عمان به مقصد جدید تجار و فعالان اقتصادی ایرانی تبدیل شده است!
بورسنیوز:
در سالهای اخیر، کشور عمان برای بخشی از تجار و فعالان اقتصادی ایرانی از یک بازار صادراتی ساده فراتر رفته و به گزینهای برای تجارت، صادرات مجدد، سرمایهگذاری و حضور منطقهای تبدیل شده است. رشد روابط اقتصادی دو کشور، تصویب موافقت نامه تجارت ترجیحی و توسعه همکاریهای بندری و لجستیکی، توانسته جذابیت این بازار را بیشتر کند. البته آمار سال ۱۴۰۵ نشان میدهد شرایط جنگی و محدودیتهای منطقهای همچنان میتوانند بر تجارت مستقیم ایران و عمان اثر بگذارند.
برای فعالان اقتصادی ایرانی، فرصتهای عمان بیشتر در حوزههایی مانند صنایع غذایی و کشاورزی، تولید و فرآوری، لجستیک، سلامت و تجهیزات پزشکی و خدمات فناوری دیده میشود. در مقابل، ورود به این بازار بدون شناخت مقررات واردات، استانداردهای محصول، روشهای نقلوانتقال مالی و شرایط رقابت میتواند پرهزینه باشد.
چرا عمان برای تجار ایرانی جذاب شده است؟
عمان در چند سال گذشته جایگاه پررنگتری در تجارت خارجی ایران پیدا کرده است. براساس دادههای رسمی مرکز ملی آمار و اطلاعات عمان (NSCI)، حجم تجارت ایران و عمان از ۳۳۵.۸ میلیون ریال عمان در سال ۲۰۲۳ به ۵۱۲.۱ میلیون ریال در سال ۲۰۲۴ رسید؛ یعنی تجارت این دو کشور توانسته رشدی حدود ۵۲ درصدی و حجمی معادل حدود ۱.۳۳ میلیارد دلار را ثبت کند. این رشد نشان میدهد عمان، علاوه بر نزدیکی جغرافیایی به ایران، به بازاری جدیتر برای توسعه روابط تجاری دو کشور تبدیل شده است.
ایران و عمان در ۲۷ مه ۲۰۲۵ موافقتنامه تجارت ترجیحی امضا کردند و عمان در سپتامبر همان سال آن را تصویب کرد. براساس متن رسمی این موافقتنامه، کاهش تعرفهها و موانع غیرتعرفهای و تسهیل تجارت میان دو کشور از اهداف اصلی آن است. البته اجرای کامل این توافق در ایران هنوز در انتظار طی مراحل نهایی است. طبق اعلام مدیرکل دفتر غرب آسیای سازمان توسعه تجارت ایران در آگوست ۲۰۲۶، توافق برای بررسی نهایی به مجلس ارسال شده است.
موقعیت بندری عمان و نقش آن در تجارت مجدد، برای فعالان ایرانی اهمیت دارد. طبق آمار عمان، مجموع صادرات و صادرات مجدد این کشور به ایران در سال ۲۰۲۴ حدود ۹۳۹ میلیون دلار بوده است، بنابراین برای برخی کسبوکارهای ایرانی، عمان میتواند علاوه بر یک بازار صادراتی، بهعنوان مسیری برای همکاریهای لجستیکی، سرمایهگذاری مشترک و توسعه تجارت منطقهای هم مورد بررسی قرار گیرد.
چه صنایعی بیشترین فرصت را در عمان دارند؟
برنامه توسعه عمان برای سالهای ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰ نشان میدهد که این کشور قصد دارد رشد اقتصادی خود را بیش از گذشته بر بخشهای غیرنفتی استوار کند. بعضی از این حوزهها بهدلیل امکان صادرات، تامین تجهیزات، ارائه خدمات یا مشارکت در پروژهها، هم برای فعالان اقتصادی ایرانی اهمیت زیادی دارند.
- مواد غذایی و محصولات کشاورزی: امنیت غذایی یکی از حوزههای مورد توجه برنامه توسعه عمان است. طبق اعلام رسمی وزارت امور خارجه عمان، برای بخش کشاورزی متوسط رشد سالانه ۴.۲ درصدی و برای شیلات ۵ درصدی هدفگذاری شده است. این روند میتواند برای فعالان حوزه مواد غذایی، محصولات کشاورزی، فرآوری و بستهبندی فرصت ایجاد کند.
