واكنش به حذف موقت گره معاملاتي از بورس
کد خبر : ۷۳۸۷۸
دنیای اقتصاد: معاملهگران بورس تهران اين روزها به ديدن صفهاي فروش در نمادهاي بزرگي مانند پتروشيمي خارك، كشتيراني، ايرانخودرو، نفت بهران و... عادت كردهاند. نمادهايي كه بايد هفتهها قبل مشمول قوانين رفع گره معاملاتي ميشدند و با تجربه نوسانهاي منفي 12 درصدي و اصلاح قيمتي، كفهاي جديدي را شناسايي ميكردند؛ اما با تشخيص نهاد ناظر براي جلوگيري از ريزش قيمتي و نيز افت شاخص اين اتفاق نيفتاده تا هنوز چگونگي جمع شدن صفهاي فروش و حمايت از سهامداران اين نمادها در هالهاي از ابهام باشد.در اين باره اگرچه اقدام نهاد ناظر جنبه حمايتي از اين دسته از سهام را دارد، اما به اعتقاد كارشناسان تاثيرات منفي توقف قيمتي در اين نمادها و حبس نقدينگي معاملهگران در آنها تاثيرات منفي به مراتب بيشتري را براي بازار به همراه دارد.
اجرا نشدن گره صفهاي فروش را طولانيتر ميكند
در اين رابطه مديرعامل گروه سرمايهگذاري تجلي سامانه در پاسخ به اينكه عدم اجراي قانون گره معاملاتي در شرايط كنوني صحيح است، گفت: هرگونه نقض قوانين، مقررات، آييننامهها و دستورالعملهاي مصوب كه چارچوب حركت و منافع ذينفعان مختلف در بازار را تنظيم ميكند، از جانب هر شخص چه مجري قانون، چه ناظر و چه مشاركتكنندگان مختلف بازار مذموم و نادرست است. محمد جواد سليمي در گفتوگو با «دنياي اقتصاد» افزود: در ماده 25 دستورالعمل اجرايي نحوه انجام معاملات در بورس تهران مصوب 13 آذر 1389 شرايط گره معاملاتي تعريف شده است و همه موظف به اجرا و رعايت آن هستند.
وي تصريح كرد: مطابق ماده 27 دستورالعمل فوقالذكر، مقررات معاملاتي تنها در مورد سهام شركتهايي با سهام پايه كمتر از 150 ميليون سهم (15 ميليارد تومان سرمايه) به تشخيص مديرعامل شركت بورس است و در مورد بقيه سهام (شركتهاي با سرمايه 15 ميليارد تومان به بالا) در صورت وجود شرايط گره، اجراي آن لازمالاجرا است كه متاسفانه در شرايط فعلي بازار در مورد سهام همه شركتها به صورت سليقهاي عمل ميشود. سليمي افزود: تنها راهكار در اختيار ناظر بازار براي جلوگيري از يك طرفه شدن بازار همين مكانيزم گره معاملاتي است كه به اجرا درنيامده است.مديرعامل گروه سرمايهگذاري تجلي سامانه خاطرنشان كرد: اثر رواني طولاني شدن روزهايي كه نمادهاي معاملاتي با صف فروش همراه هستند، قطعا به طولانيتر شدن صفهاي فروش دامن ميزند و سازوكار گره معاملاتي به دليل تسريع در متعادل شدن عرضه و تقاضاي سهام ميتواند به خروج از اين وضعيت كمك كند.وي در پاسخ به اينكه شاخص پس از اجراي گره معاملاتي در اين نمادها در چه سطحي قرار خواهد گرفت، گفت: اينكه عدد شاخص در صورت اعمال گره چه محدودهاي خواهد داشت نياز به محاسبه دارد ولي هرچه هست، اين كاهش شاخص مبتني بر تحليل شرايط اقتصادي و سياسي كشور است، در شرايطي كه نرخ بازده بدون ريسك 20 درصد است و تحريمهاي زيادي بر فضاي كسب و كار شركتها حاكم شده است؛ ميانگين 5 براي P/E بازار زياد است كه نياز به اصلاح خواهد داشت.