افزایش دامنه نوسان، صف‌های خرید و فروش را کاهش می‌دهد
به گزارش بورس‌نیوز، بحث افزایش دامنه نوسان در بازار سرمایه بار دیگر به یکی از موضوعات مورد توجه فعالان این بازار تبدیل شده است؛ تغییری که موافقان آن معتقدند می‌تواند مسیر کشف قیمت را تسهیل کند و از انباشته شدن سفارش‌ها در صف‌های خرید و فروش بکاهد. در مقابل، این پرسش نیز مطرح است که آیا آزادتر شدن دامنه تغییرات قیمت، ریسک معاملات را برای سرمایه‌گذاران خرد افزایش می‌دهد یا در نهایت به کارایی بیشتر بازار منجر خواهد شد.
امیرحسین قزوینیان، کارشناس بازار سرمایه، در گفت‌و‌گو با خبرنگار بورس‌نیوز با اشاره به آثار افزایش دامنه نوسان اظهار کرد: «افزایش دامنه نوسان باعث می‌شود عمق بازار بیشتر شود و هیجاناتی که بر معاملات یک سهم غلبه می‌کنند، کمتر خود را در قالب صف‌های خرید و فروش نشان دهند. وقتی دامنه بزرگ‌تر باشد، هیجانات نیز سریع‌تر تخلیه می‌شوند.»
وی افزود: «یکی دیگر از پیامد‌های دامنه نوسان محدود، ایجاد نوعی رانت در معاملات است. با افزایش دامنه نوسان، این رانت کاهش پیدا می‌کند و نقدشوندگی بازار نیز افزایش می‌یابد.»
دامنه نوسان بزرگ‌تر؛ فرصتی برای تعدیل حباب صندوق‌های اهرمی
قزوینیان با اشاره به اثر احتمالی این تصمیم بر صندوق‌های اهرمی گفت: «اگر دامنه نوسان به اندازه‌ای افزایش پیدا کند که امکان انعکاس سریع‌تر تغییرات قیمت در صندوق‌های اهرمی فراهم شود، اختلاف میان قیمت معاملاتی این صندوق‌ها و ارزش واقعی آنها می‌تواند تعدیل شود.»
وی ادامه داد: «در چنین شرایطی، تغییرات قیمت در سهام و صندوق‌های اهرمی می‌تواند متناسب‌تر اتفاق بیفتد و حبابی که در برخی از این ابزار‌ها شکل می‌گیرد، کاهش پیدا کند.»
این کارشناس بازار سرمایه معتقد است افزایش دامنه نوسان، علاوه بر کمک به تعدیل حباب صندوق‌های اهرمی، می‌تواند فرآیند معاملات سهام را نیز بهبود دهد؛ زیرا محدودیت کمتر در تغییر قیمت، امکان واکنش سریع‌تر بازار به اطلاعات و تغییرات عرضه و تقاضا را فراهم می‌کند.
آیا افزایش دامنه نوسان به سهامداران تازه‌وارد آسیب می‌زند؟
یکی از نگرانی‌های مطرح درباره افزایش دامنه نوسان، احتمال بالا رفتن ریسک معاملات برای سرمایه‌گذاران کم‌تجربه است؛ به‌خصوص افرادی که در ماه‌های اخیر وارد بازار شده‌اند و هنوز شناخت کاملی از رفتار قیمت سهام ندارند.
قزوینیان در این باره گفت: «اگر بخواهیم موضوع را در کوتاه‌مدت بررسی کنیم، بله، افزایش دامنه نوسان می‌تواند در برخی سهم‌هایی که معاملات سفته‌بازانه در آنها انجام می‌شود، ریسک را بالا ببرد. این مسئله ممکن است باعث زیان سهامداران خرد و افرادی شود که تازه وارد بازار شده‌اند.»
