قرارداد آتي سهام گامی به سوی حرفه ای تر شدن بازار سرمایه
خبرها حاكي از آن است كه بازار اوراق آتي سهام در اوايل خرداد ماه سال جاري ، در کنار نرم افزار رايج در بورس كالا (جم) و با حضور پنج شركت بزرگ که به لحاظ نقد شوندگی در بورس ، جایگاه مناسبی دارند ، اجرا خواهد شد .
طی سال های اخیر ، تجربه اوراق آتي سكه طلا و مفتول مس در بورس كالا و رضايت معامله گران از اين بازار ، باعث شده تا بورس اوراق بهادار نیز در زمينة گسترش ابزارها و تقويت بيشتر بورس ، این نوع ابزار ها را در زمینه خرید و فروش سهام به کار گیرد .
در همين رابطه ، بورس نيوز ؛ در گفتگو با محمد جواد سليمي مديرعامل شركت كارگزاري بهمن ، در خصوص اينكه وجود چنين ابزارهايي چه کمكي مي تواند به بازار سرمايه كشور نمايد ؟ گفت : قراردادهاي آتي سهام يا اوراق مشتقه که در دنیا به عنوان ابزارهاي هجينگ نام برده مي شود ، می توانند در راستای نقدشوندگي بیشتر بازار و همچنين پوشش ريسك معامله گران بورسی در بازه های زمانی مختلف بکار گرفته شوند .
وي افزود : در قرارداد آتي سهام ، فروشنده متعهد می شود در سر رسيد تعيين شده مبني بر فروش تعداد معيني از سهام خود ، به قيمتي كه در زمان انعقاد قرارداد آتي تعيين شده است ، عمل کند و در مقابل خريدار نيز ، متعهد مي شود كه با همان مشخصات در تاريخ سر رسيد تعیین شده در قرارداد آتی ، سهام را خريداري كند .
قرارداد آتی شرعی است
سليمي با اشاره به تأیيد كميته فقهي سازمان بورس مبنی بر شرعی بودن این ابزار ، گفت : معامله قراردادهاي آتي سهام با نرم افزار جم در بورس كالا امكان پذير بوده و مي تواند به لحاظ كارايي بيشتر و تقويت بورس كمك شاياني نمايد .
اين عضو هئيت علمي دانشگاه علامه طباطبائي ، به لزوم دقت در اجرا و كنترل جوانب اين ابزار تأكيد كرد و گفت : به لحاظ جلوگيري از ضرر و زيان احتمالي سهامداران جزء و يا مشكلاتي كه با اجراي قراردادهاي آتي سهام ممكن است بوجود آيد ، بهتر است این قرارداد ها را با سهام محدود شركت هايي كه به لحاظ نقد شوندگي در رتبة بالايي در بازار قرار دارند ، شروع كرد و به لحاظ متعادل کردن نوسانات احتمالي ، از حضور بازارگردان هاي حرفه اي در این زمینه بهره برد .
بستن نماد ، سررسید قرارداد و زیان سهامدار
وي در پاسخ به اين سوال كه چنانچه با بستن نماد چنين شركت هايي در بازه هاي زماني مختلف ، آیا به لحاظ سر رسید این نوع قراردادها ، سهامداران دچار ضرر و زيان نمی شوند؟ گفت : مسلماً اين يكي از مشكلاتي است كه در خصوص اجراي قراردادهاي آتي سهام بايد مورد توجه قرار گيرد و اين مطلب به گونه ای است كه بستن نماد شركت هاي بورسي در اكثر بورس هاي مطرح جهان چه به لحاظ برگزاري مجامع و چه به دلايل ديگر وجود ندارد و بر اساس تاريخ شناسايي سهامداران شركت و مبناي نقد شوندگي آنها در بازار کنترل می شوند .
بنابراين در راستاي اجراي اين ابزار بايد شركت هايي را در آن گنجاند كه به لحاظ نقد شوندگي سهم در بازار و نيز نسبت تعداد روزهايي كه شركت ها ، كم ترين روزها را به لحاظ بسته بودن نماد خود تجربه کرده اند و البته باید توجه داشت که وضعيت افشاي اطلاعات و صورت های مالی آنها نیز از رتبة بالايي در بورس برخوردار باشد .
وي لازمة ابزارهاي هجينگ را ريسك پذيري بالاي معامله گران آن دانست و افزود : افرادي كه در اين بازار فعال هستند ، بايد از تحليلگران قوي و آشنا به اوضاع بازارهاي جهاني باشند وبدين لحاظ ورود مردم عادي و يا صندوق هاي سرمايه گذاري توصيه نمي شود .
تهدیدات صنعت کارگزاری
اين كارشناس بازار سرمايه در بخش ديگر از صحبت هاي خود به مشكلات شركت هاي كارگزاري و رفع آنها در بازار سرمايه تأكيد كرد و افزود : متأسفانه برخي شركت هاي كارگزاري به دليل حجم كوچك خود ، براساس روابط فاميلي و شخصي اداره مي شوند و همچنان با سرمايه هاي ديگران در بازار خريد و فروش مي كنند و از این راه به نوعي رانت غير موجه دست یافته اند و این در حالی است که این شرکت ها ذره ای از هزینه های جاری و توسعه ای خود را مستقیماً پرداخت نمی کنند .
وي رويكرد سازمان بورس در افزايش هزينه هاي ثابت كارگزاري ها از جمله حق نظارت ، اجاره پايگاههاي معاملاتي و . . . را در اين زمينه مثبت دانست و در عين حال افزود : متأسفانه نرخ شكني و تخفيفات این قبیل شرکت های کارگزاری ، و به اصطلاح بازار شكني برخي شركت هاي كارگزاري عليرغم قوانين بورس در این زمینه ، اين صنعت را با مشكل مواجه كرده كه با اعمال دستورالعمل هاي رتبه بندي و اراية دقیق تر مجوز تأسیس شعبه براي كارگزاري ها ، باعث خواهد شد كه اين مشكلات حذف و بازاري كاراتر را داشته باشيم .