محمدجواد سليمي با اشاره به اينكه گره معاملاتي سازوكاري است كه تا حدودي محدوديتهاي مربوط به دامنه نوسان قيمت را تعديل ميكند، افزود: از آنجايي كه تداوم طولانيمدت صفهاي فروش به زياد شدن اين صفها و طولانيتر شدن آنها دامن ميزند، راهكار گره معاملاتي به دليل اصلاح سريع قيمت و متعادل نمودن بازار سهام ميتواند موثر واقع شود.وي خاطرنشان كرد: به هر حال اجراي موردي قوانين، مقررات، آييننامهها و دستورالعملها اين ذهنيت را ايجاد ميكند كه بورس در شرايط مختلف بازار اقدام به مديريت شاخص ميكند و به نظر ميرسد بهترين توصيه پايبندي همه فعالان و ذينفعان بازار به قوانين حتي در شرايط هيجاني و احساسي بازار است. مديرعامل گروه سرمايهگذاري تجلي سامانه افزود: بهتر است به جاي درمانهاي مقطعي و استفاده از مسكنهاي موقت، به سمت اصلاح ساختارهاي اقتصادي، رفع نگرانيهاي بازار از محيط كسب و كار شركتها و ريسك سيستماتيك حاكم بر بازار و عدم دخالت دولت در قيمتگذاري محصولات شركتهاي بورسي حركت كنيم تا آينده شركتها قابل پيشبيني شده و بتوان با ترسيم يك چشمانداز مثبت از اوضاع كلان اقتصادي و شرايط خاص هر شركت به تحليل و تعيين ارزش ذاتي شركتها پرداخت.
اجراي مقطعي قوانين منطقي نيست
در ادامه يك كارشناس بازار سرمايه هم با بيان اينكه فلسفه ايجاد ضوابط رفع گرههاي معاملاتي حل برخي از پايهايترين مشکلات بورس تهران يعني دشواري در کشف قيمت عادلانه سهام و افزايش نقدشوندگي بازار است، افزود: در واقع وجود دامنه نوسان و حجم مبنا باعث شده است مهمترين کارکرد بازار سهام يعني کشف قيمت عادلانه و منطقي داراييهاي مالي با مشکل مواجه شود. همايون دارابي در گفتوگو با «نياي اقتصاد» با اشاره به اينكه ايجاد دستورالعمل رفع گره معاملاتي اگر چه کافي نبوده، ولي در مجموع به بازار کمک ميکرد، گفت: انتظار اوليه بازار از مسوولان رعايت بيطرفي در روندقيمتي و انجام معاملات است.در واقع بايد اين اطمينان به بازار داده شود که مسوولان نظارتي دخالتي در تعيين قيمت نداشته و ندارند. يعني درست نقش يک داور را بايد در بازار ايفا کنند. همانگونه که در بازي فوتبال داور نميتواند مثلا قانون آفسايد را يک هفته تعطيل يا يک هفته اجرا کند، در بورس هم نبايد به قوانين مقطعي نگاه کرد. وي خاطرنشان كرد: توجه کنيد سال گذشته وقتي عضويت بورس تهران در فدراسيون جهاني بورسها تعليق شد، دليل اين امر دولتي بودن مقام ناظر در کشورمان ذکر شده است. در همه کشورها مشکلات ما تجربه شده است يعني بورس نيويورک، توکيو، شانگهاي ولندن يک شبه به اينجا نرسيدهاند و اينگونه نشده اند. بنابراين تجربه آنها را ما نبايد دوباره تكرار کنيم. براي عدم تاثيرپذيري بورسها از دولتها در همه کشورهاي پيشرفته مقام ناظر مستقل از دولت مانند فدراسيونهاي ورزشي کنوني انتخاب ميشوند تا اصل استقلال آنها تضمين شود.
دارابي تاكيد كرد: از اين نظر بورس تهران براي يک سهامدار خارجي يک نقطه ضعف دارد، درست مثل الان که نميتوان تعليق اجراي اين قوانين را به يک سهامدار خارجي توضيح داد. از طرفي اگر به گذشته هم نگاه کنيم همواره در نقاط ضعف بازار سهام تهران توقف نمادهاي معاملاتي،صفهاي خريد و فروش و در نهايت اعمال سليقه حاكم بوده است.
