ارزانفروشي بنزين در بورس، پالايشگاهها را زيانده ميكند
کد خبر : ۴۷۸۲۳
به گزارش خبرنگار اقتصادي خبرگزاري فارس، در نخستين عرضه بنزين در بورس كالا كه دو هفته گذشته انجام شد، خريداران از بالاتر بودن قيمت بنزين ارائه شده نسبت به قيمتهاي فوب خليج فارس ناراضي بوده و عقيده داشتند خريد اين بنزين و انجام عمليات اكتانافزايي و صادرات آن براي آنها به صرفه نخواهد بود. به همين دليل اولين عرضه موفقيتآميز نبود و بنزين ارائه شده توسط مديريت بازرگاني شركت ملي پخش فرآوردههاي نفتي در اولين عرضه به فروش نرسيد. در عين حال بعضي كارشناسان به اين نكته اشاره ميكردند كه نفت خام با قيمتي به مراتب پايينتر از قيمت جهاني به پالايشگاههاي داخلي ارائه ميشود و فروش آن با قيمت بيشتر از قيمتهاي منطقهاي ابهامزا خواهد بود. بر اين اساس با محمدرضا شادماني رئيس قيمتگذاري شركت ملي پخش فرآوردههاي نفتي به گفتوگو نشستيم.
فارس: در مورد عرضه فرآوردههاي ديگر به جز بنزين مانند نفتگاز، نفت كوره يا نفت سفيد برنامه مشخصي داريد؟
شادماني: يك تقسيم بندي انجام شده است و نفت كوره در اختيار امور بينالملل شركت ملي نفت قرار گرفته است. رايزنيهايي انجام شده و در صورت رسيدن به شرايط مطلوب براي انجام اين كار و عرضه ديگر فرآوردهها برنامه وجود دارد اما اينكه عرضه نفت كوره به كدام بخش تفويض شود تفاوت چنداني نخواهد داشت. در اولويت اول نفت كوره است چرا كه براي ارزيابي ادامه كار مشاهده موفقيت عرضه نفت كوره بسيار مهم است.
فارس: نفت سفيد و نفت گاز هم عرضه خواهند شد؟
شادماني: قطعا اگر اولويت اول عرضه كه نفت كوره است موفقيت آميز باشد تصور ميكنم در مراحل بعدي قطعا نفت گاز و نفت سفيد نيز وارد بورس خواهد شد. زماني كه وزير نفت دستور ايجاد بورس نفت را داده است يقينا اين فرآوردهها نيز در بورس عرضه خواهد شد.
فارس: آيا امكان اين وجود خواهد داشت كه جايگاه داران بنزين نيز نياز خود را در آينده از بنزين فروخته شده در بورس تامين كنند؟
شادماني: جايگاه دارها در حال حاضر از بنزين يارانهاي استفاده ميكنند بنزيني كه ما در بورس عرضه ميكنيم 1500 تومان در ليتر براساس قيمتهاي نشريه پلاتس در FOB خليج فارس است.
تا زماني كه چتر حمايتي روي قيمت بنزين وجود دارد امكان اينكه جايگاه داران بنزين مورد نياز خود را از بورس بخرند وجود ندارد اما اگر در آينده به ثبات قيمتها بگونهاي كه همه قيمتها آزاد شوند برسيم و حتي اجازه ترانزيت و ورود بنزين به كشور داده شود بگونهاي كه رقابت واقعي در عرضه و تقاضاي بنزين شكل بگيرد، قطعاٌ به جايي ميرسيم كه جايگاه داران بايد نياز خود را از بورس تامين كنند.
در حال حاضر اين چتر حمايتي هنوز وجود دارد و حتي اگر قيمت واقعي بنزين را 1000 تومان نيز حساب كنيم با 400 توماني كه در حال حاضر عرضه ميشود تفاوت زيادي دارد.
فارس: بعضي فعالان بازار بورس ميپرسند چرا بنزين در عرضه اوليه در بورس كالا بالاتر از قيمت فوب خليجفارس عرضه شد و اين نوع قيمتگذاري را دليلي بر معامله نشدن بنزين ميدانند و در عين حال اين فعالان معتقدند با توجه به اينكه قيمت فوب وجود دارد دليلي بر قيمتگذاري مجدد بنزين در شركت ملي پخش فرآوردههاي نفتي وجود ندارد.
شادماني: اينكه اين افراد دليل فروش نرفتن بنزين عرضه شده در بورس را چنين مواردي ذكر ميكند از نظر من درست نيست. من معتقدم دليل اين امر شكسته شدن يك سد صد ساله است. اگر ما در مذاكرات با شركتها وارد شويم با همان نرخ پيشنهادي بنزين را خواهيم فروخت اما ترجيح ميدهيم عرضه در بورس انجام شود تا رقابت بوجود بيايد.
نرخي كه در بازار بنزين مطرح ميشود مربوط به بنزين سوپر است. يادمان باشد كه ما در حال استفاده از بنزين با اكتان 87 هستيم. پايه خوراك توليد بنزين با هر اكتاني نفت است. قيمت فوب بنزين سوپر در هر بشكه 120 دلار است كه در هر تن 1300 دلار ميشود.
