به گزارش پایگاه اطلاع رسانی بازار سرمایه (سنا)، این دستورالعمل در اجرای بند (2) مادهی (7) قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران مصوب آذر ماه 1384 و به منظور تعیین چگونگی تأسیس و فعالیت مشاور سرمایهگذاری موضوع بند (16) مادهی (1) قانون مذکور به تصویب هیأتمدیره سازمان بورس و اوراق بهادار رسید.
بر اساس این دستورالعمل مجوز تأسیس یا تبدیل مجوزی است که در اجرای بند 6 مادهی 7 قانون بازار اوراق بهادار، توسط سازمان صادر و به متقاضی اعطا میشود و در آن ضمن موافقت با تأسیس شرکت مشاور سرمایهگذاری یا تبدیل یک شرکت موجود به شرکت مشاور سرمایهگذاری، شرایط تأسیس یا تبدیل نیز قید می شود.
مجوز فعالیت نیز مجوزی است که به منظور رعایت بند 1 مادهی 49 قانون بازار اوراق بهادار، توسط سازمان صادر و به متقاضی اعطا میشود و در آن با فعالیت در زمینهی مشاورهی سرمایهگذاری موافقت میشود.
اشخاص مکلف به دریافت مجوز تأسیس یا فعالیت
تأسیس هر نوع شخص حقوقی که در نام خود از دو کلمه ی "مشاور" و "سرمایهگذاری" توأماً به طور متصل یا به طور منفصل استفاده کند یا تغییر نام یک شخص حقوقی تأسیس شده به نامی که در آن از دو کلمه مذکور به طور متصل یا منفصل استفاده شود، منوط به دریافت مجوز تأسیس از سازمان است و آن شخص حقوقی باید ضمن احراز شرایط مذکور در این دستورالعمل، تقاضای ثبت خود را به عنوان مشاور سرمایهگذاری موضوع بند 16 ماده ی 1 قانون بازار اوراق بهادار، به سازمان ارائه دهد.
همچنین تصدی به فعالیت مشاوره سرمایه گذاری ( که در بند 5 ماده ی 1 این دستورالعمل تعریف شده است) به موجب بند 1 ماده ی 49 قانون بازار اوراق بهادار، مستلزم اخذ مجوز فعالیت از سازمان است و سازمان اشخاصی را که بدون دریافت مجوز لازم، مبادرت به این فعالیت کنند، به موجب ماده ی 52 قانون بازار اوراق بهادار تحت پی گرد قانونی قرار می دهد.
بر اساس این دستورالعمل، ظرف مدت 30 روز کاری پس از تکمیل مدارک و اطلاعات موضوع ماده ی 3، تقاضای تأسیس شرکت مشاور سرمایهگذاری یا تبدیل شرکت موجود به شرکت مشاور سرمایه گذاری توسط مدیریت مربوطه در سازمان رسیدگی شده و در صورت احراز شرایط زیرحسب مورد به تشخیص سازمان، مجوز تأسیس شرکت مشاور سرمایهگذاری یا تبدیل شرکت موجود به شرکت مشاور سرمایهگذاری توسط سازمان، صادر و به متقاضی تسلیم میشود.
همچنین پس از ابلاغ مجوز تأسیس مشاور سرمایهگذاری یا مجوز تبدیل شرکت موجود به شرکت مشاور سرمایهگذاری، متقاضی شش ماه مهلت خواهد داشت تا شرکت مشاور سرمایهگذاری را به صورت یک شرکت سهامی خاص مطابق با شرایط اعلام شده، تأسیس یا شرکت موجود را مطابق شرایط اعلام شده به یک شرکت مشاور سرمایهگذاری سهامی خاص تبدیل نماید و موارد لازم را در مرجع ثبت شرکتها، ثبت و مدارک مربوطه را به سازمان تسلیم کند، در غیر اینصورت مجوز تأسیس یا مجوز تبدیل صادره از درجهی اعتبار ساقط خواهد شد.
