سردرگمی بورس میان صادراتی ها و وارداتی ها

بر کسی پوشیده نیست که بازار سرمایه و به خصوص بورس اوراق بهادار به عنوان آیینه تمام نمای اقتصاد کشور، اولین جلوه گاه تبعات مثبت و منفی ناشی از اتفاقات و رخداد های داخلی و خارجی در عرصه سیاسی ، اقتصادی، اجتماعی و یا حتی فرهنگی است.

به گزارش بورس نیوز، فعالان و کارشناسان اقتصادی حساسیت بورس، این نماد بازار مالی کشور به اخبار و حوادث روزمره خرد و کلان را آنچنان با اهمیت و مهم می دانند که گاهی اوقات برای بررسی دورنمای یک تصمیم و یا رویداد بر متغییر های تاثیر گذار در جامعه، نخست جهت نماگرهای بازار سهام و میزان تاثیر پذیری از این حوادث احتمالی را مورد سنجش قرار می دهند.

حقیقت آن است که تنوع صنایع گوناگون در بورس و حضور انبوه معامله گران و سهامداران با درجه ریسک پذیری متفاوت، باعث می شود به محض وقوع و یا در پیش بودن اتفاقی غیر منتظره بلافاصله قیمت سهام شرکت های مختلف دستخوش نوسان گردد.

چراکه به دلیل انتظارات و سلایق سهامداران متعدد، وقایع و رخدادهای تاثیر گذار تحت عنوان ریسک های سیستماتیک و غیر سیستماتیک پیش از آنکه به نتیجه نهایی دست یابند بر شاخص های بورس و قیمت سهام به اصطلاح پیشخور می شوند.

اما آیا همیشه نگاه فعالان بازار از این تاثیر گذاری با تحلیل و فارغ از انگیزه های هیجانی بوده است؟

امیرحسین اسماعیل پور، کارشناس بازار سرمایه در توضیح اینکه چرا گاهی اوقات نگاه بازار سهام به برخی عوامل تاثیر گذار بر خلاف انتظار و توام با تبعیت کورکورانه از فضای کلی حاکم بر معاملات آن است؛در گفتگو با خبر نگار ما به روند معاملات بورس در روز گذشته اشاره می کند و می گوید: نبود تحلیل جامع از آینده و متکی بودن به صف محوری ،برخی مواقع فضای کلی معاملات بورس را دستخوش نوسان هایی برخلاف انتظار می کند.

به عنوان مثال طی روز گذشته در حالیکه انتظار می رفت نتایج مثبت مذاکرات هسته ای اخیر ایران با قدرت های غربی، حرکت شاخص های بورسی را در مدار صعودی تداوم دهد، اما یک روز پس از یک رکورد شکنی بی سابقه با غلبه فروشندگان بر خریداران سهام مواجه می شوند.

وی می افزاید: بازار سهام هنگامی که با موضوع تحریم های مختلف روبرو می شود از خود واکنش منفی نشان می دهد و در عین حال زمان توافق و بهبود نسبی اوضاع دوباره همین واکنش را تکرار می کند.

این رویکرد نشان می دهد که دیدگاه و تحلیل صحیح و دقیقی از فضای بین المللی در برابر معامله گران سهام وجود نداشته و هنوز به هیچ یک از نتایج و تبعات احتمالی تحریم ها و یا تفاهم های ایجاد شده اطمینان ندارند.

مدیر مسئول اسبق پایگاه خبری بورس نیوز در توضیح گفته های خود می گوید: اکنون باید این سوال را از فعالان بازار سهام پرسید که چرا قبل از این به محض اعمال تحریم ها ،بورس بی اعتنا به آنها پس ازمدتی با نوسان مثبت قیمت سهام روبرو می شد؟

بسیار روشن است که در آن موقعیت، دیدگاه عموم بازار سهام به سمت شرکت ها و صنایع صادراتی که مزیت تأمین مواد اولیه از منابع داخلی را داشتند، معطوف شد. چرا که انتظار داشت با افزایش فزاینده قیمت ارز در بازار آزاد و از سویی دیگر راهکارهای ایجاد شده برای تبدیل ارز صادراتی در خارج با ریال در داخل، این صنایع از جمله صنعت پتروشیمی با رشد سودآوری همراه شوند.

اما پس از افت قیمت ارز در بازار آزاد این دیدگاه تغییر کرد و به سمت صنایع داخلی و نیازمند واردات مواد و تجهیزات اولیه از جمله خودرویی ها متمرکز شد. چراکه اعتقاد بر این بود که با ریزش قیمت دلار از این پس فروش شرکت های صادر کننده کاهش می یابد. اما تولید کنندگان داخلی با رونق بازار مصرف روبرو می شوند.

