دلايل رونق و ركود هيجاني قندي‌ها در بورس

دنیای اقتصاد گروه بورس- محبوبه مغاني: بازدهي بيش از 300 درصدي صنعت قند و شكر در سال گذشته، سازمان بورس و اوراق بهادار را برآن داشت تا خواستار انعكاس گزارش‌هاي شفاف‌سازي از عملكرد اين شركت‌ها به بازار شود، اقدامي كه بلافاصله به يك رويه در بازار سرمايه تبديل شد تا پس از قندي‌ها، كاشي‌سازان و همين اواخر ساختماني‌ها را در تيررس نگاه مقام ناظر قرار دهد؛ به طوري كه هر گونه رشد و تقاضايي در سهام شركت‌هاي بورسي، مديران آنها را ناگزير به ارائه‌ گزارش‌هاي شفاف‌سازي كرد.

قصه از كجا شروع شد؟

در پيش گرفتن رويه شفاف‌سازي از سوي سازمان بورس در بازار بيش از 161 هزار ميليارد توماني، به عنوان مهمترين عامل در به حاشيه راندن صنعت قند و شكر از سوي برخي از فعالان بازار سرمايه اعلام شد. همچنين اينكه نهاد ناظر بازار مانع از حمايت و بازارگرداني سهامداران حقوقي شركت‌ها شده و آنها را مورد بازخواست قرار مي‌دهد.

اين در حالي است كه در 50 روز گذشته در بازارهاي جهاني قيمت شكر با كاهش بيش از 20 درصدي، از پوندي 26 سنت به پوندي 20 سنت (هر پوند معادل 453/0 كيلوگرم است) كاهش يافت (در ماه مه ‌2011 برابر با ارديبهشت ماه سال 90 شكر در بازارهاي جهاني 20 سنت به فروش مي‌رسيد كه در مقايسه با همين مدت مشابه در سال ميلادي جاري قيمت اين محصول بدون تغيير باقي مانده است).

كاهش قيمت جهاني شكر كه سبب شده تا امروز واردات و فروش اين كالا با نرخ يك هزار و 175 توماني مقرون به صرفه به نظر رسد، تا يك ماه پيش، واردات آن با نرخ‌هاييك هزار و300 تا يك هزار و 350 توماني (در مقابل الزام فروش به نرخ دولتي در بازار داخلي)، فاصله‌اي را در بازار مصرف شكر ايجاد كرده بود كه چندان به مذاق فعالان حاضر در آن صنعت خوش نيامد. در اين شرايط تلاش‌هاي بسياري صورت گرفت تا كمي بر قيمت شكر افزوده شود، اما اقدام دامداران در افزايش قيمت شير و در پي آن اعتراض عمومي، راه هرگونه افزايش رسمي در نرخ كالاها و خدمات را بست و اعلام رسمي آن را به زمان اجراي فاز دوم هدفمندي يارانه‌ها موكول كرد. با پايان نافرجام افزايش قيمت كالاها و خدمات مصرفي در سال جاري، آنچه كه براي فعالان اين صنف باقي ماند رصد كردن بازارهاي داخلي و خارجي بود، درحالي كه در بازار داخلي، صنعت قند و شكر با شيب تند و نزولي در قيمت سهام خود مواجه شده است، انتظار براي برگزاري اجلاس سوم خردادماه نيز روند آرامي را بر بازار تمام كالاها و خدمات گسترانده است. اما از چندي پيش به‌رغم ارزش بازار 14 تا 130 ميليارد توماني شركت‌هاي قندي حاضر در بورس و سود محقق شده 500 ميليون تا 12 ميليارد توماني قندي‌ها در بازار سرمايه كشور، برخي از نمادهاي اين گروه با پي بر اي كمتر از شش و برخي ديگر با پي بر اي ‌هاي 9 و 10 مرتبه مورد معامله قرار گرفته، حال آنكه تاكيدي بر حبابي بودن قيمت سهام قندي‌ها از سوي نهاد ناظر بازار سرمايه شد تا به اين ترتيب برخي از سهامداران شركت‌هاي قندي معترض شوند، با اين ادعا كه به‌رغم بالا بودن ارزش جايگزيني برخي از اين كارخانه‌ها به جز زمين‌ها، معاملات سهام اين شركت‌ها در بازار بر اساس نصف ارزش جايگزيني آنها انجام مي‌شود. اين در حالي است كه حاكميت تجربه در صنعت قند و شكر به جاي به كارگيري مديريت جوان و خلاق اكثر شركت‌هاي قندي را با هزينه سربار و قيمت تمام شده مواجه ساخته تا بازار مصرف از شكر‌هايي با كيفيت نامطلوب پر باشد، در اين ميان اجراي فاز دوم هدفمندي يارانه‌ها نيز تهديدي براي مديريت فرسوده در شركت‌هاي قندي در عدم مديريت انرژي به شمار مي‌رود.

