فروش نفت صادرتی به اروپا در بورس؛راهبرد مقابله با تبعات تحریم

از زمان تصویب تحریم خرید نفت ایران توسط اتحادیه اروپا، کارشناسان حوزه نفت و انرژی طی مصاحبه‌ها و گزارشهایی نظرات خود را برای مقابله با این تحریم‌ها تبیین کردند. عاصمی‌پور (قائم مقام سابق شرکت ملی نفت) در یادداشتی راه‌حل مقابله ایران با تحریمهای اروپایی را افزایش تولید و فروش با تخفیف به بازارهای جدید عنوان کرد.  از سوی دیگر میرکاظمی (وزیر سابق بازرگانی و وزیر سابق نفت) مصاحبه‌ای با خبرگزاری فارس انجام داد. در این مصاحبه ایشان راه مقابله با تحریم نفتی را در کاهش تولید و رسیدگی به چاه‌هایی که از آنها به صورت صیانتی برداشت نشده‌است، دانست.

محاسبات نشان می‌دهد کاهش تولید و قطع صادرات نفت به اروپا ضرری را متوجه کشور نمی‌کند، چرا که حذف نفت صادراتی به اروپا از بازار (حدود 1.3% از معاملات نفت دنیا)، منجر به افزایش قیمت نفت خواهد شد. این افزایش دست‌کم 13% خواهد بود اما مؤسسات و کارشناسان افزایش 20 تا 30 درصدی را هم پیش‌بینی کرده‌اند.

افزایش قیمت نفت می‌تواند کاهش درآمد ناشی از کاهش صادرات نفت به اروپا را جبران کند. همچنین در شرایطی که میانگین قیمت فروش نفت ایران در سال 90 چیزی نزدیک به 110 دلار در هر بشکه بوده است، پیش‌بینی قیمت 85 دلار در هر بشکه نفت در بودجه باعث شده است نوسانات قیمت نفت به کاهش درآمدهای بودجه منتهی نشود.

بنابراین تحریم نفتی بهترین فرصت برای قطع فوری صادرات به اروپا و رسیدگی به چاه‌ها و میادینی است که تا کنون به صورت غیرصیانتی مورد بهره‌برداری قرار گرفته‌اند و احیاناً نیاز به تعمیرات اساسی دارند.

از سوی دیگر تقاضای موجود در بازار نفت، از به فروش نرفتن نفت ایران جلوگیری خواهد کرد اما تلاشهای آمریکا برای همراه کردن کشورهای آسیایی در کاهش سهم ایران در واردات این کشورها و درخواست کاهش قیمت نفت صادراتی ایران از سوی شرکت چینی سینوپک در کنار تحریم اتحادیه اروپا، نشان‌دهنده افزایش قدرت چانه‌زنی مشتری‌های نفت ایران است.

به دلیل همین شرایطِ بهتر خریداران و شرایطِ سخت‌تر ایران به عنوان عرضه‌کننده، ایران ناگزیر از دادن امتیازهایی مانند تخفیف در قیمت است. عاصمی‌پور نیز در یادداشت خود یکی از راهکارهای حفظ و ایجاد تنوع در بازار فروش نفت ایران را ارائه تخفیف در نرخ پریمیوم عنوان کرده است،اما سؤال اساسی اینجا است که، اگر لازم است ایران برای فروختن نفت خود به مصرف‌کننده‌های جدید تخفیف دهد، این کاهش قیمت باید چقدر باشد و در چه سازوکاری انجام شود؟ سازوکاری که منجر به حفظ بازار ایران شود و در بلندمدت ضرری را متوجه کشور نکند.

سازوکار بورس نفت می‌تواند بهترین سازوکار برای فروش نفت به بالاترین قیمت ممکن باشد،چرا که اگر قرار است نفت ایران ارزان‌تر فروخته شود باید اجازه داد این قیمت جدید در فضای رقابت خریداران شکل بگیرد. در این صورت افزایش تعداد خریداران و ایجاد رقابت میان آنها - هر چند ممکن است بعد از چند بار عرضه و فروش به قیمتهای پایین‌تر ایجاد شود – در نهایت منجر به فروش نفت ایران به بالاترین قیمت ممکن خواهد شد به طوری که حتی در صورت وجود تقاضاهای پایدار برای نفت دیگر نیازی به تخفیف و کاهش قیمت نخواهد بود.

بنابراین ضروری است شرکت ملی نفت، نفتی را که پیش از این به اروپا صادر می‌شده در بورس نفت عرضه کند و به هر کشور یا شرکتی اعم از داخلی یا خارجی که خواستار خرید نفت و حضور در این بازار است، اجازه ورود دهد.