حال و روز سهام قندي در بورس
شهريار هاشميطباطبايي*
اينكه صنايع در بورس هم مانند مد لباس هستند، نكته قابل تاملي است. علاوه بر اين، اطمينان از اينكه نموداري در جهان نيست كه هميشه رو به بالا حركت كند، دو نكتهاي است كه پيرامون سهام قنديها در دو سال اخير بازهم تجربه شد. تجربهاي كه برخي را خوشحال و بسياري را متضرر كرد.
در سال گذشته و بعد از نزديك به 5 سال ركود مزمن در سهام قنديها كه البته به دليل افت سنگين سودآوريشان پيش آمد، مجددا تحركاتي در سهام قنديها ديده شد. شروع اين حركت منطقي و بر اساس محاسبات سودآوري آتي شركتها بود. اما در ادامه و با توجه به سهام شناور پايين، دور تسلسل صف خريداران و رشدهاي پي در پي، بازي را به روند خطرناكي رساند و اما حالا كه كاهشها به بيش از 50 درصد پيك قيمت رسيده و همچون سال قبل صفهاي نمادهاي قندي پاياني ندارند، البته اين بار از جنس فروشندگان، اصليترين دلايل كلان اين صنعت را مرور كنيم تا ببينيم اين روند تازه تا كجا منطق دارد و از كجا بي منطق خواهد شد.
1- كارشناسان اين صنعت را به دو بخش شركتهاي غرب و شرق كشور تقسيمبندي ميكنند. آنها كه در شرق هستند به دليل خشكي بيشتر آب و هوا، دسترسي كمتري به چغندر قند به عنوان ماده اوليه دارند. اين محصول از نظر حمل توجيه چنداني ندارد. بنابراين شركتهاي قندي شرق كشور، به طور عام، نسبت به گزينههاي قندي غرب شرايط نامناسبتري دارند.
2- كل مصرف قند در كشور سالانه 2ميليون و200 هزار تن و كل توان توليد برابر با يك ميليون و 300 هزار تن است. مابهالتفاوت 900 هزار تني از محل واردات تامين ميشود و نرخ بازار از اين محل كنترل و مديريت ميشود. نكتهاي كه بايد در محاسبات لحاظ كرد.
3- در مورد نرخ فروش محصولات سه عامل كليدي وجود دارد؛ 1- قيمت جهاني شكر 2- نرخ دلار در كشور 3- تعرفه واردات. در سال قبل نرخ شكر به بالاترين محدودههاي خود رسيد. دلايل نوسانات جهاني شكر را ميتوان همجهت با قيمت جهاني نفت و ميزان كشت چغندر در قطبهاي اصلي همچون هند جستوجو كرد. از ديگر سوي نوسانات دلار را همه به آن اشراف كامل دارند. نكتهاي كه اين ميان تغيير كرد، نرخ تعرفه واردات بود. اين نرخ برابر با 30 درصد بود. گراني جهاني شكر و تمايل كارخانههاي داخلي به نفروختن و اميد به بيشتر و گرانتر فروختن، بلاي جانشان شد. دولت وارد عمل شد و تعرفه را تا پايان شهريور 91 برابر با صفر تصويب كرد. با اين تفاسير براي رشد قيمت شكر كه ميتواند تاثير شگرفي بر سودآوري شركتهاي با سرمايه كم قندي داشته باشد، اصلا نبايد خوشبينانه تصميم گرفت.
4- كارخانههاي قندي عموما با تكنولوژي قديمي است و در جهت بهسازي آنها فعاليت جدي صورت نگرفته است. بنابراين انتظار رشد ميزان توليد در اين شركتها يك انتظار منطقي است.
5- قيمت تمام شده شكر در كارخانههاي غرب و بدون در نظر گرفتن اجراي طرح تحول، نزديك به 1050 تومان است. با اين تفاسير و در صورت اجراي فاز دوم ، انتظار ميرود گمانهزنيها براي افزايش قيمت فروش تا مرز 1300 تومان افزايش يابد. در صورت تاييد اين مساله و البته با توجه به نرخ جهاني و قيمت دلار كه هر دو از متغيرهاي مهم اين صنعت به شمار ميروند، ميتوان انتظار داشت ثبات شرايط سودآوري اين صنعت تضمين شود. اما براي انتظار رشد سودآوري نياز به اتفاقاتي است كه نياز به زمان دارد.
6- همانطور كه رشد دستهجمعي سهام قنديها نشاندهنده رفتار بي منطق بازار بود، اين افت دائمي و مشترك همه قنديها، بدون توجه به سطوح قيمتي هم خود رويداد ديگري است كه معاملهگران محتاط را از معاملات اين صنعت دور نگه ميدارد. با محاسبات بيطرفانه و بر اساس مباني فوق، برخي قنديها در قيمتهاي فعلي، ميتوانند متعادل و ارزنده باشند و برخي ديگر همچنان جا براي اصلاحشان هست. اما حرف بازار در اين صنعت يك كلام است، همگي صف.
* كارشناس بازار سرمايه