آیا حذف صفرها از پول ملی اقدامی معقولانه است ؟!!

یکی از محورهای طرح تحول نظام بانکی در سال 90 موضوع اصلاح نظام پولی یا حذف صفرها است که طبق ابلاغیه اخیر بانک مرکزی در آینده ای نزدیک بحث حذف چهار صفر از پول ملی اجرایی می شود . اهمیت این موضوع از آنجا نشأت می گیرد که در حال حاضر با توجه به تعدد اسکناس های در گردش ، چاپخانه های بانک مرکزی امکان تأمین نیاز جامعه به این حجم از اسکناس را نداشته و در این خصوص یا باید اسکناس های درشت تر چاپ شود و یا اینکه تعدادی از صفرها حذف شود که با توجه به شرایط اقتصادی کشور حذف صفرها منطقی تر به نظر می رسد .

به گزارش بورس نیوز در حالی که مدت زمان زیادی از اجرای قانون هدفمندی یارانه ها ، سیاست های اخیر بانک مرکزی در ارایه بسته پولی و نیز یکسان سازی نرخ ارز نمی گذرد و اثرات کامل آنها بر اقتصاد کشور مبهم است ، اجرای چنین سیاست کلانی که از سال ها قبل زمزمه های آن به گوش می رسید به عقیده برخی کارشناسان می تواند تبعات زیادی ، همچون افزایش تورم را هر چند در کوتاه مدت به همراه داشته باشد .

در همین رابطه مباحثی نیز در میان عامه مردم مبنی بر احتمال کاهش ارزش پولی با حذف صفر های پول ملی مطرح شده که خود می تواند از لحاظ روانی مشکل ساز باشد و این نیاز در جامعه حس می شود که در صورت قطعیت یافتن زمان اجرای این طرح ، باید فرهنگ سازی لازم صورت گیرد تا مردم با آگاهی کافی از این طرح و مزایایی که در بلند مدت می تواند داشته باشد ، با آسودگی خاطر به استقبال از آن بشتابند.

از سوی دیگر برای اجرای سیاست هایی از این قبیل که بر اقتصاد کشور اثرات زیادی دارد ، فراهم کردن پیش زمینه ها و بسترهای لازم ضروری به نظر می رسد .

سه ریشه اصلی در ایجاد تورم

در همین رابطه مصطفی صفاری ، کارشناس ارشد بازار سرمایه سه مورد را به عنوان ریشه های تورم در اقتصاد کشور بر شمرد و خاطر نشان کرد : باید دانست با افزایش جمعیت جوان کشور ، اجرای سیاست انبساطی پولی و مالی دولت و افزایش درآمدها میزان تقاضا در اقتصاد افزایش یافته و این خود به عنوان یکی از ریشه های ایجاد تورم محسوب می شود .

دومین مورد تورم ناشی از فشار هزینه های تولید است که در نتیجه اجرای هدفمندی یارانه ها ، افزایش نرخ و قیمت مواد اولیه تولیدی شکل گرفته و اتفاقی که در اینجا می افتد افزایش قیمت همراه با کاهش تولید است و این یعنی تورم رکودی .

وی مورد سوم را در افزایش نرخ تورم اینگونه عنوان کرد : ریشه سوم ایجاد تورم تحت عنوان تورم ساختاری مطرح است که انتظارات تورمی اثر گذار بر جامعه باعث می شود که درآمدهای ارزی را به ريالی تبدیل کنیم که با رشد پایه پولی ، میزان نقدینگی در اقتصاد افزایش می یابد که این نوع از تورم نیز در ایران دیده می شود . مجموع این سه عامل باعث می شود تا زمانی که فعالیت در بخش سرمایه گذاری و تولید تقویت نشود ، مطمئناً از تورم جلوگیری به عمل نمی آید .

وی در ادامه سخنان خود خاطر نشان کرد : با توجه به نبود زمینه های لازم برای اجرای این طرح ، شاید با حذف چهار صفر از لحاظ ظاهر کاهش تورم اتفاق بیفتد ، اما تا حذف عوامل یاد شده صورت نگیرد پس از چند سال این صفرها به جای اول خود بر می گردد .