حداکثر 20 روز کاری پس از تأسیس شرکت مشاور سرمایه گذاری و ثبت آن نزد مرجع ثبت شرکت ها یا انجام تغییرات لازم در شرکت موجود برای تبدیل به شرکت مشاور سرمایه گذاری و ثبت تغییرات نزد مرجع ثبت شرکتها، شرکت باید مدارک زیر را به سازمان ارائه نماید تا در صورتیکه شرایط مندرج در مجوز تأسیس یا مجوز تبدیل، رعایت شده باشد، به عنوان مشاور سرمایهگذاری موضوع بند 16مادهی 1 قانون، نزد سازمان به ثبت برسد و برای دریافت مجوز فعالیت اقدام نماید:
1-اساسنامهی شرکت؛
2-تصویر آگهی مشخصات مدیران و صاحبان امضای مجاز شرکت و حدود اختیارات آنها در روزنامه رسمی کشور؛
3-نام ثبت شده،تاریخ ثبت، محل ثبت و شمارهی ثبت نزد مرجع ثبت شرکتها؛
4-تصویر آگهی تأسیس یا تغییرات شرکت مندرج در روزنامه رسمی کشور؛
5-مبلغ سرمایهی ثبت شده، فهرست شرکاء و میزان سرمایهی پرداخت شده و تعهد شدهی هریک؛
6-سایر مدارکی که نشان دهندهی احراز شرایط تعیین شده در مجوز مربوطه باشد.
شرایط صدور مجوز فعالیت مشاوره سرمایهگذاری
تأسیس شرکت مشاور سرمایه گذاری یا تبدیل شرکت موجود به شرکت مشاور سرمایه گذاری براساس مجوز سازمان و همچنین ثبت شرکت تحت عنوان شرکت مشاور سرمایهگذاری مطابق مواد 5 و 6 این دستورالعمل نزد سازمان، به عنوان مجوز فعالیت در زمینه ی مشاوره ی سرمایه گذاری محسوب نمی شود و شروع به فعالیت مشاورهی سرمایهگذاری منوط به دریافت مجوز جداگانه تحت عنوان مجوز فعالیت مشاورهی سرمایهگذاری از سازمان است. اشخاص حقوقی با احراز شرایط زیر میتوانند با تکمیل فرم مربوطه تقاضای دریافت مجوز فعالیت مشاورهی سرمایهگذاری نمایند:
1 - متقاضی قبلاً مجوز تأسیس شرکت مشاور سرمایهگذاری، شرکت سبدگردان، شرکت تأمین سرمایه، شرکت پردازش اطلاعات مالی،شرکت کارگزاری، یا شرکت کارگزار/معاملهگری یا مجوز تبدیل به یکی از نهادهای مالی یاد شده را از سازمان اخذ نموده و تحت یکی از این عناوین بهصورت یک شخصیت حقوقی مورد تائید سازمان نزد مرجع ثبت شرکتها و سازمان به ثبت رسیده و خارج از موضوع فعالیت خود به فعالیت عمدهی دیگری نمیپردازد؛
2 - نیروی انسانی، فضا و تجهیزات مناسب اداری و نرمافزارهای رایانهای را به شرح پیوست شمارهی4 مهیا کرده باشد.
3 - در صورتی که متقاضی در نظر دارد صرفاً به فعالیت مشاورهی سرمایهگذاری مبادرت کند، سرمایهی ثبت و پرداخت شدهی متقاضی معادل یا بیش از سه میلیارد ریال باشد یا به تشخیص سازمان، تجدید ارزیابی داراییهای قابل استفاده در فعالیت مشاورهی سرمایهگذاری، منجر به افزایش حقوق صاحبان سهام به مبلغی بیش از سه میلیارد ریال گردد؛
4 - در صورتیکه متقاضی به فعالیت یا فعالیتهای دیگری بپردازد و جمع حقوق صاحبان سرمایهی متقاضی براساس صورتهای مالی آخرین دورهی مالی و تراز آزمایشی حسابهای وی در زمان تقاضای مجوز فعالیت، کمتر از50 میلیارد ریال باشد، آنگاه سرمایهی متقاضی حداقل باید برابر مجموع سرمایهی موضوع این بند و سرمایهی مورد نظر برای فعالیت یا فعالیتهای مذکور باشد یا به تشخیص سازمان، تجدید ارزیابی داراییهای قابل استفاده در فعالیت مشاورهی سرمایهگذاری، منجر به افزایش حقوق صاحبان سهام به مبلغی بیش از سه میلیارد ریال به علاوهی حداقل سرمایه مورد نظر برای فعالیت یا فعالیتهای مذکور گردد.
