اوراق سلف نفتی ، مسیر دستیابی به سود از نوسانات قیمت نفت

پس از شکست برنامه راه اندازی بورس نفت ، مسئولان سازمان بورس و اوراق بهادار و نیز شرکت ملی نفت ایران به فکر طراحی و انتشار اوراق سلف نفتی و معامله این اوراق در بورس اوراق بهادار و شبکه بانکی افتادند تا بستر لازم برای فعالیت سرمایه گذاران در این بخش نیز هموار گردد.

اوراق سلف نفتی ، اوراقی جدید در بازار است و در خارج از کشور نیز این معاملات به صورت فیوچرز ( معاملات آتی ) انجام می شود.

طراحی متفاوت اوراق سلف نفتی

علی سعیدی ، معاون اجرایی سازمان بورس و اوراق بهادار با اذعان به اینکه روال معاملاتی این اوراق مشابه سایر ابزارهای تأمین مالی از جمله اوراق اجاره ، اوراق مشارکت و مرابحه است ،در رابطه با طراحی اوراق سلف نفتی در گفتگو با خبرنگار بورس نیوز تصریح کرد : این اوراق بر مبنای قواعد اوراق سلف می باشد که بر اساس آن شرکت ملی نفت ایران با ارایه این اوراق به فروش نفت اقدام کرده و مبالغ معادل قیمت بشکه های نفت را از سرمایه گذاران اخذ می کند، اما این شرکت متعهد است که نفت را چهار سال آتی پس از زمان فروش اوراق به دارنده حواله تحویل دهد.

ارکان اصلی اوراق سلف نفتی

وی ارکان اصلی این اوراق را اینگونه برشمرد :

- پیش فروش حداقل 10 بشکه نفت خام به قیمت روز

- تعیین قیمت 140 دلاری برای قیمت حداقلی برای هر بشکه

- تعیین قیمت 160 دلاری برای قیمت حداکثری برای هر بشکه

- تحویل بشکه های نفت در سررسید چهار ساله

- تعیین نرخ سود علی الحساب 17 درصدی

- قابل معامله در بازار ثانویه

- حضور وزارت نفت و بورس بازار سرمایه در فرآیند بازارگردانی و تضامین اوراق

نحوه انجام معامله اوراق سلف نفتی

معاون اجرایی سازمان بورس و اوراق بهادار در بیان نحوه انجام معامله اوراق سلف نفتی تصریح کرد : با توجه به اینکه سررسید این اوراق چهار ساله است ، اوراق به صورت سلف موازی طراحی شده که با فروش آن از یک شخص به شخص دیگر ، قرارداد بیع سلف مستقل می شود و تداوم این قراردادهای مستقل موجب شکل گیری بازار ثانویه برای آن می گردد.

ایجاد حواله حق اختیار خرید و فروش

شرط اصلی ضمن عقد این اوراق آن است که چنانچه در سررسید قیمت هر بشکه نفت خام از 140 دلار پایین تر بود ، دارنده حواله حق اختیار فروش به قیمت 140 دلار به ناشر اوراق را خواهد داشت و اگر در سر رسید قیمت هر بشکه نفت از 160دلار بالاتر بود ، شرکت ملی نفت حق اختیار خرید به قیمت 160 دلار از دارنده حواله را دارد . این شرط برای این در نظر گرفته شده که شرکت بر اساس حواله موجود اقدام به تحویل نفت به دارنده حواله می کند. تا با اعمال سقف و کف برای اوراق ، به نحوی سود حداقل 17 درصدی و اصل سرمایه سرمایه گذاران تضمین شود.

وی مزیت چنین شرطی را اینگونه عنوان کرد: با توجه به اینکه تا زمان سررسید این اوراق، قیمت نفت با نوسانات مواجه است، اختیار فروش برای زمان کاهش قیمت نفت به دارنده اوراق داده شده تا حداقل سود مورد انتظار و قیمت حداقلی 140 دلار برای هر بشکه نفت به سرمایه گذار پرداخت شود .

همین طور در رشد قیمت نفت نیز ، تعیین سقف قیمت 160 دلاری برای هر بشکه از زیان شرکت ملی نفت جلوگیری می کند.

نحوه محاسبه قیمت اوراق و نرخ ارز دلار

در تعیین قیمت اوراق سلف نفتی جدا از اینکه قیمت خرید و فروش آن در بازار ثانویه بر اساس مکانیزم عرضه و تقاضا محاسبه می شود، دو متغیر مهم نیز موثر است :

1- زمان باقی مانده تا سررسید اوراق

2- نوسانات و قیمت روزانه نفت

بطوریکه هر چه زمان سررسید نزدیک تر باشد، سود دوره نگهداری اوراق بر مبنای قیمت روز نفت بوده و قیمت آن چه در زمان خرید و چه در زمان سر رسید اوراق به نرخ مرجع بانک مرکزی برای ارز دلار تعیین می گردد.

هدف چیست ؟

سعیدی هدف اصلی از انتشار این اوراق را تأمین مالی شرکت ملی نفت ایران دانست و افزود : به طور کلی ورود ابزارهای نوین مالی از قبیل اوراق مشارکت ، مرابحه ، سلف و صکوک در بازار سرمایه برای تأمین منابع مالی با توجه به دسترسی پایین و حتی عدم دسترسی شرکت ها به تسهیلات بانکی است .

به این مضمون که هر شرکتی برای اجرای برنامه های خود به منافع مالی نیاز داشته باشد ، پس از ارایه طرح توجیهی از منظر اقتصادی از طریق شرکت های تأمین سرمایه ، نحوه اجرای برنامه های خود از قبیل چگونگی تأمین مواد اولیه و ماشین آلات و یا چگونگی و نیز محل فروش محصولات خود را تعریف کند. یعنی مطالعات بازاری فرضی را همزمان باهم انجام دهد.

بازار نقدی اوراق سلف نفتی

وی بازار نقدی مرتبط با این اوراق را بازار جهانی بیان کرد و متذکر شد : تعیین قیمت بشکه های نفت بر اساس قیمت روزانه آن در بازار های جهانی صورت می گیرد و نیازی به وجود بازار نقدی برای آن در داخل کشور نیست .

نحوه پرداخت عایدی سرمایه گذاران اوراق نفتی

نحوه پرداخت ثمن معامله این اوراق مشابه سایر اوراق قابل معامله در بازار سرمایه است .

اقدام جهت طراحی نرم افزار معاملاتی اوراق سلف

سعیدی در خاتمه سخنان خود پیرامون موضوع اوراق سلف نفتی اظهار داشت : شرکت ملی نفت ایران باید بیانیه ثبت خود را به سازمان بورس ارایه کند و برای عموم سرمایه گذاران اطلاع رسانی لازم صورت گیرد .

برای فراهم شدن امکان انجام معاملات این اوراق جزییات اجرایی و نرم افزاری آن در دست بررسی و طراحی قرار دارد . با آغاز معامله این اوراق ، امکان سرمایه گذاری در صنعت نفت نیز فراهم می شود تا مدیران پرتفوی شرکت ها و سایر سرمایه گذاران نیز بتوانند با اختصاص بخشی از دارایی های خود به این اوراق از محل افزایش قیمت نفت سود کسب کنند .