مهر ابطال بر اخلاق مداری در بازار سرمایه

یکی از موضوعاتی که همواره در صدر فعالیت های بازارهای سرمایه دنیا به عنوان یک استاندارد و رویه مشخص دنبال می شود تبیین و رعایت یکسری اصول و اخلاق حرفه ای است که بسته به نوع روابط مالی و رفتاری شرکت ها، کارگزاران و سهامداران در چار چوبی نظامند و قانون مدار دنبال می شود.

به گزارش بورس نیوز، رعایت اخلاق حرفه ای در بین فعالان و مدیران بازار سرمایه ایران نیز کلیه ذینفعان این بازار از جمله سرمایه گذاران حقیقی و حقوقی و نیز ناشران و نهادهای مالی را در بر گرفته، بطوریکه حاکمیت قانون جدید بازار اوراق بهادار نقش بارزی در بسط و انسجام الگوهای رفتاری و اخلاقی فعالان و سهامداران بازار سهام داشته است.

با این همه، وجود برخی کاستی ها و یا بد رفتاری ها نشان می دهد که در بازار سرمایه، رعایت اخلاق حرفه ای هنوز با استاندارد های متعالی خود فاصله های بسیاری دارد.

اما مشکل عدم رعایت اخلاق در بازار سرمایه چیست و چه کسی مقصر بوجود آمدن آن است؟آیا متولیان بازار سهام، نهادهای مالی، حرفه ای ها، حقوقی ها و یا سفته بازها مقصر اصلی این رویه هستند؟ و یا رسانه هایی که راست و دروغ را با هم مخلوط می کنند و یا اینکه فرهنگ رو به زوال ایرانی که هر روز در لایه های زمخت نیرنگ آغشته می شود.

رعایت اخلاق حرفه ای اما در بین فعالان و مدیران بازار سرمایه اعم از حقیقی ها و حقوقی هابه چه میزانی است؟

این سوالی است که پایگاه خبری تحلیلی بورس نیوز، طی یک نظر سنجی آنرا میان کاربران خود به اشتراک گذاشت که نتایج جالبی را در برداشت.

طی نظر سنجی مذکور در مجموع دو هزار و 442 کاربر شرکت داشتند که تنها مجاز به انتخاب یک گزینه از سه گزینه مطرح شده بودند.

بر این اساس گزینه "اصلاً رعایت نمی شود" بیشترین آراء را به خود اختصاص داد بطوریکه بیش از 78 درصد مشارکت کنندگان با انتخاب این گزینه معتقد به عدم رعایت اصول اخلاق حرفه ای در میان کلیه ذینفعان بازار سرمایه کنونی بودند.

کمتر از 20 درصد رای دهندگان نیز بر رعایت نسبی رعایت اخلاق حرفه ای در میان فعالان و مدیران بازار سرمایه معتقد بوده اند.

اما در نهایت 1.76 درصد شرکت گنندگان نیز با انتخاب گزینه "کاملاً رعایت می شود"، خود را از جمله مدعیان کم تعداد این گزینه در مقایسه با سایر شرکت کنندگان قرار داده اند.

با نگاهی به این نظر سنجی می توان برخی از انتظارات تحقق یافته یا نیافته فعالان بازار سهام را با زوایای مختلفی مشاهده کرد.

در نخستین گام رعایت اخلاق حرفه ای در سازمان و شرکت بورس اوراق بهادار مورد توجه قرار می گیرد که بر چیدن هر گونه شائبه درخصوص تهیه و تنظیم قوانین سلیقه ای و ایجاد زمینه برای جلوگیری از هر گونه دخل و تصرفی از طریق قوانین و مقررات مربوطه را خواستار است.

درز اطلاعات محرمانه بصورت فراگیر، همراهی با بعضی از شرکت ها و سخت گیری بیش از حد در مورد دیگر شرکت ها و ناشران نیز از جمله دیگر انتظاراتی است که در دایره رعایت اخلاق حرفه ای، ذینفعان بازار سرمایه به دنبال عدم وقوع آنها هستند.

در میان کارگزاران اما، رعایت اخلاق حرفه ای به گونه ای دیگر است.

احتمال خرید های گروهی و تخصیص های بدون رعایت عدالت، افشاء نمودن اطلاعات مشتریان و دیگر اقداماتی از این دست مواردی است که باید در چار چوب اخلاق حرفه ای صنعت کارگزاری با خط قرمزهایی مشخص جدا کردند.

شخصیت های حقوقی بازار سهام نیز به عنوان یکی از بازیگران اصلی بازار سهام باید در ضوابط اخلاق حرفه ای خود مرزبندی مشخص داشته باشند.

استفاده از اعتبارات و اطلاعات شرکت ها در راستای منافع شخصی، تبانی با پشتوانه منابع شرکت ها برای پرتفوی های شخصی و دیگر مواردی از این دست می تواند در چار چوب اخلاق حرفه ای برای رفع آنها چاره جویی کرد.

در عین حال با توجه به نقش رسانه ها در تأثیر گذاری بر تغییر و تحولات دوره ای بازار سرمایه، یکسری اصول و ضوابط اخلاقی ایجاب می کند تا این ابراز وسیله ای برای سود جویی عده ای منفعت طلب قرار نگیرد. ضوابطی که باید در اولین وهله مواردی همچون تبلیغ بدون پیشتوانه از یک گروه و یا نماد خاص و از طرفی موضع گیری و سم پاشی خبری بر علیه سایر گروههای صنعتی در جهت کسب منافع شخصی را چاره جویی کرده و در عین حال مواردی همچون درز اطلاعات دروغ و همراهی با سفته بازها برای گمراهی بازار و غیره را برچیند.

و در نهایت نقش تمامی اهالی بازار سرمایه در مقید نمودن خود بر رعایت اخلاق حرفه ای نیز بسیار با اهمیت بوده و باید در راستای رعایت این اصول خط بطلانی بر مواردی همچون کسب سود به هر طریق ممکن، سود سالاری بدون توجه به عواقب آن، شایعه پردازی و عدم تحقیق و بررسی و مطالعه فضای واقعی بازار سهام و غیره کشیده شود.

به هر ترتیب با نگاهی به نظر سنجی صورت گرفته می توان نتیجه گرفت که رعایت اخلاق حرفه ای بیش از هر چیز باید از طریق یکایک افراد فعال در بازرا سرمایه آغاز شود چرا که به نظر می رسد با مشخص بودن درد و درمان، دیگر نیازی به نسخه های مختلف و یا چاره جویی برای بر طرف کردن آن نیست و به قول ملک الشعرای بهار که می گوید:

جان گر به لب ما رسد از غیر ننالیم

با کس نسگالیم

از خویش بنالیم که جان سخن اینجاست

از ماست که بر ماست