همچنین در صورتی که در اثر زیانهای وارده، بیش از ثلث سرمایه یا حقوق صاحبان سهام در نظر گرفته شده برای مشاور سرمایهگذاری طبق این ماده از بین برود، مشاور سرمایهگذاری موظف است حداکثر ظرف شش ماه نسبت به ترمیم سرمایه یا حقوق صاحبان سهام اقدام نماید.
در صورت احراز شرایط و ظرف حداکثر 30 روز پس از تکمیل مدارک و اطلاعات مربوطه مجوز فعالیت مشاورهی سرمایهگذاری، با اعتبار دوساله بهنام متقاضی صادر میگردد. درصورتیکه حکم لغومجوز تأسیس یا فعالیت مشاورهی سرمایهگذاری طبق مقررات صادر نشده باشد، اعتبار مجوز فعالیت مشاوره سرمایهگذاری برای دورههای دوسالهی بعد تمدید میشود.
الزامات ارائه خدمات مشاور سرمایهگذاری
ارائه خدمات توسط مشاور سرمایهگذاری به هر مشتری بر اساس انعقاد قرارداد جداگانه انجام خواهد شد.در قرارداد منعقده ذکرمشخصات و نشانی مشاور سرمایهگذاری به عنوان یک طرف و مشخصات و نشانی مشتری یا مشتریان به عنوان طرف دیگر قرارداد و مدت اعتبار قرارداد و تاریخ انعقاد آن و شماره قرارداد، خدماتی که مشاور سرمایهگذاری به مشتری ارئه میدهد و نحوهی ارائه خدمات مذکور، مسئولیتهای مشاور سرمایهگذاری در قبال خدمات ارائه شده به مشتری و ضمانتهای اجرایی آن الزامی است.
بر اساس این دستورالعمل بخش مشاوره، مالی و بخش اخذ و اجرای سفارش خرید وفروش اوراق بهادار باید در شرکت مشاور سرمایه گذاری از یکدیگر جدا و به طور مستقیم یا به واسطه مدیران جداگانه تحت نظارت بالاترین مقام اجرایی (مدیرعامل) باشد.
مشاور سرمایهگذاری میتواند با اخذ مجوز از سازمان اقدام به ایجاد شعبه یا نمایندگی کند. مسئولیت فعالیت شعبه یا نمایندگی مشاور سرمایهگذاری به عهده مشاور سرمایهگذاری است.
همچنین مشاور سرمایهگذاری، قبل از ارائه مشاوره به مشتری خود در زمینهی خرید، فروش یا نگهداری اوراق بهادار، موظفاست ابتدا اطلاعات کافی در مورد مشتری را در قالب فرمهای از پیش طراحی شده، کسب نموده و پس از تحلیل این اطلاعات، مشاوره را متناسب با نیازهای مشتری ارائه دهد.
ارائه مشاوره سرمایهگذاری در زمینهی خرید، فروش یا نگهداری اوراق بهادار بدون دریافت و تحلیل نظاممند اطلاعات مشتری، توسط مشاور سرمایهگذاری و همچنین ارائهی مشاوره در مورد اوراق بهاداری که در تخصص مشاور سرمایهگذاری نبوده، و در تارنمای مشاور سرمایهگذاری به عنوان اوراق بهاداری که وی در خصوص آنها مشاوره میدهد، اعلام نشدهاند، تخلف محسوب میشود.
