تقدير جهاني از توسعه BRT و مترو تهران
براساس جديدترين انتخاب انجمن جهاني حمل و نقل وابسته به سازمان ملل متحد، تهران به همراه چهار شهر در سه قاره جهان كانديداي دريافت جايزه حمل و نقل پايدار 2011 شد.
در اين انتخاب تهران همراه با شهرهاي گوانگژو در چين، ليون در مكزيك، نانت در فرانسه و ليما پايتخت پرو، پنج شهري هستند كه به منظور دريافت اين جايزه كانديدا شدهاند. گزارش سازمان ملل متحد و انجمن بينالمللي حمل و نقل عمومي (UITP) نشان ميدهد كه تهران يكي از شهرهايي است كه بيشترين توسعه را در كمترين زمان ممكن در سيستمهاي مترو و اتوبوسهاي تندرو (BRT) در چندسال اخير داشته است.
سيد جعفر تشكري هاشمي معاون حمل و نقل و ترافيك شهرداري تهران با اشاره به انتخاب انجمن بينالمللي حمل و نقل عمومي و توسعه خطوط اتوبوسهاي تندرو (BRT) به روزنامه تهرانامروز ميگويد:«تجربهاي كه در تهران در رابطه با توسعه خطوط اتوبوسهاي تندرو اتفاق افتاد، بسياري از متغيرهاي جهاني را كه برخي از كشورها با آن مشكل داشتند، حل كرد.
در واقع تهران براي توسعه (BRT) مدل جديدي ارائه كرد. به همين دليل انجمن بينالمللي حمل و نقل عمومي (UITP) اين اقدام شهرداري تهران را مثبت و قابل توجه ارزيابي كرد.به همين خاطر در سمينارهاي بينالمللي كه برگزار ميشود از ما ميخواهند كه توضيح دهيم چگونه در توسعه خطوط اتوبوسهاي تندرو به اين صورت موفق شدهايم.»
جديدترين انتخاب اين انجمن در شرايطي بازتابهاي گستردهاي در مجامع بينالمللي داشت كه اگر قانون بودجه مترو و امكان برداشت يك ميليارد دلاري مترو تهران از صندوق ذخيره ارزي توسط دولت اجرايي ميشد، بدون شك تهران پيشتاز در توسعه سريع مترو به حساب ميآمد و انتخابش به عنوان برترين شهر جهان در حوزه توسعه حمل و نقل عمومي از همين حالا قطعي بود.
به اعتقاد اقتصاددانان دنيا اگر در آغاز قرن 21 كشورهاي توسعه نيافته به اين صنعت توجه لازم را نداشته باشند، رشد آنها به حداقل خواهد رسيد و اين در حالي است كه در حال حاضر ايران به دليل برخورداري از مولفههاي توسعه اقتصادي شناخته شده يكي از 13 كشور در حال توسعه دنياست كه در مسير توسعه اقتصادي گام بر ميدارد.
درجديدترين گزارشي كه توسط شركت مترو تهران و حومه منتشر شد، به آينده مطلوب ايران در افق سال 2025 ميلادي با توجه به اهداف سند چشمانداز ملي و تبديل كشور به قدرت اول منطقه و در نهايت پيوستن به جمع 7 اقتصاد نوظهور جهاني ( موسوم به E7) مورد تاكيد قرار گرفت به گونهاي كه يكي از معيارهاي رسيدن به اين جايگاه، حركت همه جانبه در حوزههاي مختلف توسعه اقتصادي بهويژه توسعه حمل و نقل عمومي با تاكيد بر شبكه حمل و نقل ريلي انبوهبر درون شهري است.
تشكريهاشمي، معاون حمل و نقل و ترافيك شهردار تهران مترو را به عنوان محور حمل و نقل شهري نام ميبرد و به تهرانامروز ميگويد:« در سالهاي گذشته ميانگين تونلسازي مترو در داخل شهر تهران سالي 5/ 2 كيلومتر بود، در صورتي كه در دو سال اخير اين رقم به سالي 15 كيلومتر رسيده و البته براي سالي 30 كيلومتر نيز برنامهريزي كردهايم.»
