سند جالبی از مواجبگیری آخوندهای درباری در دوره رضاشاه

همزمان با ایام آغاز عزاداری شهدای كربلا، بازخوانی برخی اسناد دوران پهلوی در خصوص مزدبگیری افرادی كه در فرهنگ اسلامی از آنان به عنوان «آخوند درباری» یاد می شود، خالی از لطف نیست.

به گزارش سرویس فرهنگی «آینده»، طبق این سند، از سال 1315 تا 1320، تنها 33 واعظ مورد تایید مجاز به سخنرانی در تهران و شهرستانها بوده اند كه برای آنها مواجبی نیز تعیین شده بود و دیگر علما و روحانیون امكان سخنرانی عمومی نداشته اند و تنها بعد از شهریور 1320 و پایان قدرت رضا شاه دیگر روحانیون نیز امكان وعظ و خطابه یافته اند.

در این سند كهوبلاگ قائم مقاماز كتاب «از سیاست تا فرهنگ» نوشته دكتر حسام الدین آشنا (عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق(ع))نقل كرده، نامه ای از رئیس وقت اداره كل شهربانی دیده می شود كه در آن با اشاره به در پیش بودن ماه محرّم و صفر، درباره این كه «عده ای از اشخاص غیرصالح » در ضمن وعظ پاره ای اظهارات در مجامع بنمایند كه با سیاست دولت مغایرت داشته باشد، هشدار داده شده است.

حسن امامی امام جمعه تهران در زمان محمدرضا پهلوی

سند شماره11

وزارت كشور بتاریخ1321/10/

اداره كل شهربانی شماره14451/21469

محرمانه - مستقیم - فوری

جناب آقای نخست وزیر

محترماً بعرض مبارك میرساند: از سال1315تاكنون سی و هفت نفر از وعاظ بشرح صورتیكه تلواتقدیم میگردد بنا بدستور دولت از طرف شهربانی16نفر برای مركز و17برایشهرستانهابمنظور وعظ و ایراد خطابه در مساجد طبق برنامه وزارت فرهنگ تعیین شدهو ماهیانه جهت آنهادر حدود مبلغ10650ریال از وزارت فرهنگ حواله میشده كه بموجباسناد ارسالی بوزارتخانه مزبور بعنوان كمك هزینه بآنها داده شده است - تا جریاناتشهریور سال1320جز عده مزبورسایر وعاظ مجاز بوعظ نبوده ولی از آن ببعد وعاظدیگر نیز كمافی السابق بامر وعظ و ایراد خطابه و خواندن روضه مشغول شده اند.

چون ماه محرّم و صفر در پیش و یقین است عده ئی از اشخاص غیر صالح بعنوان سوگواری مبادرت به وعظ و ایراد خطابه بنمایند و ممكن است در ضمن وعظ پاره ای اظهارت در مجامع بنمایند كه با سیاست دولت مغایرت داشته باشد و نظر باینكه تكلیف اقدام درباره این قبیل اشخاص معلوم نیست مستدعی است در صورت تصویب امر و مقرر فرمایند كمیسیونی در وزارت فرهنگ با عضویّت نمایندگان وزارتخانه های كشور - دادگستری و فرمانداری نظامی و اداره كل شهربانی تشكیل شدهموضوع را مورد مطالعه قرار داده و نظریّات خود را بعرض برسانند.

رئیس اداره كل شهربانی - سرتیپ اعتماد مقدم

امام خمینی چند سال بعد هنگام تبعید در نجف در مباحث ولایت فقیه خود، این گونه روحانیون تحت نفوذ ظلمه را این گونه توصیف می كنند:«ممكن است هزاران روایت را نشر بدهند كه از عمال ظلمه و آخوندهای درباری در تعریف سلاطین جعل شده است، به طوری كه ملاحظه می كنید با دو روایت ضعیف چه بساطی راه انداخته اند و آن را در مقابل قرآن داده اند، قرآن كه جدیت دارد بر ضد سلاطین قیام كنید و موسی را به قیام علیه سلاطین وا می دارد. علاوه بر قرآن مجید، روایات بسیاری در مبارزه با ستمگران و كسانی كه در دین تصرف می كنند وارد شده است. تنبل ها اینها را كنار گذاشته، آن دو روایت ضعیف را كه شاید «وعاظ السلاطین» جعل كرده اند، در دست گرفته و مستند قرار داده اند كه باید با سلاطین ساخت و درباری شد». (ولایت فقیه، ص ۶۵ ـ ۶۴)

موضوع آخوندهای درباری، بعدها توسط امام خمینی تشریح شد و ایشان از جمله در پیام به ملت ایران در سالگرد كشتار خونین مكه اظهار كردند:«اگر مسلمانان نمی بینند كه امروز مراكزوهابیت در جهان به كانونهای فتنه و جاسوسی مبدل شده اند، كه از یك طرف اسلام اشرافیت ، اسلام ابوسفیان ، اسلام ملاهای كثیف درباری ، اسلام مقدس نماهای بیشعورحوزه های علمی و دانشگاهی ، اسلام ذلت و نكبت ، اسلام پول و زور، اسلام فریب وسازش و اسارت ، اسلام حاكمیت سرمایه و سرمایه داران بر مظلومین و پابرهنه ها، و دریك كلمه "اسلام امریكایی " را ترویج می كنند؛ و از طرف دیگر، سر بر آستان سرور خویش ، امریكای جهانخوار، می گذارند. »(جلد بیست و یكم - صفحه 74 - 29 تیر 1367 / 5 ذی الحجه 1408)