چنین رویکردی نشان از جامع نبودن تحلیل های موجود در بازار سهام بوده چراکه عموم افراد به این نکته توجه نمی کنند که صنایع مختلف در لحظه و همسو با افت و خیز بازار ارز ،معامله نمی کنند و حال آنکه نوسان در بازار ارز ایجاب می کند که هرروز با روند صعودی یا نزولی مواجه باشد.

اسماعیل پور با اشاره به شرکت ملی مس و صادرات محور بودن فعالیت آن، اظهار می کند:دیدگاه عموم در مورد این شرکت میزان حاشیه سود عملیاتی و درآمد های ناشی از فروش صادراتی و داخلی از بابت تفاوت قیمت ریالی با ارزی حاکم بوده، در حالیکه "فملی" ایجاد و بهره برداری از طرح های توسعه ای مختلف برای افزایش ظرفیت تولید را نیز در برنامه خود هدفگذاری کرده که به دلیل رشد نرخ ارز اجرای آنها به تعویق افتاده است.

بنابراین کاهش قیمت ارز برای کلیه صنایع صادراتی و وارداتی دارای منافع بوده، چراکه عموم این شرکت ها از طرح های توسعه ای و فنی برخوردار هستند و بنابراین با افزایش ظرفیت تولید بیشتر به فرض کاهش قیمت ها،سودآوری خود را حفظ خواهند کرد.

به گفته این کارشناس برآیند سودآوری از محل افزایش قیمت ارز دیدگاه درستی نبوده و اینکه بازار انتظار داشته باشد در لحظه و یک آن، سودآوری صنایع با نوسان بازار ارز تغییر کند تصور اشتباهی است.

وی می گوید:صادرات تولیدات پایه ای همچون آلومینیوم و از آنطرف واردات محصولات ناشی از آن مانند بدنه هواپیما با چندین برابر قیمت صادرات، مزیتی برای اقتصاد نداشته و حال آنکه افزایش ظرفیت داخلی از این بابت به صرفه تر است.

براین اساس شرکت های بزرگی از قبیل ایران ترانسفو،فولاد مبارکه ،پتروشیمی ها و غیره که از طرح های توسعه ای عظیم تولید برخوردار هستند با کاهش قیمت دلار ،توان بیشتری برای ورود دستگاهها و تجهیزات لازم از خارج از کشور خواهند داشت.

اسماعیل پور در برابر این پرسش که چرا بازار سهام همچنان با تبعیت از رفتار برخی گروهها، نگاه صف محوری را دنبال می کند؟ پاسخ می دهد: یکی از علت های مهم این پدیده، نبود بازار ساز واقعی و ضعف فرهنگ سهامداری از سوی متولیان سهام است.

اینکه سهمی با صف فروش مواجه شود و بجای آنکه سهامدار عمده نسبت به جمع آوری آن اقدام کند خود نیز عرضه کننده می شود ناشی از این ضعف است.

وی سردر گمی بازار سهام و ابهام از چگونگی اجرای فاز دوم قانون هدفمندی یارانه ها را دلیل اصلی در لحظه حرکت کردن و رفتار محتاطانه معامله گران در شرایط کنونی می داند و می گوید:چنانچه برنامه بلند مدتی در این زمینه وجود داشت، سرمایه گذار با خیال آسوده تری می توانست تصمیم بگیرد. اما اکنون امکان کسب سود ،صنعت به صنعت تغییر کرده و هربار در یک گروه جولان می دهد.

ابتدای سال در پتروشیمی ها،سپس در معدنی ها و فلزی ها،بعد سرمایه گذاری ها و هم اکنون شاید خودرویی ها و بانکی ها که نه بخاطر پتانسیل، بلکه بخاطر روند تکنیکال سهام در آن گروه و نوسان 10 درصدی طبیعی که بتوان با تمرکز بر آن دوباره بدست آورد.

این فعال بازار سرمایه در خاتمه نقش بانک مرکزی در ایجاد بی اعتمادی معامله گران بورس را خاطر نشان کرد و گفت:متاسفانه این نهاد ناظر پولی کشور طی سال های اخیر آنچنان با تصمیم ها و رخداد های مختلف ،جامعه را دستخوش حوادث کرده که دیگر مردم اعتمادی برای سپردن وجوه پولی خود در بانک ها نداشته و از اینرو این نگرانی بوجود آمده که اگر نقدینگی خود را در بازار سرمایه و سهام شرکت ها متمرکز کنند، چه تضمینی وجود دارد که این وجوه مشابه عملکرد شبکه بانکی، در برابر توقف طولانی مدت نماد ها با حبس نامعلوم پول از سوی متولی بورس مواجه نشود؟!