نزول بازار؛ آهسته و پيوسته
عكس:آكو سالمي
گروه بورس- شروين شهرياري: سرمايهگذاران بازار سهام پس از دريافت نتايج مذاكرات بغداد نشانههايي مجدد از احتياط و عقب نشيني خريداران را شاهد بودند تا با تجربه كاهش قيمت در كليه روزها و افت 2/1 درصدي شاخص در مقياس هفتگي به انتظار مذاكرات هستهاي آتي در مسكو بمانند.
در اين ميان، ايجاد برخي گمانهزنيها در خصوص احتمال تعويق اجراي فاز دوم هدفمندي يارانهها انگيزه لازم را به معامله گران كوتاه مدت داد تا صفهاي خريد و رونق نسبي را در بعضي صنايع انرژي بر شكل دهند.
علاوه بر اين، فعالان بورس نيم نگاهي هم به تحولات ارز در اين هفته داشتند؛ جايي كه ارزش ريال با افتي 5 درصدي (معادل حدود 100 تومان) در سطح 1770 تومان تثبيت شد. به اين ترتيب حاكميت فضاي انتظار و ركود فعلي در بورس تهران را بايد يك واكنش منطقي به تغييرات پردامنه در عرصههاي سياسي و اقتصادي موثر بر بازار دانست كه احتمالا تا زمان تثبيت شرايط محيطي كماكان پابرجا خواهد بود.
استقبال بازار از تعويق هدفمندي
انتشار خبر جابهجايي مديران سازمان و ستاد هدفمندي يارانهها به مسووليتهاي اجرايي ديگر در اين هفته موجب شد تا شايعه تعويق اجراي فاز دوم هدفمندي كه از مدتي پيش در بازار مطرح شده قوت گيرد.
ماجرا از اين قرار است كه پس از عدم تامين نظر دولت در افزايش شديد منابع قانون يارانهها (كه به افزايش شديد قيمتهاي انرژي ميانجاميد) گروهي بر اين باورند كه دولت انگيزه خود را براي اصلاح تدريجي قيمتهاي انرژي (مطابق سناريوي مدنظر مجلس) از دست داده است. علاوه بر اين، سخنان وزير اقتصاد مبني بر عدم وجود مصوبه در دولت براي اجراي قانون مزبور نيز بر قوت گمانهزنيها در اين باره افزوده است. اين شرايط در هفته جاري بهانهاي به دست خريداران داد تا سهام انرژي بر را مورد توجه قرار دهند. اثرپذيرترين صنعت از اين وضعيت طبيعتا گروه سيماني بود كه با رشد دستهجمعي قيمتها جهش 6/9 درصدي در مقياس هفتگي را در شاخص خود تجربه كرد. همچون گذشته، استقبال از سهام اين صنعت بدون غربالگري خاصي انجام شد و كليه سهام سيماني فارغ از ضعف و قوت هر يك با رونق و رشد قيمتي مواجه شدند.
سيمانيها علاوه بر انتفاع از عدم اجراي هدفمندي به علت رشد 50 درصدي قيمت فولاد نسبت به سال گذشته از مزيت قابل ملاحظه جايگزيني سيمان نسبت به آهن در ساختوساز نيز برخوردار شدهاند كه اين مساله در كنار جذابيت صادرات (با قيمت بيش از 100 دلار در هر تن به عراق) مشكل مازاد عرضه و فروش شركتها را مرتفع كرده است.
ديگر گروه تاثيرپذير از تعويق احتمالي هدفمندي گروه فلزات اساسي است كه افت 4/1 درصدي شاخص آن در هفته مورد گزارش حكايت از عدم واكنش بازار به اين خبر در بين فلزيها دارد. با اين وجود، برخي شركتهاي خاص نظير ايرالكو كه قيمت انرژي را به عنوان يك عامل حياتي در تغيير سودآوري خود ميبينند از روند ركود كلي گروه مستثني بودهاند.
«فايرا» كه بيش از 100 ميليارد تومان هزينه سالانه برق مصرفي را با قيمتهاي فعلي متحمل ميشود، در اين هفته در مدار مثبت قرار داشت و رشد 4 درصدي قيمت سهم را ثبت كرد. بهرغم استقبال از سهام انرژي بر به نظر ميرسد بازار در مورد اجراي هدفمندي دچار قضاوت زودهنگام شده و اصلاح هر چند خفيف قيمت حاملهاي انرژي در سال جاري هنوز به عنوان يكي از گزينههاي محتمل مطرح است.
زماني براي غافلگيريهاي بزرگ!
انتشار گزارش 12 ماهه بعضي شركتهاي بزرگ بورس و عدم تطبيق محتواي آنها با پيش بينيهاي قبلي بعضا موجب غافلگيري سرمايهگذاران شده است. در مهمترين رويداد از اين نوع، در حالي كه برخي انتظار سودسازي ذوب آهن اصفهان در سال 90 را داشتند اين شركت زيان 249 ريالي را به ازاي هر سهم اعلام كرد كه از 143 ريال زيان مورد پيشبيني شركت هم بيشتر است. از دلايل عمده اين رويداد ميتوان به تسعير تعهدات ارزي شركت با نرخ دلار 1226 تومان اشاره كرد كه زيان حدود 80 ميليارد توماني براي شركت در سال گذشته را موجب شده است.