دلايل رشد بادكنكي قندي‌ها

محمودرضا خواجه‌نصيري، مدير امور بورس‌ها و بازارهاي سازمان بورس در گفت‌وگو با خبرنگار دنياي اقتصاد افزايش پي بر اي شركت‌هاي قندي را ناشي از رشد غيرعادي سهام آنها عنوان كرد و افزود: روند اصلاحي قيمت سهام قندي‌ها از اواخر ماه‌هاي سال گذشته تا به امروز، در اثر شفاف‌سازي‌هاي سازمان بورس صورت گرفته است و اين روند همچنان ادامه دارد.

وي به ارزيابي بازار از سهام قندي‌ها اشاره كرد كه سبب شده بسياري از سهامداران حقيقي از شركت‌هاي قندي خارج شوند، اما همچنان سهام برخي از شركت‌هاي قندي از پي بر اي 8 تا 10 مرتبه برخوردارند.

اين مقام مسوول در سازمان بورس پي بر اي اين گروه را از پي بر اي متوسط كل بورس بالاتر دانست و پيش‌بيني كرد: تا زماني كه پي بر اي شركت‌هاي قندي معقول نشود، سرمايه‌گذاران همچنان انتظار افت در قيمت سهام آنها را دارند.

خواجه‌نصيري درخصوص توجيه‌پذيري سرمايه‌گذاري در سهام اين گروه تصريح كرد: ايجاد هرگونه انتظار سودآوري از اين صنعت منوط به تحليل بازار است، اگرچه در دوره رشد غيرمنطقي سهام حاضر در صنعت قندي، سازمان بورس تلاش كرد تا با انتشار گزارش‌هاي شفاف‌سازي با كنترل قيمت‌ها، از متضرر شدن سهامداران جلوگيري كند.

توصيه مقام ناظر به سهامداران صنعت شيرين

وي درخصوص بازدهي اين صنعت در سال جاري گفت: اگر اين صنعت پربازده باشد، حتما مورد توجه سرمايه‌گذاران قرار خواهد گرفت؛ بازدهي اين صنعت نيز مانند ساير صنايع بورسي، به انتظارات سرمايه‌گذاران از وضعيت سودآوري آتي شركت‌هاي قندي بستگي دارد.

اين مقام ناظر بازار سرمايه به سهامداران فعال در بازار سرمايه توصيه كرد: سرمايه‌گذاران در هنگام ورود به سهام شركت‌هاي قندي بايد توجه داشته باشند كه زيان قبلي و بدهي‌هاي اين شركت‌ها به‌رغم اعلام سود، به زيان انباشته تبديل شده است كه اين مساله در صورت‌هاي مالي آنها منعكس شده است؛ لذا سهامداران بايد در كنار سود سال آتي به اين مسائل نيز توجه داشته باشند.

وي تاكيد كرد: افزايش سود شركت‌ها اگرچه در قيمت سهم آنها انعكاس يافته است، اما اين سود بايد بر صنعت و كليت شركت نيز تاثيرگذار باشد. وي درخصوص توجيه‌پذيري افزايش سرمايه شركت‌هاي قندي از محل تجديد ارزيابي دارايي‌ها، اظهار كرد: به نظر نمي‌رسد كه اين افزايش سرمايه بر كليت شركت‌ها تاثير چنداني داشته باشد؛ چراكه با انجام اين افزايش سرمايه و با تغيير نحوه ثبت دارايي‌هاي شركت، قيمت دارايي‌هاي آنها به‌روز مي‌شود. اما اين به روزرساني الزاما به معناي افزايش دارايي جديد به اين شركت‌ها نيست.

از سهام قندي‌ها صرف‌نظر كنيد

در همين حال، محسن نظري كارشناس بازار سرمايه هم به تشريح دلايل حاشيه‌نشيني سهام قندي‌ها در بورس تهران پرداخت.

وي به روند كاهشي نرخ دلار اشاره كرد كه منجر شد تا با افزايش واردات محصولات قندي، هزينه‌هاي واردات اين كالا كاهش يابد. از سوي ديگر طرح واردات بيش از 20 ميليارد دلاري كالاها با ارز دولتي در پي دستور دولت، سبب تزريق گسترده شكر وارداتي به بازار داخلي شد.