آمارهايي كه معاون شهردار تهران از روند ساخت تونل مترو ارائه ميدهد، نشان ميدهد كه در ابتداي سا ل84 تنها 79 كيلومتر خط مترو داشتيم، در صورتي كه با افزايش 46 كيلومتر خطوط جديد امروز 125 كيلومتر خط مترو داريم و ظرف 5 سال خطوط مترو 58 درصد افزايش پيدا كرده و علاوه بر اين در اوايل سال 84 فقط 36 ايستگاه مترو داشتيم كه با افزايش 37 ايستگاه جديد و رشد بيش از صد در صدي در حال حاضر 73 ايستگاه مترو داريم.
تشكري هاشمي در ادامه صحبتهاي خود ميگويد:« تعداد جابهجايي مترو در سال 83 بالغ بر 214 ميليون نفر بود كه پيشبيني شده بود اما اين تعداد امسال با رشد 229 درصدي به ركورد 500 ميليون جابهجايي برسد، ضمن اين كه از سال 84 تا كنون با 285 درصد افزايش تعداد 493 دستگاه واگن مترو به تهران افزوده شده است.»
به گفته او در زمينه توسعه مترو براي آينده خيز بلندي بر داشتهايم، چنآنچه در حال حاضر سه دستگاه اتوماتيك حفار مترو موسوم به TBM نصب شده و دستگاه چهارم در حال حمل به كشورمان است كه با اين 4 دستگاه ميتوانيم سالانه 20 تا 24 كيلومتر تونل مترو را به صورت اتوماتيك حفر كنيم.
روز شماري براي برداشت از صندوق ذخيره ارزي
اكثركارشناسان شهري، نمايندگان مجلس،اعضاي شوراي شهر و شهروندان به اين مسئله اعتقاد دارند كه اگر قانون برداشت يك ميليارددلاري از حساب صندوق ذخيره ارزي توسط دولت حتي در 64 روز باقيمانده از سال 89 اجرايي شود، ميتواند تحول بزرگي در حمل و نقل شهري تهران بزرگ و ديگر كلانشهرها ايجاد كند.تحولي كه براي شهروندان تهراني رفاه و آرامش را در پي خواهد داشت.
براساس برنامهريزيهاي مديريت شهري و تدوين طرح جامع حمل و نقل و ترافيك شهر تهران كه در سال 87 به تصويب شوراي شهر تهران رسيد، با توسعه قطار شهري تا 12 خط به طول 430 كيلومتر، همراه با 3 خط مكمل به طول 31 كيلومتر(مجموعا461 كيلومتر)، مترو، پاسخگوي30 درصد سفرهاي سال 1404(افق پيش بيني شده در طرح) خواهد بود.
همچنين در شبكه اتوبوسراني هم اين توسعه شامل 400 خط اتوبوسراني با 11 هزار دستگاه اتوبوس با ظرفيت جابهجايي 22 درصد سفرهاي درون شهري در، توسعه شبكه خطوط اتوبوسراني تندرو تا 150 كيلومتر و احداث 12 پايانه چند منظوره درون شهري،در سال 1404 پيش بيني شدهاست كه به اين ترتيب تعداد اتوبوسهاي ناوگان اتوبوسراني از 6هزار دستگاه به 11 هزار دستگاه با عمر كمتر از 10 سال ميرسد كه با توجه به فرسودگي ناوگان موجود، در سالهاي ابتداي طرح سالانه 1200 دستگاه اتوبوس و در سالهاي بعد سالانه 1100 دستگاه اتوبوس تا سال افق مورد نياز است.
