شورای رقابت هیچ اختیاری از خود ندارد

فلسفه ایجاد شورای رقابت در کشور اگر چه به نوبۀ خود در جهان بی نظیر است اما با گذشت یکسال از تشکیل این نهاد که در راستای حذف انحصارات و نظارت بر روند واگذاری امور اقتصادی کشور به بخش خصوصی و غیر دولتی در چارچوب سیاست های اصل 44 قانون اساسی بوجود آمده ، به زعم اکثر کارشناسان بجای اینکه از تولید کننده و بخش های غیر دولتی حمایت و به شکایت ها رسیدگی کند عملاً با چالش های متعدد و موضع گیری های بی اساس روبرو بوده است .

براین اساس تحریریه بورس نیوز ؛ در گفتگویی با جمشید پژویان که در پی حکم رییس جمهور در سال گذشته به عنوان اولین رییس شورای رقابت انتخاب شد به بررسی مسایل مطرح شده پیرامون این شورا پرداخت که در ذیل می خوانیم :

خبرنگار بورس نیوز : عنوان می شود که علیرغم واگذاری های اخیر ، شورای رقابت به طور جدی در این امر دخیل نبوده و تنها کاربرد این شورا انجام مصاحبه های بی فایده با رسانه ها است ، نظر شما در این رابطه چیست ؟

شورای رقابت در چارچوب قانون از یکسری اختیارات و تکالیفی پیروی می کند که بر اساس آن موظف به مقابله با قراردادهای غیر منصفانه و بر چیدن هر گونه انحصار و سلطه ای است که امکان دارد بوسیله یک یا چند بنگاه اقتصادی در راستای واگذاری های اصل 44 قانون اساسی بوجود آید . براین اساس با توجه به نو پا بودن شورای رقابت ، برخی اقدامات آن مبنی بر اجرای قانون ، گاهی با اعتراض و سخنان یکجانبه گرایانه برخی افراد یا نهادهای وابسته روبرو می باشد .

علاوه بر این نبود حمایت خبری و عدم دستیابی به واسطه های قانونی باعث شده تا تنها وسیله قدرت و اعمال نفوذ شورا از طریق مصاحبه های رسانه ای باشد .

خبرنگار بورس نیوز : چه عواملی شورای رقابت را تهدید می کند ؟

در حال حاضر با بررسی برنامه پنج ساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران به قوانینی بر می خوریم که سهواً یا عمداً اختیارات شورای رقابت را مسدود می کند . بطوریکه در بند پنجم ماده 58 فصل نهم قانون اصلاح موادی از برنامه های چهارم توسعه اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مبنی بر تسهیل رقابت و رفع انحصار صراحتاً تصویب دستور العمل تنظیم قیمت ، مقدار و شرایط دسترسی به بازار کالاها و خدمات انحصاری در هر مورد با رعایت مقررات مربوط در برنامه پنجم را بر عهده کمیته ای متشکل از وزارت بازرگانی و معاونت برنامه ریزی و راهبردی دولت نهاده است . جدای از آنکه این امر کاملاً جنبه دولتی بودن این نهاد را در بر خواهد داشت با اموری که به آن محول می شود کاملاً به منحل شدن شورای رقابت می انجامد و علیرغم هشدارهای بنده به مجلس ، انتقال تشکیلات و نهاد دایمی شورای رقابت از طریق این قانون را عملاً شاهد خواهیم بود . بطوریکه کمیسیون تلفیق در بررسی مواد 93 و 99 برنامه پنج ساله پنجم توسعه به طور آشکارا اختیارات شورای رقابت را نادیده گرفته و متأسفانه این موضوع از نگاه نمایندگان مجلس پنهان مانده است .

خبرنگار بورس نیوز : چرا بعد از معامله 16 هزار میلیارد تومانی مخابرات ، شورای رقابت به ایراد صحبت ها و نظریه های مختلفی پرداخت ؟

عرضه بلوک 50 درصد به علاوه یک سهم مخابرات قبل از شکل گیری شورای رقابت انجام شده بود و مضافاً اینکه طبق قانون ، شورا موظف به ابطال معاملات نبوده و تنها قیمت گذاری و کنترل آنرا برعهده دارد . بر این اساس با توجه به اینکه عرضه بلوک مخابرات در فضای انحصاری و عدم رقابت در چارچوب مسائل اقتصادی انجام گرفته بود شواری رقابت عزم خود را برای حمایت بخش خصوصی جزم کرد چرا که در این راستا بازار خدمات مخابرات مسئله بوده و بر این اساس تلاش زیادی طی همین مدت برای کنترل کمیته تنظیم و دسترسی به قیمت ها از سوی شورای رقابت انجام گرفت . در حال حاضر نیز شکایت هایی از سوی شرکت معترض به عملکرد انحصاری مخابرات در بازار موسوم به PAP ها برای شکستن قیمت ها در کمیته های تخصصی شورای رقابت در حال بررسی است .