برهمین اساس لازم است تا در ابتدا ریشه های تورم را از بین برده و ظرفیت های تولید را بالا ببریم ، سپس به فکر تغییر فرم پول و حذف صفر از آن باشیم . چرا که در صورت نبود ثبات لازم به ویژه در بخش تولید سه عامل مطرح شده باعث بازگشت دوباره صفرها به اقتصاد کشور می شوند.

تغییر شکلی است نه محتوایی

این کارشناس ارشد بازار سرمایه اثرات حذف صفر از پول ملی را تنها از لحاظ شکلی عنوان کرد و گفت : به لحاظ محتوایی تغییری در اقتصاد ایجاد نمی شود و تنها از منظر بار روانی و ذهنی تأثیر خواهد داشت . برای مثال در کشور ترکیه پس از حذف شش صفر ، بهای یک بطری آب از یک میلیون لیر به یک لیر تغییر پیدا کرد .البته به این نکته باید توجه داشت که این اتفاق در زمانی که رخ داد ، تورم از 180 درصد به 10 درصد کاهش یافت و این میزان کاهش در نتیجه افزایش تولید و جذب سرمایه های سرگردان صورت گرفت . در کشور نیز قیمت کالایی همچون خودرو که ظرفیت تولید بالایی دارد ، افزایش نمی یابد .

به گفته وی انتظارات تورمی مردم باعث می شود که آنها این دید را نسبت به حذف صفر داشته باشند که این امر تورم را به صورت چشمگیری افزایش دهد .

در حالیکه چنین نیست و ترازنامه های مالی کشور که براساس میلیون ريال تنظیم می شود از لحاظ ویژگی ظاهری و شکلی متفاوت بوده و به طور کلی می توان گفت که این امر تأثیری بر ماهیت سودآوری شرکت ها ندارد .

به اعتقاد وی این موضوع می تواند در کنترل تورم موثر واقع شود ، اما تا زمانی که ریشه های تورم مهار نگردد ، اجرای آن بی فایده خواهد بود .

دکتر صفاری در پایان سخنان خود در خصوص طرز فکر مردم درباره این طرح و احتمال کاهش ارزش پول ملی گفت : بحث پول ملی و ارزش آن بحث سیاست گذاری های نظام ارزی و دیدگاه کلان اقتصادی است و ربطی به تعداد صفرها ندارد . پس اجرای این طرح ارزش پول را کاهش نمی دهد .

حذف صفر های پول ملی از دیدگاه یک کارشناس ارشد حسابرسی

غلامحسین دوانی ، عضو انجمن حسابداران خبره ایران نیز نظرات خود را در خصوص این موضوع اینگونه بیان کرد : از آنجا که بیشتر مسایل اقتصادی در کشور فاقد کار کارشناسی لازم می باشد ، به ویژه نقطه نظرات بانک مرکزی که الهام گرفته از کار سیاسی است اگر حذف سه صفر یا حتی 10 صفر در کشور های دیگر نتیجه ای مثبت داشته باشد در ایران نتیجه ای منفی خواهد داشت .

وی خطاب به مسئولین در رابطه با اتخاذ و اجرای اینگونه سیاست ها گفت : بهتر است مقامات مسئول قبل از ارایه هر گونه بحث های شعاری به اندازه کافی در مسایل اقتصادی دقت کنند تا بعد ناچار به جمع بندی و نتیجه گیری زود هنگام مسایل نشوند.

دسته گل اخیر بانک مرکزی در سیاست ارزی و کسری بودجه

رییس هیأت مدیره موسسه حسابرسی دایا رایان اقدام اخیر بانک مرکزی در فروش ارز به قیمت های بالا برای تأمین منابع کسری بودجه دولت اشاره کرد و افزود : بانک مرکزی در ابتدا همه این موارد را انکار کرد اما بعد مجبور به قبول آنها شد . در صورتی که در هیچ کجای دنیا با چنین مسایلی به گونه ای سطحی برخورد نمی کنند.

بنابر گزارش بورس نیوز برخی از کارشناسان و اقتصاد دانان بر این امر اتفاق نظر دارند که حذف صفر از پول ملی اثر روانی مطلوبی بر بازار سرمایه به ویژه بورس دارد و می تواند موجب افزایش تقاضا در بازار سهام شود . چرا که نوعی اثر ذهنی در بازار ایجاد خواهد شد که نسبت قیمت ها در مقایسه با گذشته کمتر شده ، هر چند که در عمل چیزی تغییر نکرده است .