به اعتقاد تشكري هاشمي، معاون حمل و نقل و ترافيك شهرداري تهران در سال 1404 شهر تهران داراي سيستم حمل و نقلي خواهد بود كه كيفيت زندگي و فعاليت ساكنان شهر را مطابق با استانداردهاي بينالمللي ارتقا ميدهد.
اما تمام اين آينده نگريها در مديريت ترافيك شهر تهران به تنهايي مقدور نيست و حمايتهاي دولت را ميطلبد. سكوتي كه در تحليلهاي كارشناسان شهري به نگرش سياسي دولت درمقابل مديريت شهري تعبير ميشود و در اين ميان تنها مردم هستند كه بايد تاوان اين نگاه سياسي و سكوتهاي معنادار دولت را بپردازند.
تهران پيشتاز در توسعه اتوبوسهاي تندرو
ايجاد سيستمهاي اتوبوسراني تندرو (BRT) و احداث سيستمهاي عظيم مترو، از جمله ويژگيهايي است كه منجر به انتخاب اين 5 شهر شده و برنده نهايي جايزه حمل و نقل پايدار طي مراسم ويژهاي در روز چهارم بهمن ماه امسال معرفي ميشود.
بر اساس گزارشي كه انجمن بينالمللي حمل و نقل عمومي ارائه ميدهد، گوانگژوي چين، يكي ديگر از شهرهاي آسيايي انتخاب شده است كه سيستم BRT خود را در سال 2010 افتتاح و با ايجاد مسيرهاي دوچرخهسواري، ايستگاههاي دوچرخه اشتراكي را راهاندازي كرده و شهر اروپايي نانت در فرانسه نيز به عنوان مدلي از هماهنگي و يكپارچگي كارآمد در سيستم BRT و تراموآ نام برد.همچنين ليون مكزيك اولين سيستم BRT در آن راهاندازي شده و بهترين سيستم يكپارچه حمل و نقل شهري در آمريكاي مركزي را دارد، و ليما پايتخت پرو در آمريكاي جنوبي شهري است كه براي نخستين بار سيستم BRT براي ايجاد يك سيستم حمل و نقل پايدار و يكپارچه در آن راهاندازي شده است.
در اول آبان سال گذشته محمدباقر قاليباف شهردار تهران درباره توسعه خطوط اتوبوسراني BRT اعلام كرده بود:«باید 370 کیلومتر خطوط تندرو در تهران ایجاد شود.شهروندان اکنون با توجه به ترافیک سنگین و مسیر حدود 35 کیلومتری شرق به غرب که توسط این اتوبوسها طی می شود می توانند با حدود 5 تا 6 دقیقه اختلاف زمان رسیدن خودبه مقصد را پیش بینی کنند اما ما از این اختلاف زمان هم راضی نیستیم و تلاش داریم با قرار دادن تهران درمیان 10 کلانشهر برتر در حوزه IT در چهار سال آینده، این مسائل را نیز حل کنیم.»
به گفته پيمان سنندجي مديرعامل سازمان اتوبوسراني شهر تهران در حال حاضر 83 كيلومتر خطوط BRT در تهران ايجاد و به بهرهبرداري رسيده است كه با احتساب خط اتوبوس آزادي ونك اين مقدار به 96 كيلومتر در تهران خواهد رسد.
او همچنين درباره ويژگيايستگاههاي خطوط اتوبوسهاي تندرو كه يكي از آيتمهاي انتخاب انجمن بينالمللي حمل و نقل عمومي است، به روزنامه تهران امرزو ميگويد:«مهمترين ويژگي ايستگاههاي BRT امكان توقف اتوبوسهاي راست در، در اين ايستگاهها براي سوار و پياده شدن مسافران و طراحي دستگاههاي كارت خوان در آن است. »
براساس برنامهريزيهاي مديريت شهري 10 خط اتوبوسهاي تندرو BRT قرار است در تهران ايجاد شود كه تا كنون 5 خط بهطور كامل به بهره برداري رسيده و تا پايان سال خط آزادي-پونك نيز به اين خطوط اضافه خواهد شد.