تزریق پنج ابزار جدید به بازار سرمایه

با طراحی و تدوین قوانین و مقررات اوراق اجاره به عنوان یکی از ابزارهای نوین مالی در سالهای 86 تا 89 که بر مبنای عقد اجاره و نشان دهنده مالکیت مشاع دارندگان آن در دارایی می باشد اولین گام برای توسعه ابزارهای بازار سرمایه برداشته شد بطوریکه با پذیره نویسی نخستین اوراق اجاره شرکت واسط بهمن به منظور تأمین مالی شرکت هوا پیمایی ماهان در اواخر اسفند ماه سال گذشته و از طریق فرابورس ، بورس ایران رویای دست یابی به ابزارهای مالی اسلامی را پس از پشت سر گذاردن بیش از چهار دهه فعالیت به واقعیت تبدیل کرد .

علی سعیدی عضو هیأت مدیره و معاون اجرایی سازمان بورس اوراق بهادار با بیان مطالب فوق در گفتگو با خبرنگار بورس نیوز اظهار داشت : در سال جاری تقاضای زیادی برای انتشار اوراق اجاره در شرکت های تأمین سرمایه بوجود آمده بطوریکه در حال حاضر این شرکت ها علاوه بر پیگیری اسناد و مدارک مورد نیاز ، مذاکرات بیشماری با شرکتهای متقاضی داشته تا از این طریق جذب منابع مالی مورد نیاز آنها را با کمترین هزینه ممکن از طریق بازار سرمایه فراهم کنند.

وی ادامه داد : در کنار اوراق اجاره ، اوراق مرابحه یا اوراق فروش اقساطی نیز طراحی و مقررات آن تنظیم شده که در اولین جلسه شورای عالی بورس مطرح و پس از تأیید و تصویب آن از سوی هیأت مدیره سازمان بورس در اختیار متقاضیان این ابزار در شرکت های تأمین سرمایه قرار خواهد گرفت .

این مقام مسئول ویژگی متمایز این ابزار جدید را برشمرد و گفت : اوراق اجاره در حالی تنها برای تأمین مالی دارایی ثابت مورد استفاده قرار می گیرد که اوراق مرابحه علاوه بر این می تواند برای تأمین مالی سرمایه در گردش بنگاههای اقتصادی بکار گرفته شود .

وی افزود : علاوه بر ابزارهای مالی فوق ، اوراق سفارش ساخت نیز در دست طراحی و نگارش مقررات و ارکان مورد نیاز خود بوده که قابل استفاده برای تأمین مالی پروژه ها و شرکت های ارایه دهنده خدمات مالی می باشد .

افزون براین اوراق رهنی که مبتنی بر قرارداد خرید دین می باشد ابزار خوبی برای تأمین مالی نظام بانکی کشور بوده که البته تمامی ابزارهای ارایه شده مورد تأیید کمیته فقهی بورس نیز می باشد .

سعیدی با بیان اینکه طراحی ابزارهای جدید در چارچوب بازار ارز ، تحت نظارت بانک مرکزی و تابع قانون نظام بانکداری کل کشور می باشد گفت : هر چند هر گونه نظارت و تصمیم گیری بر سیستم پولی ، طلا و ارز به بانک مرکزی سپرده شده اما در زمینه توسعه معاملات گواهی سپرده بانکی به عنوان یکی از ابزارهای پولی قابل استفاده در بازار سرمایه انتظار بر این بود که با ورود این ابزار به بازار ثانویه فرابورس علاوه بر تأمین منافع مالی سرمایه گذاران تا حد زیادی به سیستم بانکی برای ترسیم افق های بلند مدت سودآوری کمک خواهد شد .

در این ارتباط با ایجاد امکان معاملات ثانویه گواهی سپرده در بازار سرمایه ، بانک با اطمینان بیشتری در خصوص سپرده گذاری های بلند مدت و کوتاه مدت تصمیم گیری کرده و با اقبال بیشتری وجوه مالی را در بخش های اقتصادی کشور متمرکز خواهد کرد . این در حالی است که شورای پول و اعتبار گواهی سپرده عام و خاص را امکانی برای سوء استفاده بانک ها در تعدیل درآمدها و جذب سپرده ها معرفی کرده و در بسته سیاستی نظارتی سال جاری بانک مرکزی ، بانک ها را از انجام این معاملات منع نموده و حال آنکه گواهی سپرده اهداف و استانداردهای دیگری را دنبال می کند .

عضو هیأت مدیره سازمان بورس اوراق بهادار از طراحی ابزار فروش استقراضی سهام نیز سخن گفت و افزود : در کنار ابزار فروش استقراضی ، خرید اعتباری سهام نیز در دست بررسی و طراحی بوده که می تواند به نقدشوندگی سهام و برخورداری از استراتژی های سودآور در شرایط نزولی حاکم بر معاملات به سرمایه گذاران کمک شایانی نماید . البته در این میان ابتدا به یکسری نهادهای مالی و نیز حضور مشاوران و تحلیلگران حرفه ای نیاز بوده که در حال حاضر فعالیت های آنان چندان در حد و اندازه انتظارات برآورده نشده که به هر حال با توسعه و گسترش آنها طی سالهای آینده این ابزارها نیز قابلیت معامله پیدا خواهند کرد .

وی از عزم جدی سازمان بورس برای ایجاد موسسه های رتبه بندی اعتباری و ارایه مجوز به متقاضیان در آینده ای نزدیک خبر داد و در عین حال با اشاره به راه اندازی بورس انرژی در سال جاری گفت : طراحی و برنامه ریزی های اولیه در خصوص ساختار این بازار صورت گرفته که در این زمینه انرژی برق یکی انواع کالاهای قابل معامله در آن خواهد بود .

در این باره علاوه بر حضور نیروگاههای تولید کننده برق ، برخی شرکتها به لحاظ برخورداری از نیروگاههای خاص ، امکان وصل شدن به شبکه برق را داشته و می توانند عرضه کننده آن باشند و در عین حال شبکه های توزیع نیز می توانند برق مورد نیاز مصرف کنندگان خود را با قیمت های واقعی خریداری کنند که این امر مقدمه ای برای سپردن نیروگاههای برقی کشور به بخش خصوصی و حل مشکلاتی همچون مطالبات سنواتی و معوق را در پی خواهد داشت .

معاون اجرایی سازمان بورس اوراق بهادار در خاتمه ، بکارگیری ابزار اختیار معامله در بورس کالا را نیز یادآور شد و گفت : در زمینه قرارداد اختیار معامله در بورس کالا هنوز در مورد نوع کالا تصمیم گیری نهایی نشده و این در حالی است که در مورد قرار داد های آتی و امکان تعریف آن برای یکسری از کالاها نیز طراحی هایی صورت گرفته که وجود یک بازار نقد در کنار آن همچون سکه طلا به عنوان پیش شرط اولیه بکارگیری این ابزار می باشد .