گزارش اخير با جلب توجه سرمايهگذاران به مشكلات ساختار مالي شركت، خوش بينيهاي افراطي اوليه نسبت به سهام «ذوب» را تعديل كرد. در رويدادي ديگر، شركت مپنا در اقدامي نادر بدون طي مراحل عادي افزايش سرمايه به ثبت افزايش سرمايه خود مبادرت كرد تا دارندگان حدود 25 ميليون حق تقدم استفاده نشده شركت با بلاتكليفي ناشي از عدم فروش حقتقدمهاي خود و لحاظ نشدن حقوق آنها در طي فرآيند افزايش سرمايه مواجه شوند.
تبعات اين مساله و ضرر و زيان سهامداران طبيعتا بايد توسط سازمان بورس (كه مجوز افزايش سرمايه را صادر كرده و طبق قانون بايد تعهد فروش حق تقدم استفاده نشده را از سهامدار عمده دريافت كرده باشد) پيگيري شود كه از روند اجرايي آن تا كنون خبري منتشر نشده است. از سوي ديگر، اعلام گزارش 12 ماهه حفاري شمال نيز براي سهامداران شركت تا حدي غافلگيركننده بود. در حالي كه «حفاري» تا پايان نه ماهه موفق به ثبت حاشيه سود ناخالص 41 درصدي شده بود، اين رقم با كاهش قابل ملاحظه به 24 درصد در سه ماهه پاياني سال رسيد و نشانهاي از افزايش سريعتر هزينهها از درآمدها را در زمستان سال 90 به نمايش گذاشت. اين روند كه عمدتا به دليل رشد هزينههاي پيمانكاري رخ داده موجب تعديل منفي شش درصدي نسبت به بودجه اعلامي «حفاري» و تحقق سود 339 ريالي به ازاي هر سهم شد. در ديگر سهام مورد توجه بازار برخي شايعات درباره تعديل مثبت كمتر از حد انتظار ملي مس در گزارش 12 ماهه در اين هفته شنيده ميشد كه البته براي تائيد آن بايد چشم به راه گزارش سالانه شركت در هفتههاي آتي بمانيم.
يونان و سناريوهاي سهگانه
شايد در قرون قبل از ميلاد مسيح، كشور يونان به لحاظ علم و فلسفه داراي اهميتي جهاني تلقي ميشد اما پس از آن دوران، كمتر كسي فكر ميكرد كه روزي اين كشور 11 ميليون نفري بار ديگر در كانون توجه كل دنيا قرار گيرد.
اكنون نگاه همه كارشناسان اقتصادي و سرمايهگذاران جهان به انتخابات پارلماني يونان در 28 خرداد دوخته شده است تا مردم اين كشور سرنوشت اقتصادي خود و تا حدي اتحاديه اروپا و جهان را در كوتاه مدت تعيين كنند. بانك مشهور آمريكايي گلدمن ساكس در اين هفته اقدام به ارائه سناريوهاي سهگانه براي آينده يونان براي مبناي نتيجه انتخابات نمود كه بر اساس آن دولت جديد يونان يا به سرعت از حوزه يورو خارج ميشود يا توسط اروپاييان اخراج ميشود يا به حضور خود ادامه ميدهد؛ بدون آنكه زير بار برنامههاي رياضتي برود.
از نظر گلدمن، سناريوي اول موجب انقباض دو درصدي اقتصاد اروپا و افت 5 درصدي بازارهاي سهام قاره سبز ميشود. اثر سناريوي دوم ملايم تر است و به صورت افت يك درصدي اقتصاد و عدم تغيير قيمتهاي سهام اروپايي منعكس ميشود؛ هر چند در كوتاه مدت ممكن است نوسانات نزولي به طور موقت ايجاد شوند. در سناريوي سوم، اقتصاد اروپا با انقباض مواجه نميشود اما كمكهاي اتحاديه به اين كشور به تدريج قطع ميشود تا براي خروج احتمالي يونان در يك شرايط آرامتر (كه يقينا سال 2012 نخواهد بود) در آينده آماده شوند. از نظر اين بانك، با عنايت به هزينه گزاف خروج يونان از يورو براي اين كشور و نيز اروپاييان، حالت سوم در عمل اتفاق ميافتد كه به معناي ماندن موقت يونان در يورو و آرامش و حتي رشد بازارها پس از آن است. اين بانك همچنين وقوع سناريوي اول (خروج سريع يونان بنا بر خواست خودش) را داراي كمترين احتمال ميداند. در هر حال به نظر ميرسد سرمايهگذاران بورس تهران براي تعيين روند آينده اقتصاد جهاني (كه داراي تاثير مستقيم بر قيمت فلزات و نفت است) بايد منتظر نتايج انتخابات يونان و رويكرد حزب حاكم اين كشور در هفتههاي آتي بمانند تا مشخص شود كه آيا خوشبيني بانك گلدمن (كه معمولا پيشبينيهاي معتبري ارائه ميدهد) به واقعيت ميپيوندد يا با تندروي حاكمان جديد يونان، پيكر رنجور اقتصاد جهاني با تكانهاي جديد مواجه خواهد شد.