ریسک جنگ فروش بورس را تشدید کرد؛ شیب نزول بازار کندتر شده است
به گزارش بورس‌نیوز، بازار سرمایه در هفته‌های اخیر تحت تأثیر افزایش نگرانی‌های سیاسی و احتمال تشدید تنش‌های نظامی با فشار فروش مواجه شده است. در این میان، توقف و ابهام در وضعیت نماد‌های پالایشی نیز به نگرانی معامله‌گران دامن زده و باعث شده بخشی از سرمایه‌گذاران برای ذخیره سود یا کاهش ریسک پرتفوی خود از بازار خارج شوند. با این حال، عملکرد مناسب بسیاری از شرکت‌ها در گزارش‌های شش‌ماهه و گزارش‌های ماهانه مهرماه، این پرسش را مطرح کرده است که آیا افت اخیر با وضعیت بنیادی شرکت‌ها تناسب دارد یا بخش مهمی از آن حاصل واکنش هیجانی سرمایه‌گذاران به ریسک‌های سیاسی است.
علیرضا قدرتی، کارشناس ارشد بازار سرمایه، در گفت‌و‌گو با خبرنگار بورس‌نیوز با اشاره به عوامل فشار فروش در معاملات اخیر اظهار کرد: «طی یکی دو هفته گذشته، ریسک سیستماتیک بازار به دلیل انتشار اخبار نگران‌کننده درباره احتمال وقوع جنگ علیه ایران و تهدید‌های مطرح‌شده افزایش پیدا کرد. برخی سرمایه‌گذاران نیز با توجه به نزدیک شدن انتخابات آمریکا، احتمال اقدام نظامی پیش از برگزاری انتخابات را مطرح می‌کردند. همین نگرانی باعث شد سرمایه‌گذاران ریسک‌گریز و افرادی که به دنبال ذخیره سود بودند، اقدام به فروش سهام کنند.»
وی افزود: «از طرف دیگر، همین ترس و انتظار کاهش بیشتر قیمت‌ها باعث شد تقاضا برای خرید سهام کاهش پیدا کند و بخشی از خریداران بالقوه، معاملات خود را به تعویق بیندازند؛ بنابراین فشار فروش تنها از سمت افزایش عرضه نبود، بلکه کاهش تقاضا نیز در تشدید افت بازار نقش داشت.»
ابهام پالایشی‌ها به فشار فروش دامن زد
قدرتی با اشاره به وضعیت شرکت‌های پالایشی ادامه داد: «یکی دیگر از عوامل اثرگذار، گزارش‌های شرکت‌های پالایشی و تعمیم شرایط اضطرار به نیمه دوم سال بود. این موضوع باعث شد بخشی از برآورد‌ها و انتظارات سرمایه‌گذاران درباره سودآوری این شرکت‌ها تا پایان سال محقق نشود و ابهام‌های جدی درباره ادامه فعالیت آنها در شرایط جدید به وجود بیاید.»
این کارشناس بازار سرمایه افزود: «صنعت پالایشی در دوره اخیر با حجم قابل‌توجهی از فروش مواجه شد. از آنجا که نماد‌های این گروه نیز مدتی متوقف بودند، بخشی از سرمایه‌گذاران تمایل داشتند از این صنعت خارج شوند. در کنار ابهامات مربوط به سودآوری، نگرانی از احتمال وقوع درگیری جدید و آسیب دیدن زیرساخت‌ها نیز بر رفتار سرمایه‌گذاران این گروه اثر گذاشت.»
وی تأکید کرد: «وقتی سرمایه‌گذار نسبت به سودآوری آینده یک صنعت اطمینان ندارد و هم‌زمان نگران ریسک‌های سیاسی و احتمال آسیب به زیرساخت‌های آن است، طبیعی است که با احتیاط بیشتری تصمیم بگیرد. مجموعه این عوامل در افزایش فشار فروش نماد‌های پالایشی و تأثیر آن بر کلیت بازار نقش داشته است.»
ثبات نسبی ارز، هیجان معاملات را کاهش داد
قدرتی یکی دیگر از عوامل مؤثر بر فضای معاملات را تغییر وضعیت بازار ارز دانست و گفت: «مدیریت نسبی بازار ارز و کاهش نوسانات آن باعث شد بخشی از هیجاناتی که پیش‌تر از تغییرات نرخ ارز به بازار سرمایه منتقل می‌شد، فروکش کند. این مسئله نیز به آرام‌تر شدن فضای معاملات طی دو هفته اخیر کمک کرده است.»