البته سابقه نشان داده است که هر چه قیمت سهام در بورس تهران کمتر می شود ، متقاضی خرید سهام و حجم تقاضا افزایش می یابد و همین موضوع منجر به رونق معاملات بورس می شود .

دوانی در خصوص اثر پذیری بورس از این طرح خاطر نشان کرد : مسایل اقتصادی یک مجموعه به هم پیوسته هستند و بورس نیز جدا از آن ها نیست و بی شک این طرح روی بورس نیز اثر گذار است . باید توجه داشت که وسعت اثر گذاری آن نیاز به بررسی کارشناسانه بیشتری دارد . چرا که در کشورهایی که این طرح اجرایی شده در زمانی اتفاق افتاده که اقتصاد از پایداری لازم برخوردار بوده است ، نه مثل شرایط حال ایران که اقتصاد در وضعیتی مطلوب قرار ندارد و وسعت آسیب پذیری آن بالا است .

وی با تأکید بر اینکه در هیچ کجای دنیا آثار حذف صفر تنها شکلی نیست و آثار محتوایی نیز دارد ، گفت : جای تأسف دارد که برخی از کارشناسان تصور بر آن دارند که فقط ارقام ترازنامه های مالی عوض می شود .

چنانچه این موضوع به درستی هدایت نشود ، بار منفی آثار آن تورم را به همراه خواهد داشت . نمونه بارز آن وضعیت اخیر کشورهای آرژانتین و یونان است که می توانند از مصادیق واقعی این موضوع باشند. البته مشکلات آنها ناشی از تداخل مسایل اقتصادی با مسایل سیاسی است که از عدم هدایت در ست اقتصاد حکایت دارد .

لزوم برقراری تعادل در اقتصاد پیش از اجرای این طرح

وی در رابطه با کاهش ارزش پولی ملی نیز گفت : چنانچه حذف صفر با توانمندی اقتصادی همراه باشد ، آثار منفی در بر نخواهد داشت . اما در کشوری همچون ایران که اینگونه پدیده ها با فرسودگی اقتصاد همراه است ، به نظر می رسد با آثاری منفی همراه شود .

مقدمات انجام چنین کاری نیز برقراری تعادل در اقتصاد است که در چنین شرایطی در وضعیت مناسبی به سر نمی بریم و هر تصمیم اقتصادی در شرایط ثبات اقتصادی به گونه ای رضایت بخش نتیجه خواهد داد . لذا هر گونه تصمیم گیری که ابعاد جراحی به خود بگیرد ، احتمال سقوط اقتصاد را به همراه خواهد داشت .

حجم انبوه نقدینگی سرگردان مشکل اصلی اقتصاد کشور است

وی مشکل اصلی اقتصاد ایران را نقدینگی سرگردان عنوان کرد و افزود : در حال حا ضر مشکل اصلی مملکت حجم انبوه نقدینگی سرگردان بالغ بر 300 هزار میلیارد تومان است ، نه تورم و یا هر مسئله دیگر . چرا که اگر نصف این مبلغ را هم وجوه نقد در نظر بگیریم ، قدرت ویران گری آن به قدری بالا است که می تواند هر تصمیم اقتصادی را تحت شعاع خود قرار دهد .

وی در پایان سخنان خود گفت : این میزان نقدینگی موجود در کشور معادل تولید نا خالص ملی است که در هیچ کجای دنیا این رقم ها با هم برابر نیست و با ورود این میزان نقدینگی به تولید ، پول ارزش واقعی خود را پیدا کرده و در نتیجه تورم کاهش می یابد . البته ورود این حجم نقدینگی نیاز به این دارد که احساس امنیت لازم برای سرمایه ایجاد شود .

به گزارش بورس نیوز طبق سیاست های اخذ شده ، با توجه به شرایط کلی کشور نمی توان از اثرات اجرای چنین طرح هایی قبل از اجرای آن به صورت قطعی سخن گفت و باید منتظر بود تا نحوه و زمان دقیق اجرای آن مشخص شود . اما آنچه که از مشخص شدن زمان و نحوه اجرای آن مهم تر می نماید ، اطلاع رسانی و ایجاد بستر های لازم برای آن است تا بتوان با هر گونه مشکل احتمالی مقابله کرد .