سكه به قيمت خود باز مي گردد

محمد حسين طهمورثي در وبلاگ خود طي يادداشتي به اين سوال پاسخ داد:
سكه به قيمت خود باز مي گردد

قیمت طلا در بازارهای جهانی طي یک اتفاق بی سابقه در هر اونس به بالاتر از 1800 دلار رسید تا نشان دهد بحران بدهی آمریکا که بزرگترین منابع و ذخایر طلا را در اختیار دارد، چگونه می تواند خود را به دیگر کشورهای جهان تسری دهد و بازارهای گوناگون جهانی را تحت تاثیر قرار بدهد.

بازار داخلی با وجود کم بودن سطح روابط تجاری با سایر کشورها نیز تحت تاثیر قرار گرفته است و به دنبال افزایش سطح سود در بازار طلای داخلی شاهد سرازیر شدن خیل عظیمی از سرمایه در این بازار بودیم؛ به گونه ای که افزایش سطح قیمت طلا در ایران به مراتب بیشتر از افزایش قیمت جهانی آن بوده است.

در این بین نباید از نقش دلالان که در پی کسب سود بیشتر بودند، غافل شد که با فعالیت های غیر مولد خود موجب افزایش غیر متعارف قیمت ها شده اند، اما نکته قابل توجه در این باره عملکرد ضعیف بانک مرکزی در بازار سکه و طلا است.

بانک مرکزی ایران برخلاف دیگر بانک های مرکزی جهان به جای آن که هدایتگر بازار باشد، دنباله رو بازار و با یک روز تاخیر به جای کنترل نوسانات بازار افزایش قیمت ناگهانی را در دستور کار قرار می دهد تا نشان دهد بر خلاف گفته محمود بهمنی که مدعی شده است از دو سال قبل افزایش قیمت طلا را یش بینی می کرده است، برنامه پویایی برای کنترل بازار سکه و طلا ندارد.

اما نکته جالب توجه در بازار سکه و طلا چسبندگی قیمتی است که این محصول طی سالیان گذشته از خود نشان داده است؛ چسبندگی قیمت بدان معناست که وقتی با افرایش قیمت ناگهانی در بازار سکه مواجه باشیم، اما پس از ثبات شرایط و نزول قیمت سکه دیگر شاهد رسیدن قیمت به قبل از افزایش ناگهانی نخواهیم بود.

در گزاره های اقتصادی این موضوع بعنوان چسبندگی قیمت یاد شده که در صورت عدم مدیریت این موضوع می تواند تبعات سختی را برای اقتصاد در پیش داشته باشد كه یکی از تبعات این موضوع بالا رفتن بسیار زیاد قيمت سكه طی سال های گذشته است. روند قيمت سكه بهار آزادي طرح قديم از سال 57 تاكنون حاكي از رشد 1070 برابري و قيمت سكه بهار آزادي طرح جديد از سال 74 تاكنون حاكي از رشد بيش از 10 برابري يعني 1000 درصدي است.

یکی دیگر از بازارهایی که می توان چسبندگی قیمت را در آن به خوبی مشاهده کرد، بازار مسکن است که در سال های گذشته هرگاه با بی تدبیری سیاست گذاران شاهد افزایش قیمت آن بوده ایم، دیگر قیمت آن به قیمت ابتدایی بازنگشت که بررسی علل این موضوع در این گزارش نمی گنجد و در آینده به آن خواهیم پرداخت.

بزرگ شدن بخش غیر حقیقی اقتصاد که در ادبیات اقتصادی به بخش پولی اقتصاد گفته می شود، می تواند باعث کوچک تر شدن بخش تولید یا حقیقی اقتصاد شود و این موضوع از آنجا حایز اهمیت است که بخش غیر حقیقی همیشه با سوددهی بسیار بالاتری از بخش حقیقی در اقتصاد مواجه است؛ لذا بیشتر سودجویان که به جای سرمایه گذاری در تولید به دنبال کسب سود بوده به این بخش که بیشتر شبیه حباب برای اقتصاد است، ورود کرده و موجب می شوند بیش از پیش این بخش بزرگ شده که می تواند تبعات منفی را برای اقتصاد به دنبال داشته باشد.

یکی از دلایلی که در 6 سال گذشته نوسانات زیادی را در بازارهای موازی با بازار سرمایه تجربه کرده ایم، سیاست دولت های نهم و دهم در خصوص پایین نگه داشتن دستوری نرخ سود سپرده است که باعث فرار سرمایه های مردم از بانک ها شده که این نقدینگی هر روز به یک بازار سرک کشیده و باعث شده است که نوسانات زیادی را شاهد باشیم.

در پایان باید گفت كه بررسی نوسانات بازار سکه و طلا در سال های گذشته نشان می دهد که این بازار با عملکرد نامناسب دستگاه های متولی همراه بوده است و در صورت عدم باز بینی سیاست های پولی و مالی باید شاهد گسترش بیشتر بخش غیر حقیقی در اقتصاد کشور باشیم که این امر نوید دهنده گسترش دلالی و کاهش تولید در اقتصاد ملی است.