جایگاه بورس ایران در مقایسه با بورس‌های جهان

علی سعیدی : فلسفه اصلی شکل‌گیری بازارهای مالی، تأمین مالی بخش واقعی اقتصاد است. 

سیستم‌های مالی سعی دارند تا به بهترین نحو، نقل و انتقال وجوه را بین عرضه‌کنندگان و متقاضیان وجوه نقد تسهیل و از این راه تخصیص منابع را بهینه کنند. سازمان بورس متولی بازار اوراق بهادار کشور محسوب می‌شود. این بازار در صدد است تا به بهترین شکل نقل و انتقال وجوه را بین افراد فراهم کند تا وجوه از جایی که مازاد است به جایی که کمبود است، حرکت کند. در حقیقت بازار سرمایه به دنبال آن است تا به شرکت‌ها کمک کند تا متناسب با نیازهای مالی و سرمایه‌گذاری خود، وجوه لازم را با استفاده از ابزارهای متنوع مالی تأمین کنند. ایجاد و حفظ ترکیب بهینه منابع مالی، علاوه بر حداقل کردن هزینه‌های تأمین مالی، بر ارزش شرکت، قیمت سهام و نیز ریسک شرکت تأثیرگذار است. بورس نیز یکی از بخش‌های مهم بازارهای مالی است که از یک طرف وجوه لازم را برای تأمین مالی شرکت‌ها فراهم می‌کند و از طرف دیگر ابزارهای سرمایه‌گذاری را در اختیار سرمایه‌گذاران قرار می‌دهد. بنابراین می‌توان بورس را از جلمه بازارهای مهمی دانست که در تأمین مالی بنگاه‌ها فعالیت دارد. از این رو بازار اوراق بهادار نقش کلیدی در اجرای سیاست‌های اقتصادی را برعهده دارد.

جهت بررسی جایگاه بورس‌ها با یکدیگر شاخص‌های مختلفی وجود دارد. از جمله این شاخص‌ها می‌توان به ارزش بازار و رشد آن اشاره کرد. با وجود اینکه سابقه بورس اوراق بهادار تهران به سال 1346 بر می‌گردد ولی تا قبل از سال 1380 این بورس فعالیت چندان زیادی نداشت. از آن زمان و پس از تصویب قانون بازار اوراق بهادار شرایط مناسبی برای توسعه بازار سرمایه گشور فراهم شد. بنابراین در حال حاضر و با توجه به سابقه نه چندان زیادی که از فعالیت بازار سرمایه می‌گذرد امکان استفاده از شاخص ارزش بازار سرمایه برای مقایسه با سایر بورس‌ها وجود ندارد. اما به عنوان جایگزین و معیاری برای مقایسه عملکرد بازار سرمایه، می‌توان از معیار رشد بازار استفاده کرد. طبق این معیار، رشد بورس اوراق‌ بهادار تهران نسبت به سال 2007 میلادی 96 درصد بوده است که عدد قابل توجهی می‌باشد.

 یعنی با وجود بحران مالی جهانی حاکم بر کشورهای دنیا، بورس تهران عملکرد مطلوبی را در زمینه رشد ارزش بازار از خود نشان داده است. در همین دوره زمانی بورس کشورهای آمریکا، کانادا، هند، مالزی، عمان، ترکیه و عربستان به ترتیب 22- درصد، 13- درصد، 13- درصد، 13- درصد، 22- درصد، 11- درصد و 35- درصد رشد کرده‌اند که این مقایسه نشان از جایگاه مطلوب بورس تهران در میان سایر بورس‌ها دارد. دومین معیار را می‌توان میزان تغییرات شاخص بورس دانست. با وجود اینکه در برخی از موارد جنس شاخص‌های بورس‌ها متفاوت از یکدیگر است، ولی می‌توان روند کلی تغییر در آن را جهت مقایسه بورس‌ها مورد بررسی قرار داد. میزان رشد شاخص نسبت به سال 2007 میلادی در بورس‌های آمریکا، کانادا، هند، عمان و ترکیه به ترتیب 20- درصد، 4- درصد، 51 درصد، 23- درصد و 18- درصد بوده است در حالی که بورس تهران رشدی معادل 143 درصد را تجربه کرده است.

همکاری بورس ایران با بورس‌های خاورمیانه

سازمان بورس و اوراق بهادار تاکنون با مقام‌های ناظر بازار سرمایه کشورهای مالزی، اندونزی، قرقیزستان، عمان، پاکستان، برزیل و فیلیپین تفاهم‌نامه همکاری مشترک امضا کرده است. همچنین در سال 87 تفاهم‌نامه‌هایی با بانک توسعه اسلامی (IDB) و مؤسسه بین‌المللی آموزش مالی اسلامی مالزی (INCEIF) منعقد گردید تا فعالیت‌های بین‌المللی سازمان بورس و بازار سرمایه در زمینه‌های مختلف گسترش یابد. تبادل اطلاعات، ارتقای سطح همکاری نهادهای ناظر بازار سرمایه، طراحی و انتشار ابزارهای مالی جدید، نظارت بر بازارهای اوراق بهادار، برگزاری دوره‌های آموزشی مشترک و توسعه منابع انسانی از مهم‌ترین مفاد تفاهم‌نامه‌های همکاری می‌باشد.