او از افزايش نرخ فروش داخلي شكر در سال جاري به عنوان عاملي براي دونرخي شدن شكر نام برد تا شكر از سوي كارخانجات با نرخ 1175 تومان و در بازار هدف با نرخ‌هاي 1800 تا دو هزار توماني به فروش برسد.

افزون بر اين، كاهش شديد قيمت جهاني شكر در راستاي كاهش قيمت نفت، همزمان با كاهش نقدينگي در اين شركت‌ها در پي خروج بسياري از سهامداران حقيقي و حقوقي اين صنعت را در سال جاري به حاشيه راند.

اين كارشناس بازار سرمايه بازدهي بيش از300 درصدي اين صنعت در سال گذشته را ناشي از افزايش شديد نرخ دلار تا سطح دو هزار تومان دانست كه كاهش شديد واردات اين كالا را در پي داشت؛ از سوي ديگر افزايش مناسب قيمت فروش شكر با توجه به سرمايه‌هاي اندك آنها منجر به رشد قيمت سهام آنها شد.

وي ادامه داد: اگرچه در اين ميان بهبود وضعيت سطح زير كشت چغندر قند به عنوان مواد اوليه باعث افزايش توليد و فروش شركت‌هاي قندي شد. اما در سال جاري اين پتانسيل‌ها يا در حال از بين رفتن هستند يا شديدا اكثر آنها كاهش يافته است. وي در برابر اين سوال كه با توجه به اين مسائل به نظر نمي‌رسد كه توجيهي براي سرمايه‌گذاري در سهام قندي‌ها وجود داشته باشد؟ سهام قندي‌ها را به دو گروه تقسيم كرد كه يك گروه با برخورداري از وضعيت بنيادي مناسب، سودآور هستند.

مدير اتاق گفت‌وگوي بورس24 ادامه داد: گروه ديگر از شركت‌هاي حاضر در اين صنعت نيز وضعيت بنيادي خوبي ندارند؛ اما به دليل برخورداري از دارايي‌هاي ارزشمند مانند زمين و املاك مورد توجه بازار قرار گرفتند.

وي با اشاره به عدم مصونيت شركت‌هاي قندي ارزشمند از كاهش قيمت، سرمايه‌گذاري در صنعت قند و شكر را پرريسك دانست و به سهامداران توصيه كرد تا به سرمايه‌گذاري در سهام شركت‌هاي سودساز مبادرت كنند.

وي رشد قيمتي سهام برخي از شركت‌هاي قندي را ناشي از ورود سهامداران حقيقي و حقوقي عنوان كرد كه منجر شد بازار سرمايه به طور روزانه شاهد معامله چندين درصدي در سهام برخي از شركت‌هاي قندي به‌رغم سرمايه اندك آنها باشد.

او با تاكيد بر لزوم كاهش قيمت سهام برخي از شركت‌هاي قندي، ادامه داد: در برخي از شركت‌هاي حاضر در گروه قند و شكر كه از سودآوري بالا و نسبت پي بر اي پاييني برخوردارند كم‌كم قيمت خريد به سطوح جذاب نزديك مي‌شود كه مي‌توان با ديد بلندمدت مورد توجه سهامداران پرريسك قرار گيرد.نظري در پاسخ به اين سوال كه با توجه به دارايي‌هاي ارزنده شركت‌هاي قندي آيا افزايش سرمايه از محل تجديد ارزيابي دارايي‌ها براي اين گروه مناسب است، گفت: افزايش سرمايه از محل تجديد ارزيابي دارايي‌ها از ماليات سنگيني برخوردار است كه تنها در سال 90 براساس قانون بودجه آن سال شركت‌ها از معافيت مالياتي برخوردار مي‌شدند، در حالي كه اين امتياز در سال جاري براي شركت‌ها در نظر گرفته نشده است.وي اضافه كرد: اين مساله سازمان بورس را در صدور افزايش سرمايه شركت‌هاي قندي از محل تجديد ارزيابي دارايي‌ها با ابهام مواجه ساخته است، لذا مجوزي را در اين خصوص براي سال جاري، براي شركت‌هاي قندي صادر نمي‌كند.بر اين اساس، به نظر نمي‌رسد كه شاهد افزايش سرمايه‌اي از اين محل در شركت‌هاي قندي باشيم.