خبرنگار بورس نیوز : با توجه به فعالیت و انتصاب مدیریت شورای رقابت از سوی دولت ، چگونه می توانید مانع انحصار طلبی دولت در واگذاری ها شوید ؟

شورای رقابت نهادی فراقوه ای است و با وجود اینکه متخصصین برجسته و نمایندگانی از وزارت دارایی ، قوای مجریه و قضاییه به این شورا معرفی می شوند اما حضور بنده به عنوان فردی دانشگاهی در سمت ریاست شورا کاملاً مستقل از دولت می باشد ، بنابراین اگر چه نمی توان منکر نمایندگانی از وزارت صنایع و معادن یا معاونت راهبردی و برنامه ریزی دولت در شورا شد اما از طرفی نمایندگان اتاق بازرگانی تهران و ایران و سه عضو مجلس و غیره در ترکیب شورا حضور داشته که هیچ وابستگی به دولت ندارند و شورا در انجام و اعمال وظایف محوله خود با زیر مجموعه های دولتی مختار است .

خبرنگار بورس نیوز : به هر حال کمتر از دو سال از واگذاری مخابرات در بازار سرمایه می گذرد و بجای حمایت از این صنعت هر بار شاهد بیان مواضع تند شورای رقابت با این شرکت هستیم ، دلیل اصلی این موضوع چیست ؟

اعمال نظرهای شورای رقابت به هیچ وجه جنبه سنگ اندازی نداشته و به لحاظ حمایت از بخش خصوصی واقعی ، خواستار شکسته شدن انحصار بسیار قوی این شرکت در بازار خدمات می باشد .

خبرنگار بورس نیوز : در زمینه واگذاری ها چرا شورای رقابت حضور ندارد ؟

از دیدگاه قانون ، شورای رقابت در این امور اختیاری نداشته و تنها در زمان بروز خدشه در معاملات می تواند فقط هشدار دهد ، البته در حال حاضر در پی توافقات صورت گرفته با سازمان خصوصی سازی زمینه حضور نماینده شورا بدون حق رای در جلسه واگذاری های این سازمان فراهم شده است .

خبرنگار بورس نیوز : در خصوص عرضه بلوک 18 درصدی ایران خودرو و واریز وجه نقد 125 میلیارد تومانی آن در موعد مقرر ، شورای رقابت چه اختیاری دارد ؟

در این زمینه چنانچه این معامله باعث تمرکز مدیریت دولتی در تملک بلوک ایران خودرو شود آنگاه شورای رقابت ، هیأت واگذاری را وادار به فروش دوباره این سهام خواهد کرد . در حال حاضر نیز دو تیم تخصصی به طور تمام وقت در این زمینه مشغول فعالیت بوده که گزارش های آنها مبنی بر عدم خدشه در فضای رقابت ظرف هفته آتی منتشر خواهد شد .

خبرنگار بورس نیوز : بررسی موضوع تأمین نقدینگی معاملات و نیز سنجش رقابت کنندگان قبل از ورود به معاملات بر عهده چه کسی است ؟

بررسی چگونگی و نحوه پرداخت وجه نقد معاملات بلوکی یا اعضای کنسرسیوم خریدار از سوی شورای رقابت باشد بی معنی بوده و در حوزه اختیارات سازمانهایی همچون دارایی ، بازرسی کل یا دیوان محاسبات می باشد و ربطی به شورای رقابت ندارد . علاوه بر این برای تأثیر و حضور پررنگ تر در عرصه بازار سرمایه ، با ایجاد نهادهای همچون کمیته تنظیم بازار ، کمیته بازرسی و کنترل بازارها و گزارش های تخصصی مستقیماً به رفع تمرکز انحصار و تبانی در بازار پرداخته ایم .