیمت‌ها گذاشته‌اند. به همین دلیل، معامله‌گران حرفه‌ای معمولاً تنها به خبر تکیه نمی‌کنند و ابتدا وضعیت سهام، شرایط بازار و استراتژی معاملاتی خود را در اولویت بررسی قرار می‌دهند.

لازم به ذکر است که نیوز تریدینگ به‌خودی‌خود یک سبک معامله‌گری شناخته‌شده است و اشتباه محسوب نمی‌شود؛ آنچه می‌تواند به یک اشتباه جدی تبدیل شود، معامله‌ی هیجانی بر اساس اخبار و بدون رعایت مدیریت سرمایه است.

۵. نداشتن تنوع در سبد سهام

گاهی سهام آن‌قدر خوب رشد می‌کند که معامله‌گر تصور می‌کند بهترین تصمیم، سرمایه‌گذاری تمام پول خود روی همان صنعت است. اما همین اعتماد بیش از حد می‌تواند در زمان تغییر شرایط بازار به یک اشتباه زیان‌بار تبدیل شود. بسیاری از افراد زمانی اهمیت تنوع در سبد سهام را درک می‌کنند که یک خبر منفی یا تغییر ناگهانی شرایط اقتصادی، ارزش بخش قابل‌توجهی از سرمایه‌ی آن‌ها را تحت تأثیر قرار داده است.

تصور کنید تمام سرمایه‌ی خود را روی سهام یک صنعت، مانند خودروسازی، قرار داده‌اید و ناگهان خبر منفی درباره‌ی شرکت‌های ایران‌خودرو و سایپا منتشر می‌شود. در چنین شرایطی، افت قیمت سهام آن صنعت می‌تواند ضربه‌ی سنگینی به سرمایه‌ی شما وارد کند.

هیچ‌کس نمی‌تواند آینده‌ی بازار را با قطعیت پیش‌بینی کند، اما داشتن ترکیبی از سهام صنایع مختلف می‌تواند ریسک معاملات را کاهش دهد. تنوع در سبد سهام به این معناست که موفقیت یا شکست سرمایه‌ی شما تنها به عملکرد یک صنعت یا یک شرکت وابسته نباشد.

در نهایت چگونه اشتباهات رایج بورس را کنترل کنیم؟

هیچ سهامداری در بورس بدون اشتباه نیست، اما تفاوت افراد موفق با دیگران در این است که از اشتباهات خود درس می‌گیرند و اجازه نمی‌دهند یک خطا بارها تکرار شود. یکی از بهترین راه‌ها برای کاهش این اشتباهات، آموزش دیدن و افزایش آگاهی در زمینه‌ های زیر است:

• تحلیل بازار و بررسی درست وضعیت سهام
• مدیریت سرمایه و کنترل میزان ریسک در معاملات
• روانشناسی بازار و کنترل احساساتی مانند ترس و طمع

به‌عنوان آخرین توصیه به معامله‌گران تازه‌وارد بورس می‌توان این‌گونه عنوان کرد که آموزش درست و اصولی، پایبندی به استراتژی، داشتن پلن معاملاتی تست‌شده و کنترل احساساتی مانند خشم، ترس و طمع در معامله‌گری، به شما کمک می‌کند تا از یک معامله‌گر تازه‌کار به یک گرگ بازار تبدیل شوید. پس این موارد را جدی بگیرید.