اين تحليلگر بازار سهام افزود: اگر به بازار اجازه داده شود که راه خود را برود قطعا کف قيمتي بازار زودتر تشخيص داده شده و دوران اصلاح قيمتي کمتر ميشود. همين الان فرابورس بدون حجم مبنا عمل ميکند نگاه که ميکنيم بازار روان در جريان است. چرا زاگرس ميتواند به راحتي نوسان کند، ولي خارک بايد در تله صف فروش بماند؟ دارابي با بيان اينكه براي پذيرش يک قانون مشکلساز چقدر تجربه لازم است، ادامه داد: صدها تجربه آکادميک در اينکه دامنه نوسان حتي کارايي بازار را پايين ميآورد و در کنترل نوسان بازار ناموفق است، وجود دارد. در مورد حجم مبنا که اين امر ديگر بديهي تلقي ميشود، ولي باز اصرار به اجراي آن وجود دارد. يک بازار سهام سالم بازاري نيست که شاخصش صد هزار درصد رشد کند. بازار سهامي سالم و كارآ است که نقد شونده باشد و معاملات در آن در جريان و حجم معاملات آن هم بالا باشد. يعني سهامدار در هر لحظه بايد بتواند بفروشد و بخرد زيرا فلسفه بازار کارآيي و تخصيص بهينه منابع است.
بازار با اين دست از رفتارها اصطلاحا بزرگ شده است از زمان دکتر مير مطهري و بعد از آن دکتر عبده تبريزي که در يک مقطع 15روزه حتي سقف قيمتي را بستند؛ هنوز هم که به گذشته نگاه ميکنيم انگشت به دهان ميمانيم تا بعدش که مسائل بازار اول و دوم و سوم و چهارم مطرح شد و تا الان بازار تجربيات فراواني دارد. موضوع اساسي هم همواره اين بوده که به بازار و معاملهگران و مسائل بيروني به ديد برادر بزرگتر نگاه شده است يا به نوعي مصلحت سنجي ميشود. شايد همين مصلحت سنجي در مديريت اجرايي باعث ميشود که بازار ما شاهد تصميمات اين گونه باشد، هرچند اين مصلحتسنجي در کوتاه مدت نتايجش شيرين هم ميتواند باشد. حال آنكه در کوتاهمدت شما به يک رضايت نسبي ميرسيد، ولي در بلند مدت نتايج آن مطلوب نيست.
دارابي خاطرنشان كرد: الان ميبينيد نمادي مثل فولاد و ذوبآهن ميآيد کف قيمتي ميزنند، رشد ميکند يا چادر ملو و گل گهر همين امر را تجربه ميکنند، ولي نمادهايي مثل پتروشيمي خارک، ايران خودرو و توسعه بهشهر در تله ماندهاند حالا بازار ميخواهد مثبت شود و رشد کند، اما يک دفعه صف خارک جمع ميشود و شاخص افت ميکند. لذا ناظر بيروني ميبيند كه بازار يک هفته منفي بوده و حالا که همه ميگويند بازار کف زده است، باز هم شاخص افت ميکند. از سوي ديگر سهامداري که در صف فروش مانده است نميتواند واکنشي نشان بدهد. وي ادامه داد: اگر بازار روان بود مثل سهامدار ذوبآهن که قيمت از بالاي 200تومان آمد تا 130تومان پايين، خوب ميتوانست در اين روند بفروشد يا اصلا نگه دارد و دوباره در 130 ميانگين گيري کند يا نه اصلا صبر ميکرد هماكنون در بازگشت بازار معامله ميكرد. اما سهامدار خارک در صف فروش مانده و نتوانسته خارج شود و نه فرصت داشته در کف بخرد و نه شانس رشد در بازار مثبت را دارد. بر اين اساس ميبينيد درست است در کوتاه مدت سهامدار جزء خارک مثلا دارائيش ثابت مانده ولي دامنه انتخابش محدوده شده و در نهايت متضرر خواهد شد.