در این دستورالعمل آمده است : در شرایط وجود تضاد منافع بین مشاور سرمایهگذاری و مشتری وی، اولویت با منافع مشتری خواهد بود.
همچنین مشاور سرمایه گذاری از فعالیت در ارائه خدمات مشاوره سرمایهگذاری در خصوص اوراق بهاداری که بدون دریافت مجوز مربوطه منتشر شده یا در حال انتشار، انعقاد قراردادها یا پذیرش تعهداتی که منجر شود تا مشاور سرمایهگذاری نتواند تمام یا بخشی از وظایف خود را مطابق این دستورالعمل انجام دهد یا مسئولیتهای مشاورسرمایهگذاری را کمتر از مسئولیتهایی نماید که در این دستورالعمل برای مشاوران سرمایهگذاری پیشبینی شده است،انعقاد قراردادهای مشاورهی سرمایهگذاری با مشتریان که در آن مسئولیتهای مشاورسرمایهگذاری در قبال مشتریان از مسئولیتهای مندرج در این دستورالعمل یا سایر مقررات مرتبط مجاز نیست.
ثبت و نگهداری حسابها، مدارک و اطلاعات
مشاور سرمایهگذاری موظف است طبق استانداردهای حسابداری ملی و دستورالعملهای اجرایی که سازمان ابلاغ میکند، وقایع مالی خود را ثبت و صورتهای مالی خود را تنظیم نماید و در دفاتر مالی خود برای هر مشتری حساب جداگانهای نگهداری و کلیهی مبادلات مالی فیمابین خود و مشتری را در حساب مشتری ثبت کند.
مشاور سرمایهگذاری موظف است اسناد و مدارک مربوط به فعالیت خود از جمله اسناد و مدارک زیر را حداقل به مدت پنج سال فرمهای شناسایی و اطلاعات مشتریان و نتایج حاصل از تحلیل این اطلاعات، قراردادهای منعقده با مشتریان، مکاتبات و گزارشهای تبادل شده با مشتریان، گزارش ذینفعان اوراق بهادار، که مشاور سرمایهگذاری در اجرای تبصرهی 2 مادهی 19 این دستورالعمل دریافت کرده است را نگهداری کند.
مشاور سرمایهگذاری و کارکنان آن باید اطلاعات و مدارک مربوط به مشتری طرف قرارداد خود را محرمانه تلقی کرده و به استثنای برخی افراد در حدود درخواست آنها، بدون رضایت مشتری به شخص دیگری ارائه نکنند در غیر اینصورت مشمول ماده 48 قانون بازار اوراق بهادار خواهند شد.
اطلاعرسانی و گزارش دهی
درصورتیکه مشاور سرمایهگذاری به مشتری خود در زمینهی ورقهی بهاداری خاص، مشاوره میدهد در حالی که؛ (الف) شرکت مشاور سرمایهگذاری یا اشخاص وابسته به آن (ب) کارکنان مشاور سرمایهگذاری یا اشخاص وابسته به آنها (ج) سایر مشتریان مشاور سرمایهگذاری یا ( د) صندوقهای تحت مدیریت مشاور سرمایهگذاری، در آن ورقهی بهادار مطابق تبصرهی 1 این ماده ذینفع محسوب میشوند و مشاور سرمایهگذاری از این موضوع مطلع بوده یا از طریق دریافت گزارشهای موضوع تبصرهی 2 این ماده از این موضوع مطلع شده باشد، آنگاه مشاور سرمایهگذاری موظف است قبل از انعقاد قرارداد با مشتری و همچنین قبل از ارائهی مشاورهی سرمایهگذاری در مورد آن ورقهی بهادار خاص، مشتری را از این موضوع مطلع کند.
اطلاعات ارائه شده به مشتری در اجرای این ماده شامل مشخصات ورقهی بهادار و شرح منافع ذینفع در آن ورقهی بهادار خواهد بود.