وی در عین حال تأکید کرد که ارزیابی آثار این سیاست نباید صرفاً به نوسانات کوتاه‌مدت محدود شود و افزود: «در بلندمدت، افزایش دامنه نوسان می‌تواند به تقویت منطق سهامداری و افزایش عمق بازار کمک کند. محدودیت دامنه نوسان خودش رانت ایجاد می‌کند و اگر این محدودیت افزایش پیدا نکند، ممکن است در بلندمدت به زیان سهامداران و مانع توسعه عمق بازار باشد.»
این تحلیلگر بازار سرمایه ادامه داد: «در بورس‌های جهانی نیز عمق بیشتر بازار معمولاً با افزایش کارایی همراه است؛ بنابراین باید میان ریسک‌های کوتاه‌مدت و منافع بلندمدت افزایش دامنه نوسان تفاوت قائل شد.»
رقابت بورس با دلار و طلا؛ مسئله زمان کشف قیمت است
قزوینیان در پاسخ به این پرسش که افزایش دامنه نوسان تا چه اندازه می‌تواند جذابیت بازار سهام را در مقایسه با بازار‌هایی مانند دلار و طلا افزایش دهد، به تفاوت سرعت انعکاس تغییرات قیمت در بازار‌های مختلف اشاره کرد.
وی اظهار کرد: «در برخی روزها، نرخ دلار بیش از ۳ درصد نوسان داشته و بازار طلا و سکه نیز متناسب با آن واکنش نشان داده است؛ اما سهام نمی‌تواند با همان سرعت تغییر قیمت را منعکس کند. به همین دلیل، بازدهی مورد انتظار در بازار سهام ممکن است با تأخیر در قیمت‌ها نمایان شود.»
این کارشناس بازار سرمایه افزود: «برای مثال، اگر دلار در یک روز ۱۰ درصد تغییر قیمت داشته باشد، صندوق طلا می‌تواند همان روز این تغییر را تا حد زیادی در قیمت خود منعکس کند؛ اما در صورت وجود محدودیت دامنه نوسان، تعدیل قیمت سهام ممکن است چند روز زمان ببرد.»
وی تأکید کرد: «افزایش دامنه نوسان می‌تواند این فاصله زمانی را کاهش دهد و به سهامداران کمک کند تا تغییرات بازار سریع‌تر در قیمت‌ها منعکس شود.»
افزایش دامنه نوسان، به‌تنهایی کافی نیست
مجموع دیدگاه‌های قزوینیان نشان می‌دهد که از نگاه او، افزایش دامنه نوسان می‌تواند یکی از ابزار‌های بهبود سازوکار معاملات در بورس باشد؛ ابزاری که با کاهش محدودیت تغییر قیمت، امکان کشف قیمت سریع‌تر، کاهش صف‌های معاملاتی و افزایش نقدشوندگی را فراهم می‌کند.
با این حال، همان‌طور که وی اشاره می‌کند، این تغییر ممکن است در کوتاه‌مدت نوسانات شدیدتری را در برخی نماد‌ها به همراه داشته باشد و سهامداران کم‌تجربه را در معرض ریسک بیشتری قرار دهد. از این رو، آثار نهایی چنین تصمیمی به نحوه اجرای آن، وضعیت نقدشوندگی نماد‌ها و شرایط کلی بازار نیز وابسته خواهد بود.
در نهایت، بحث افزایش دامنه نوسان تنها به بازتر شدن محدوده تغییر قیمت‌ها محدود نمی‌شود؛ مسئله اصلی این است که بازار تا چه اندازه بتواند اطلاعات و تغییرات عرضه و تقاضا را بدون ایجاد صف‌های طولانی در قیمت‌ها منعکس کند. از این منظر، افزایش دامنه نوسان می‌تواند بخشی از مسیر اصلاح سازوکار معاملات باشد، اما به‌تنهایی تضمینی برای کاهش ریسک سرمایه‌گذاری یا افزایش بازدهی سهامداران نیست.