چرا فقط به شاخص فكر كنيم؟
اين تحليلگر بازار درخصوص اينكه اگر گره منفي اجرا شد شاخص به چه ميزاني افت ميكند، گفت: بايد صادق باشيم هيچ کس نميتواند خواست خود را بر شاخص حاکم کند. اگر اين هم انجام شود بازار از ميان ميرود چون اصل وجودي بازار، نوسان در کشف قيمت است. فکر کنيد بازاري که هميشه قيمتش يک چيز است، چه فايدهاي دارد؟ بازار بايد نوسان کند تا متناسب با ريسکهاي موجود ارزش دارايي مالي را نشان بدهد. بر اين اساس حتي اگر شاخص تا 23هزار واحد هم پايين ميآمد، اتفاقي نميافتاد. دارابي در توصيف بازار سرمايه معتقد است: بازار سهام مثل ققنوس است يعني جوجه اش از خاکستر خودش بيرون ميآيد اگر افت کند رشد ميکند و اگر رشد کند قطعا افت ميکند. بنابراين نبايد در روند قيمتي سهم دخالت کرد، چراكه عقل جمعي راه خود را خواهد رفت. همه کساني که در بازار هستند اين نوسان را تجربه کردهاند. اصولا اگر از سهامداران به عنوان مثال شركت آزمايش بپرسيد که اينکه نماد آزمايش 5ساله متوقف است، بدتر است يا نوسان بازار. به طور قطع بسته بودن نماد تاثيرات مخربتري دارد. بازار سهام بايد نقد شونده و عادلانه به لحاظ تقارن اطلاعاتي بازيگران باشد به جز اين دو مساله هيچ انتظاري ديگري از مسوولان بازار وجود ندارد و هر مساله ديگري تنها مسائل حاشيهاي است.
دارابي با بيان اينكه در هيچ بورسي در دنيا صف خريد و فروش نميبينيد، افزود: وقتي تيم فرانسوي راهاندازي نرمافزار پم به تهران آمده بود، يک مشکل اساسي فهماندن موضوع صف فروش و خريد به اين تيم بود که نرم افزار در هنگام تشکيل صف خريد و فروش دچار مشکل ميشد.
فرانسويها با تعجب ميگفتند خوب اگر کسي ميخواهد سهمي را گرانتر بخرد (صف خريد)يا ارزانتر بفروشد (صف فروش) اشکالش چيست؟ قيمت مبناي تصميم گيري است سهمي ممکن است در قيمت 200تومان فروشندهاش هزار نفر باشد و در صد تومان يک نفر هم نفروشد. اعتراضي اگر باشد به توقف نماد بوده است وگرنه حتي يک نفر هم نميتوان پيدا کرد که از نوسان عادلانه و شفاف سهام شاکي باشد.
شفافيت در اجراي گره در اولويت است
افزون بر اين، مدير عمليات كارگزاري آگاه با اشاره به اينكه اجراي قانون گره معاملاتي از اختيارات شركت بورس است، گفت: شركت بورس ميتواند در شرايط منفي و مثبت درخصوص شركتهايي كه مشمول گره معاملاتي هستند، اعمال نظر كند و طبق قانون اختيار اجراي اين ضابطه به عهده شركت بورس است.
حسين صالحي در گفتوگو با دنياي اقتصاد افزود: همواره بايد اين موضوع در نظر گرفته شود كه شفافيت در اجراي قانون و ضابطه در اولويت قرار گيرد و برخوردها، سليقهاي نباشد، زيرا تبعات منفي اعمال سليقه بيش از اثرات مثبت آن است. وي ادامه داد: در حال حاضر تنها توجيه عدم اعمال گره معاملاتي منفي در نمادهاي عمده حمايت از بازار است كه اين موضوع شايد در كوتاهمدت موثر باشد، ولي در طولاني مدت قطعا پاسخگو نيست. زيرا بازار سازوكار كافي براي متعادل شدن دارد و نبايد با اعمال سليقه، بلوكه شدن نقدينگي سهامداران را ناديده گرفت.
مدير عمليات كارگزاري آگاه افزود: تغيير و عدم اجراي دستورالعمل گره در برخي شركتهاي كوچك ممكن است موضوع مهمي نباشد، اما براي شركتهاي بزرگ، تاثيرات منفي خواهد داشت.
