واکنش منفی معامله گران به تحولات سیاسی جاری

گروه اقتصادی فردا، هادی مومنی: همانطور که از قبل پیش بینی می شد و هشدار هایی که کارشناسان اقتصادی فعال در بازار سرمایه ایران داده بودند سرانجام حباب قیمتی در بورس اوراق بهادار ترکید و در یکشنبه سیاه این هفته شاخص کل با سقوط 636 واحدی و رسیدن آن از 26 هزار واحد به 24 هزار واحد ثابت کرد که همچنان دماسنج اقتصاد کشورمان دچار عدم تعادل است و نمی تواند در یک مسیر طبیعی حاصل از داد و ستد سهام در تالار شیشه ایی، شرایط و اتمسفر واقعی معاملات موجود را نشان دهد و هر از گاهی با افت و جهش های ناگهانی پدیدآورنده یک شوک در بین معامله گران تالار می باشد.

کاهش 2/2 میلیارد دلاری ارزش بازار سرمایه ایران که با افت 6 درصدی شاخص کل بازار در طی یک هفته اخیر همراه شد، یکی از دلایلی بود که باعث شد یک روز تاریخی دیگر ثبت شود و در نقطه مقابل همه شاخص ها و نماگرهای معاملاتی بورس که شامل شاخص های (30 شرکت برتر، شناور آزاد، بازار اول، دوم و صنعت) بودند فرو بریزند و با میانگین افت 500 واحدی مواجه شوند که اتفاقی بی سابقه در طی چند سال گذشته می باشد.

اگر به تحولات جاری اقتصادی و سیاسی کشور که در یک هفته اخیر روی داده است نگاهی معنی دار بیاندازیم به وضوح می توان به دلایل قابل قبولی رسید که نشان می دهد بورس به عنوان یکی از معیارهای ارزیابی اقتصاد کشورها همیشه تحت تاثیر رویدادها و اخبار مثبت و منفی حوزه های متفاوت بوده است. بعد از شرکت نکردن محمود احمدی نژاد در جلسات هفته گذشته هیات دولت که در نهایت با حضور وی در جلسه روز یکشنبه همین هفته و همزمانی آن با افت بی سابقه و تاریخی شاخص های بورس همراه شد ، شایعات گوناگونی را در روزهای قبل از یکشنبه در تالار منتشر کرد که محرک عمومی نگرانی بزرگ در بین اهالی بازار شد و از طرفی دیگر تمرکز ادامه دار سفته بازان و خروج سرمایه سرمایه گذاران خرد وعمده در بازار خرید و فروش سکه های بهار آزادی نیز یکی از عوامل دیگر سقوط آزاد بورس تهران ارزیابی می شود.

هر چند که در گذشته اداره کنندگان بورس ایران ادعا داشتند و در زمان حاضر نیز بر ان اصرار دارند که تالار شیشه ای نسبت به اتفاقات و تحولات بیرونی از خود بی تفاوت است اما با افت شاخص ها بار دیگر ثابت شد که هیچ چیز از نگاه و تحلیل های کوتاه و بلند مدت سرمایه گذران ایرانی پنهان نخواهد ماند و این موضوع یاد آور چالش هسته ایی ایران با کشورهای 1+5 در سال های گذشته بود که همیشه با کوچکترین اتفاق و تصمیم ساده از سوی دو طرف بازار سرمایه ایران با اخبار و نتایج مثبت مذاکرات اوج می گرفت و با اخبار منفی سقوط را تجربه می کرد و به نوعی سوار بر موج اخبار سیاسی هدایت می شد تا کار به جایی رسید که نسبت به اخبار مذاکرات و نتایج آن و حتی اعمال تحریم های شورای امنیت نیز بعد از گذشت چندین سال بی تفاوت شد که حاصل ارزیابی بلند مدت سرمایه گذاران در طی سالیان دراز بود.

یک ارزیابی ساده بخوبی نشان می دهد که تاثیر رویدادهای سیستماتیک و غیر سیستماتیک بر بورس همیشه وجود داشته است و در آینده نیز به شکلی دیگر خود را نشان می دهد. هر چند که حال نیز با اتفاقات جاری در سیاست داخلی و خارجی و اوضاع نه چندان مساعد اقتصاد کشورمان که آمار تورم، تراز منفی تجاری، واردات بی رویه از کشور دوست و متحد استراتژیک یا همان چین،رکود معاملات مسکن، بیکاری، پیشنهاد حذف سه صفر از پول رایج، افزایش قیمت های عمومی که به تبع اجرای هدفمند کردن یارانه ها بوجود آمده است، حبابی شدن معاملات سکه و بزودی نرخ ارز و ... تایید کننده این امر است که شرایط بسیاری از کانون های اقتصادی در ایران همچون بورس آن چنان هم مناسب نیست اما خب همیشه دست هایی وجود دارد که از پشت پرده تا جایی که بتواند کمک کننده و حامی اصلاح هر چند ظاهری اوضاع موجود باشد و برای فهمیدن این موضع نیازی نیست به تحلیل عمیق دست بزنید با بخواهید اوضاع را عمیق رصد کنید! فقط کافی است به بازگشت بورس در روز دوشنبه تنها یک روز بعد از یکشنبه سیاه با 352 واحد افزایش در شاخص کل نگاه کنید تا با بالا انداختن شانه هایتان لبخندی تعجب بر انگیز بر صورتان نقش ببند!

به هر حال، آن چه که کارشناسان صاحب نظر و تحلیل گران واقع بین از روند حال حاضر بورس ایران متصور هستند با آن چه که در بازار سرمایه ایران اتفاق می افتد با پارامترهای استاندارد سازگار و منطبق بر اصول معاملات و واقعیت بازار نیست اما آن چه که مسولین و دولتمردان از آن دفاع کرده و می کنند کاملا با شرایط فعلی سازگار است و اعداد و ارقام ثبت شده نیز نشان دهنده و تایید کننده اظهار نظرهای گروه دوم است اما اگر بخواهیم نگاهی علمی به وضعیت فعلی سرمایه گذاران در بورس بیاندازیم باید گفت: این گونه فراز و فرودهای شدید شاخص ها در بورس کشورمان با هیچ تالار بورس در سایر کشورهای دیگر قابل مقایسه نیست و علت های اصلی آن نیز عدم شفافیت مناسب، وجود رانت های اطلاعاتی، تحت تاثیر بودن شاخص ها از چند شرکت بزرگ اصل 44، احساسی عمل کردن بخش عمده ای از سهامدارن و ... می باشد.

به هر تقدیر، توصیه طلایی بزرگان بورس را فراموش نکنید و همه تخم مرغ های خود را در یک سبد نگذارید هر چند که با قیمت های فعلی تخم مرغ حتی داشتن یک عدد آن در یک سبد نیز غنیمتی است!