- صنایع تولیدی و فرآوری: صنایع تولیدی یکی از بخشهای اصلی برنامه توسعه جدید عمان است و متوسط رشد هدفگذاریشده آن ۵.۹ درصد اعلام شده است. فرصت این حوزه فقط به فروش محصول نهایی محدود نیست و تامین مواد اولیه، قطعات و تجهیزات یا مشارکت در تولید و فرآوری را نیز شامل میشود.
- حملونقل و لجستیک: عمان برای حملونقل و لجستیک متوسط رشد ۷ درصدی را هدفگذاری کرده است. وجود بنادر مهمی مانند صحار، صلاله و دقم و نقش عمان در صادرات مجدد نیز باعث میشود این حوزه برای شرکتهای فعال در حملونقل، انبارداری و زنجیره تامین اهمیت داشته باشد.
- دارو، تجهیزات پزشکی و سلامت: پلتفرم رسمی Invest Oman، حوزه سلامت و صنایع دارویی را در میان فرصتهای سرمایهگذاری این کشور قرار داده است. بنابراین، شرکتهای ایرانی فعال در دارو، تجهیزات و ملزومات پزشکی و خدمات تخصصی سلامت میتوانند این بازار را بررسی کنند.
- فناوری و خدمات دیجیتال: اقتصاد دیجیتال یکی از بخشهایی است که عمان برای آن رشد قابلتوجهی در نظر گرفته است. طبق برنامه پنجساله جدید، متوسط رشد هدفگذاریشده این حوزه ۱۰.۸ درصد است. به همین دلیل، برای شرکتهای فناوری، ICT و ارائهدهندگان خدمات و راهکارهای دیجیتال نیز فرصتهایی فراتر از تجارت سنتی کالا وجود دارد.
تجار ایرانی برای ورود به بازار عمان با چه چالشهایی مواجهاند؟
نزدیکی جغرافیایی و روابط تجاری مناسب با عمان به این معنا نیست که ورود به این بازار بدون چالش است. تاجر ایرانی پیش از صادرات یا شروع فعالیت در عمان باید چند موضوع را بهطور جدی بررسی کند:
- نقل و انتقال پول: محدودیتهای بانکی مرتبط با ایران میتواند دریافت و پرداختهای بینالمللی را دشوار کند. به همین دلیل، روش تسویه و امکان انتقال قانونی وجه باید پیش از شروع معامله مشخص شود.
- استانداردها و مجوزهای ورود کالا: احتمالا بسته به نوع محصول، ارائه گواهی انطباق، مجوز واردات یا مدارک بهداشتی لازم باشد. برای مثال، مواد غذایی، محصولات کشاورزی، دارو و تجهیزات پزشکی هرکدام الزامات خاص خود را دارند.
- بسته بندی و برچسبگذاری: محصولی که برای بازار ایران آماده شده است، لزوما با مقررات عمان مطابقت ندارد. برای نمونه، در مواد غذایی اطلاعاتی مانند نام محصول، کشور مبدا، تاریخ تولید و انقضا و ترکیبات باید مطابق الزامات این کشور روی بستهبندی درج شوند.
- رقابت و قیمت نهایی: قیمت محصول در ایران تنها معیار رقابت نیست و مواردی مانند هزینه حمل، تعرفه، دریافت مجوز، توزیع و سایر هزینههای ورود به بازار هم بر قیمت نهایی اثر میگذارند. بنابراین، باید قیمت تمامشده را با محصولات رقیب در عمان مقایسه کرد.
حضور در عمان فقط به تجارت کالا محدود نمیشود
فعالیت اقتصادی در عمان الزاما به ارسال کالا از ایران و پیدا کردن واردکننده ختم نمیشود. پلتفرم رسمی Invest Oman برای حوزههایی مانند تولید، لجستیک، گردشگری، فناوری، سلامت، آموزش و انرژی فرصتهای سرمایهگذاری معرفی کرده است، بنابراین بسته به نوع کسبوکار، تاسیس شرکت، مشارکت با یک مجموعه عمانی، راهاندازی واحد تولید یا فرآوری و ارائه خدمات تخصصی هم میتواند در کنار صادرات بررسی شود.
معمولا این نوع حضور به رفتوآمد و مذاکره مستقیم با شرکا، مشتریان و مجموعههای عمانی نیاز دارد و مسقط یکی از نقاط اصلی چنین سفرهای کاری است. فعالانی که برای بررسی بازار یا مذاکره تجاری راهی عمان میشوند، میتوانند پیش از سفر زمان و قیمت بلیط هواپیما مسقط را از https://mrbilit.com/flights/MCT بررسی و برنامه رفت و آمد خود را متناسب با جلسات کاری تنظیم کنند.