ما نرخ مربوط به نفتا كه پايه توليد بنزين است را گرفتهايم و به آن 70 دلار هزينههايي را كه براي توليد آن انجام مي دهيم اضافه كردهايم.
خريداران به جاي اينكه كارشناسي كنند در حال محاسبه سود خود بدون متحمل شدن هيچ زحمتي هستند. اگر كسي بگويد بنزين را با قيمت پايه نفت به من بفروشيد، در اين منطقه اگر 10 دلار هم به قيمت آن اضافه كند سود وي در هر تن از اين بنزين بدست خواهد آمد.
طبيعتا چنين كاري بسيار سادهتر از يك بازاريابي جدي و علمي است. اينكه كسي به دنبال سود بيشتر باشد دليل نميشود كه ما سرمايههاي ملي را به راحتي واگذار كنيم.
در حال حاضر نفت 944 دلار در هر تن قيمت دارد با 70 يا 65 دلار هزينه پرميوم 1000 دلار ميشود اين هزار دلار با هزار و دويست، هزار و سيصد يا هزار و 150 دلار قيمت بنزين سوپر تفاوت قيمت دارد كما اينكه بليد كردن بنزين مورد عرضه ما و بالا بردن اكتان آن كار سادهاي است. اين تفاوت قيمت يك تفاوت قيمت منطقي و معقول است.
خريداران همواره از گران بودن قيمت ما گلايه ميكنند، اما نرخ پايه ما نرخ پلاتز است. اگر قيمت افزايش مييابد در واقع اين نرخ پايه است كه افزايش يافته و بالعكس. اين كم يا زياد شدن قيمت پايه نيز براساس عرضه و تقاضا در بازار جهاني است و ما هم به آن اعتقاد داريم؛ اما بپذيريد كه ما بايد بتوانيم بين 65 تا 70 دلار هزينههاي خودمان را دريافت كنيم چنانكه اگر قرار بود با نرخ پايه بنزين را بفروشيم چيزي به جز ضرر براي پالايشگاهها وجود نداشت.
آيا خود فعالان بخش خصوصي به همين شيوه عمل ميكنند؟ با اينكه ما خوراك را براساس قيمت پايه به آنها ميدهيم در بخش صادراتي حتي با كم فروشي و ديگر اقدامات حاشيه سود خودشان را افزايش مي دهند چنانكه ميگويند اگر 20 دلار ر هر تن سود نكنند براي آنها صرف نميكند.
فارس: مگر اينطور نيست كه در پالايشگاههاي ما بنزين توليدي از پالايشگاه نفت به دست ميآيد و نفت نيز با قيمت بسيار كمتري از قيمت جهاني به پالايشگاهها عرضه ميشود؟
شادماني: در برج تقطير پايينترين طبقه وكيوم باتوم است كه ما آن را 400 يا 500 دلار در هر تن عرضه كنيم. الان ميتوانيد نفت بخريد و بنزين توليد كنيد و روي نفتا فرآوري انجام شده و به مرحلهاي رسيده كه ميتوان آن بنزين توليد كرد. بنابراين هزينهها را بسيار كاهش ميدهد تا اينكه بخواهيد در برج تقطير مستقيما بنزين توليد كنيد. از پالايش نفت يكباره بنزين توليد نميشود و ابتدا نفتا توليد ميشود.
به عنوان مثال نفت كوره در برشهاي با درجه سنگيني 180، 280 و 380 توليد ميشود كه از آن ميتوان نفت، نفت گاز و امثال توليد كرد. به همين شكل برشي از نفتا به بنزين ميرسد.
فارس: قيمت نفتا كه قيمت پايه عرضه است براساس قيمت فوب تعيين شده است اما خوراك نفتي كه با برج تقطير براي توليد نفتا تزريق ميشود يا قيمت بسيار ارزانتري در اختيار پالايشگاهها قرار ميگيرد. اينطور نيست؟
شادماني: توليد نفتا از نفت هزينههايي دارد. با يك برش از نفتا به بنزين ميرسيم اما نفت خام چندين برش داشته و نياز به چند بار فرآوري دارد. هزينه توليد بنزين از نفتا بسيار بيشتر از هزينه توليد بنزين از نفت خام است.
نفتا حدود 947 دلار در هر تن قيمت دارد اما نفت كوره 180 حدود 630 دلار در هر تن و نفت كوره 380، نزديك به 620دلار در هر تن قيمت دارد.هزينه توليد بنزين از نفت كوره بسيار بيشتر از هزينه توليد نفت از نفتا است.
فارس: مگر اينگونه نيست كه در اغلب موارد بنزين از پالايش نفت خام ورودي پالايشگاه به دست ميآيد نه از پالايش نفت كوره؟
شادماني: شما مي گوييد چون نفت خام ورودي پالايشگاه ارزان است، بنزين هم بايد قيمت كمتري داشته باشد در حاليكه اينگونه نيست چرا كه پروسه توليد اينها هزينه بر است. چنانكه اول نفتا و بعد برشهاي ديگر مانند بنزين توليد ميشود.
ارسال نظر