مشاور سرمایهگذاری ملزم است در تارنمای خود نام، نوع شخصیت حقوقی، مشخصات ثبتی، مبلغ سرمایهی پرداخت شده و مشخصات شرکای عمده، مشخصات و سوابق حرفهای و تحصیلی اعضای هیأتمدیره، مدیرعامل، مشاوران، تحلیلگران، کارشناسان و نمایندگان مشاور سرمایهگذاری، خدمات قابل ارایه توسط مشاور سرمایهگذاری و شرایط، حدود مسئولیت و کارمزد هر یک از این خدمات و نحوهی محاسبه این کارمزدها را افشا کند.
نظارت و بازرسی
سازمان میتواند به صورت ادواری یا در مواقع لزوم، مدارک و هرگونه مستندات مشاور سرمایهگذاری و هر گونه اماکن متعلق به مشاور سرمایهگذاری یا تحت اختیار یا کنترل وی را با اهداف زیر مورد بازرسی قرار دهد یا ارائهی اطلاعات، مدارک و گزارشهایی را از مشاور سرمایهگذاری درخواست کند:
1 - اطمینان از تهیه و نگهداری اسناد، مدارک، گزارشها و دفاتر مالی مطابق قوانین و مقررات؛
2 - اطمینان از انطباق عملکرد مشاور سرمایهگذاری با قرارداد مشاورهی سرمایهگذاری و مقررات مربوطه
3 - اطمینان از حفظ شرایط تعیین شده برای تأسیس و فعالیت مشاور سرمایهگذاری
4 - بررسی شکایات و اعتراضات رسیده از سوی مشتری یا افراد دیگر
5– بررسی تخلفات احتمالی مشاور سرمایهگذاری
6 – تهیه گزارشها، اسناد و مدارک برای سایر نهادهای ذیصلاح.
بر اساس این دستورالعمل ، مشاور سرمایهگذاری باید بازرس قانونی و حسابرس خود را از بین موسسات حسابرسی معتمد سازمان انتخاب کند و قرارداد خود با وی را به گونهای تنظیم کند که بازرس یا حسابرس، رعایت قوانین و مقررات از جمله این دستورالعمل، آییننامههای داخلی شرکت، تطبیق مفاد قراردادهای مشاورهی سرمایهگذاری با این دستورالعمل و ثبت صحیح حسابهای مشتری را بررسی و در مورد آنها در گزارش سالیانه خود اظهارنظر کنند. هزینهی این رسیدگی بر عهدهی مشاور سرمایهگذاری است و در قرارداد مربوطه پیشبینی میشود.
همچنین در صورت درخواست سازمان برای تهیهی گزارش ویژهی حسابرسی از شرکت مشاور سرمایهگذاری مطابق مادهی 29 قانون بازار اوراق بهادار، مشاور سرمایهگذاری باید علاوه بر ارائهی اطلاعات، اسناد و مدارک لازم برای تهیهی این گزارش، هزینههای تهیهی گزارش مذکور را مطابق آنچه سازمان تعیین میکند، بپردازد.
ضمانتهای اجرا
تخلف مشاور سرمایهگذاری از قرارداد مشاورهی سرمایهگذاری یا مفاد این دستورالعمل، براساس دستورالعمل مربوطه رسیدگی میشود، درصورت احراز تخلف، مرجع رسیدگی کننده متناسباً یک یا چند مورد از تنبیهات را در نظر خواهند گرفت.
تذکر کتبی به مشاور سرمایهگذاری بدون درج در پرونده، تذکر کتبی به مشاور سرمایهگذاری با درج در پرونده، تعلیق فعالیت شعبه یا نمایندگی که تخلف از طریق آن صورت پذیرفته حداکثر تا یک سال، الزام به تعطیلی شعبه یا نمایندگی که تخلف از طریق آن صورت پذیرفته، محدود کردن فعالیت مشاور سرمایهگذاری حداکثر تا یک سال، محرومیت از ارائهی خدمات مشاور سرمایهگذاری حداکثر تا یک سال، تعلیق مجوز فعالیت مشاور سرمایهگذاری برای مدت حداکثر تا یک سال، تعلیق سایر فعالیتهای مشاور سرمایهگذاری به مدت حداکثر تا یک سال،لغو مجوز فعالیت مشاور سرمایهگذاری، لغو مجوز تأسیس مشاور سرمایهگذاری، جریمهی نقدی مشاور سرمایهگذاری مطابق آییننامهی مادهی 14 قانون توسعه ابزارها و نهادهای مالی جدید تنبیهات مشاور سرمایه گذاری است.