وی ادامه داد: «در دوره‌هایی که نرخ ارز با نوسانات شدید همراه می‌شود، این تغییرات می‌تواند انتظارات سرمایه‌گذاران درباره سودآوری شرکت‌ها و ارزش سهام را تحت تأثیر قرار دهد. وقتی این هیجانات کاهش پیدا می‌کند، بخشی از فشار ناشی از نوسانات ارزی نیز از بازار سرمایه برداشته می‌شود.»
ریزش بیشتر بورس تا چه اندازه محتمل است؟
این کارشناس ارشد بازار سرمایه با تأکید بر اینکه نگرانی اصلی در شرایط فعلی بیشتر از جنس ریسک سیاسی است تا ضعف درونی بازار، اظهار کرد: «به نظر من، از نظر شرایط داخلی بازار سرمایه نگرانی خاصی وجود ندارد و آنچه طی یکی دو هفته گذشته بیشتر به چشم آمده، نگرانی از وقوع جنگ است.»
قدرتی افزود: «نگرانی از جنگ می‌تواند تمام محاسبات اقتصادی و تحلیل‌های فنی را تحت تأثیر قرار دهد. گاهی در چنین شرایطی بازار واکنش بیش از حد نشان می‌دهد و رفتار سرمایه‌گذاران از چارچوب تحلیل منطقی فاصله می‌گیرد.»
وی با اشاره به وضعیت ارزش‌گذاری شرکت‌ها ادامه داد: «نسبت قیمت به سود آینده‌نگر یا P/E فوروارد بسیاری از صنایع و شرکت‌ها، در کنار گزارش‌های مناسب شش‌ماهه و گزارش‌های مهرماه، شرایطی ایجاد کرده که از نگاه من، احتمال افت بیشتر قیمت سهام را نسبت به گذشته محدودتر می‌کند.»
این کارشناس بازار سرمایه تصریح کرد: «در همین حال، مشاهده می‌کنیم که اقبال سرمایه‌گذاران برای خرید در حال افزایش است. به همین دلیل، به نظر می‌رسد شیب نزول بازار کمتر شده و بخشی از فروشندگانی که قصد خروج از بازار را داشتند، سهام خود را فروخته‌اند.»
بورس در انتظار سیگنال‌های سیاسی و دیپلماتیک
قدرتی با اشاره به نقش اخبار سیاسی در تعیین مسیر بعدی معاملات گفت: «بازار سرمایه در حال حاضر تحولات سیاسی پیرامون کشور، چه در حوزه مناقشات با اسرائیل و آمریکا و چه در زمینه تحرکات دیپلماتیک، را دنبال می‌کند تا مشخص شود چه سیگنال‌های مثبت یا منفی جدیدی منتشر خواهد شد.»
وی ادامه داد: «در شرایطی که ریسک سیستماتیک بالاست، انتشار یک خبر مثبت یا منفی می‌تواند انتظارات سرمایه‌گذاران را تغییر دهد؛ بنابراین نمی‌توان صرفاً بر اساس وضعیت فعلی قیمت‌ها درباره مسیر آینده بازار با قطعیت اظهارنظر کرد.»
این کارشناس بازار سرمایه در جمع‌بندی تأکید کرد که گزارش‌های مالی مناسب شرکت‌ها و نسبت‌های ارزش‌گذاری می‌توانند از بازار حمایت کنند، اما شدت و جهت نوسانات در کوتاه‌مدت همچنان به اخبار سیاسی و میزان تغییر ریسک‌های سیستماتیک وابسته خواهد بود.
بر این اساس، کاهش تدریجی فشار فروش می‌تواند نشانه‌ای از تعدیل رفتار هیجانی معامله‌گران باشد، اما به‌تنهایی پایان اصلاح بازار را تضمین نمی‌کند. تداوم تقاضا، وضعیت سودآوری شرکت‌ها و تحولات سیاسی پیش‌رو، همچنان متغیر‌های مهمی در تعیین مسیر بعدی بورس خواهند بود.