اين در حالي است كه به دليل اينكه محدوديت دامنه نوسان در بورس تهران را شاهد هستيم، قيمتها در صفهاي فروش به تعادل نخواهند رسيد. اين در حالي است كه مجموع اخبار منفي در شرايط كنوني بازار را منفي كرده است و بايد با اخبار مثبت انتظارات سهامداران تغيير كند تا بازار شرايط خريد را تجربه كند. بنابراين در اين شرايط تنها سهامداران عمده ميتوانند در صف فروش و بدون اعمال گره سهام را جمع كنند.
به اعتقاد صالحي، در صورتي كه نهاد ناظر به جاي حفظ شرايط كنوني، اطلاعات و شفافيت لازم را از شركتها درخصوص نگرانيهاي عمده بازار از وضعيت دلار، مواد اوليه و فروش محصولات به بازار اطلاعرساني كند، تعادل بورس به سرعت برخواهد گشت.
وي تصريح كرد: اولين شرط يك بازار كارآ در نقدشوندگي است، حتي اگر با اجراي گره معاملاتي براي اين نمادها شاهد سقوط بازار باشيم، اما برقراري تعادل در نهايت به نفع بازار است. از سوي ديگر اجراي كامل هر تصميمي بهتر از اعمال سليقه و اجراي ناقص آن است. هرچند سازوكار گره معاملاتي بايد به خصوص در مورد شركتهاي بزرگ تسهيل شود تا نقدشوندگي بازار افزايش يابد، اما در شرايط كنوني نيز اجراي آن به مراتب منفعت بيشتري را براي بازار به همراه دارد.
شاخص نبايد ملاك باشد
در همين حال مديرعامل هلدينگ معدني اميد با بيان اينكه عدد شاخص نبايد ملاك تصميمگيريهاي ما باشد، گفت: اعمال ضابطه در كليه شرايط و براي كليه فعالان و شركتها بايد يكسان باشد و اجرا شود. زيرا موضوع مهم در بازار سرمايه نقدشوندگي و سهام شناور آزاد است.
احمدزاد اصل در گفتوگو با دنياي اقتصاد تاكيد كرد: با اعمال ضوابط ميتوانيم اعتماد به بازار را حفظ كنيم و در غير اين صورت سهامداران دچار عدم اعتماد ميشوند. بنابراين براي افزايش اعتماد به بازار نبايد از گرههاي مثبت و منفي بترسيم زيرا انگيزه سهامداران براي حضور در بازار كمرنگ ميشود.
وي خاطرنشان كرد: اكثر سهامداران اعم از حقيقي و حقوقي به رقم شاخص و نوسان آن توجهي ندارند، بلكه بازار و سمت و سوي آن براي آنها در اولويت قرار دارد. اينكه بازار به چه سمتي حركت ميكند براي سهامداران در اولويت است و ميتواند در روند معاملات تعيينكننده باشد.
مديرعامل هلدينگ معدني و سيماني اميد افزود: در سال جاري بيشتر از روزهاي مثبت تجربه روزهاي منفي را شاهد بوديم و در حال حاضر هم كه نگرش منفي وجود دارد، بهتر است با اين اقدامات به فضاي منفي بازار دامن نزنيم.
به اعتقاد اين كارشناس بازار سرمايه وقتي اخبار خوب منتشر شود، شاخص هم مثبت ميشود و اين نوسانات منفي هم برطرف ميشود، به نحوي كه در صورتي كه شاخص يك هفته مثبت باشد كل افت خود را پوشش ميدهد و اصلاح ميشود.
احمدزاد اصل تاكيد كرد: الان نبايد نگران افت بيش از حد شاخص باشيم زيرا براي بازاري كارآ و روان، افزايش اعتماد سهامداران و برطرف شدن نگرانيهاي آنها بيش از هر چيزي اهميت دارد.
وي افزود: هرچند برخي اوقات بايد به نهاد ناظر نيز حق داد كه با اقداماتي از التهاب بازار بكاهد، اما نبايد اين اقدام به يك روند تبديل شود كه طي آن اعتماد سهامداران از بين برود. اين در حالي است كه اگر مداخلهاي صورت ميگيرد نيز بايد به شكل محدود و فقط براي حفظ منابع سهامدار باشد و نه اينكه نقدينگي سهامدار حبس شود.
ارسال نظر