در صورتی که یک نهاد مالی بدون دریافت مجوز مشاور سرمایهگذاری، به ارائه خدمات مشاورهی سرمایهگذاری بپردازد، مرجع رسیدگی کننده پس از رسیدگی به موضوع براساس دستورالعمل مربوطه، یک یا ترکیبی از تنبیهات زیر را در نظر خواهد گرفت.
تذکر کتبی بدون درج در پروندهی نهاد مالی متخلف، اخطار کتبی با درج در پروندهی نهاد مالی متخلف، تعلیق تمام یا بخشی از فعالیتهای نهاد مالی به مدت حداکثر تا یک سال، سلب صلاحیت مدیر یا مدیران نهاد مالی متخلف، از تصدی برخی سمتها در نهاد مالی مربوطه حداکثر به مدت دو سال، محرومیت مدیر یا مدیران متخلف نهاد مالی از تصدی سمت در تمام یا برخی از بورسها، بازارهای خارج از بورس، کانونها و سایر نهادهای مالی به مدت حداکثر تا دو سال، محرومیت مدیران نهاد مالی از استفاده از گواهینامههای حرفهای صادره توسط سازمان حداکثر تا دو سال، لغو مجوز تأسیس نهاد مالی متخلف، جریمهی نقدی مطابق آیین نامهی مادهی 14 قانون توسعه ابزارها و نهادهای مالی جدید تنبیهات این ماده است.
بر اساس این دستورالعمل، اختلافات بین مشاور سرمایهگذاری و مشتری، طبق ماده 36 قانون بازار اوراق بهادار رسیدگی میشود.
همچنین هرگونه نقل و انتقال سهام یا پذیرهنویسی سهام جدید در شرکت مشاور سرمایهگذاری به گونهای که موجب شود شخصی به یک شریک عمدهی مشاور سرمایهگذاری تبدیل شود، باید ظرف هفت روز کاری توسط مشاور سرمایهگذاری به سازمان اطلاع داده شود.
در عین حال، مشاور سرمایهگذاری ملزم است هرساله مبلغی تحت عنوان حق نظارت سازمان بر مشاور سرمایهگذاری به سازمان پرداخت کند. این مبلغ به پیشنهاد سازمان توسط شورای عالی بورس و اوراق بهادار تعیین میگردد.
درصورت پیشبینی در قرارداد مشاورهی سرمایهگذاری، مشاور سرمایهگذاری میتواند به وکالت از طرف مشتری طرف قرارداد خود، نسبت به اعمال حقوق مالکانهی اوراق بهادار مشتری از جمله حضور در مجامع عمومی شرکتها و اعلام رأی، دریافت سود سهام و سود سایر اوراق بهادار، دریافت سهام جایزه، دریافت حق تقدم خرید سهام و شرکت در افزایش سرمایه، اقدام کند. شرکتهای ثبت شده نزد سازمان موظفاند، بخشنامهای را که در اینخصوص از طرف رئیس سازمان صادر میگردد، رعایت کند.
همچنین تصمیمگیری ، اعلام نظر، تشخیص، صدور مجوز و انجام اقدامات توسط سازمان مطابق این دستورالعمل، به پیشنهاد معاونت نظارت بر نهادهای مالی و تأیید رئیس سازمان صورت میگیرد.
دستورالعمل فوق در 31 ماده 22 تبصره و چهار پیوست در تاریخ 4/3/1389 به تصویب هیأتمدیره سازمان بورس و اوراق بهادار رسید و از تاریخ تصویب لازم الاجرا است .
متن کامل این دستورالعمل در پیوست آمده است