تحولات كلان زير ذرهبين معاملهگران
محبوبه مغاني: پيشنهاد بغداد به آژانس انرژي اتمي براي كمك به حل موضوع هستهاي ايران براي يافتن راهحلي مسالمتآميز در حالي مطرح شد كه روسيه طرح مذاكره مستقيم ايران و آمريكا را در روزهای پایانی دومین ماه از فصل پاییز ارائه داد تا به این واسطه در کنار دریافت تاييد این موضوع ازسوی برخي مقامهاي عاليرتبه بريتانيا، برگزاری جلسه میان اشتون و جلیلی را به حاشیه راند.
قرار بود که تا پایان آبانماه جاری طی تماس تلفني ميان اشتون و جليلي زمان و مكان جلسه بعدي ميان ايران و گروه 1+5 مشخص شود. صاحبنظران سياسي بر اين باورند كه تا زمان تعيين وزير خارجه آمريكا (مشخص نشدن معاون وزير خارجه آمريكا به عنوان نماينده آمريكا در گروه 1+5) نميتوان زمان دقيقي را براي برگزاري اين نشست اعلام كرد. ضمن آنكه براي مشخص شدن سياست دولت جديد آمريكا درباره ايران بايد علاوه بر وزير خارجه، مشاور امنيت ملي، مدير اطلاعات ملي و رييس سيا نيز تعيين شوند تا به اين واسطه رايزنيهاي آمريكا با متحدانش درباره ايران صورت گيرد.
بر این اساس تحليلگران، به این زودی آمريكا را براي ورود به مذاكرات جدي با ايران آماده نميبينند؛ مگر اينكه هدف آمريكا صرفا برگزاري يك دوره مذاكره بدون دستاورد با ايران براي اثرگذاري بر فرآيندهاي سياست داخلي در كشورمان در آستانه انتخابات ریاست جمهوري باشد.
شاید بر این اساس بود که آمانو مديركل آژانس بينالمللي انرژي اتمي اظهار امیدواری کرد که موضوع هستهاي ايران در سال آينده حل شود. اما هفته منتهي به 26 آبان در حالي سپري شد كه در ايالات متحده آمريكا معيارهاي بيش از حد سختگيرانه پرداخت وام مسكن سبب شد تا اندك بهبودي كه ميتوانست منجر به بروز خوشبيني درباره رويكرد بازار مسكن آمریکا شود، از ميان رود. به طوري كه رييس بانك مركزي آمريكا از مردم این کشور خواسته است كه به رونق موجود در بخش مسكن و بهبود اقتصاد اين كشور دل خوش نكنند. در واقع افزايش 44/22 درصدي كسري بودجه آمريكا در نخستين ماه سال مالياتي اين كشور نسبت به مدت مشابه سال قبل، دولت اوباما را با چالش ركود اقتصادي مواجه ساخته است.
در هفتهاي كه گذشت رييسجمهور آمريكا مذاكراتي را با رهبران مدنی، كار و تجار آغاز كرد تا در نهايت در اين هفته با دست پرتری وارد مذاكره با رهبران دموكرات و جمهوريخواه مجلس نمايندگان آمريكا و سنا براي افزايش ماليات براي افراد پردرآمد شود. اما در همين هفته انتشار گزارش مربوط به كسب و كار در اين كشور كمي ارزش دلار را نسبت به یورو تضعيف كرد.
افزون بر اين، در قاره سبز، درحالی فقدان اجماع نظر كشورهاي اروپايي براي سياستگذاريهاي مالي و تنظيم فعاليت شبكه بانكي اروپا منجر به تعليق مذاكرات پارلمان اروپا بر سر بودجه سال 2013 شد كه صندوق بينالمللي پول و اتحاديه اروپا با پرداخت كمكهاي مالي بيشتر به يونان مخالفت كردند. اگرچه تلاشها براي باقي ماندن يونان در منطقه يورو همچنان ادامه دارد تا به اين واسطه از تجزيه اين نهاد اروپايي جلوگيري شود. در اين ميان پارلمان يونان بهرغم اعتراضات داخلي بودجه اين كشور (كه در پي كاهش شديد مخارج تهيه شده بود) را تصويب كرد تا اين كشور را يك قدم به دريافت كمكهاي بينالمللي نزديك كند.
در همين حال، اعمال سياستهاي رياضت اقتصادي و افزايش نرخ تورم اتحاديه اروپا سبب شد تا با نامگذاري روز چهارشنبه هفته گذشته به نام «روز عمل و همبستگي» از سوي كنفدراسيون اتحاديه بازرگاني اروپا، اتحاديههاي كارگري 23 كشور اروپايي طي اعتراضي نسبت به كنار گذاشته شدن رياضت اقتصادي تاكيد كنند.
اما با اين حال به تعويق افتادن بسته جديد كمكهاي مالي به يونان، نامشخص بودن سرنوشت درخواست كمك مالي از سوي اسپانيا و همچنين احتمال بروز بحران مالي در آمريكا افزايش ارزش يورو را در هفته گذشته محدود كرد.
اگرچه ضعف اقتصادهاي آمريكا و اروپا به اقدام آژانس بينالمللي انرژي به تجديدنظر نزولي در پيشبيني خود در مورد تقاضاي جهاني نفت در سه ماه آخر سال جاري منجر شد و اين گونه شد كه روند قيمت نفت برنت درياي شمالي نزولي باشد. اما در هفتهاي كه گذشت حملات رژيم صهيونيستي به نوار غزه موجب افزايش نگرانيها نسبت به تشديد تنشهاي سياسي و درگيريها در خاورميانه، قيمت نفت برنت درياي شمال را در روزهاي پاياني هفته افزايش داد، اما قيمت جهاني هر اونس طلا تغيير چنداني نداشت.
در ایران نيز اعلام نرخ تورم 6/4 درصدي براي مهرماه از سوي بانك مركزي و پيشبيني فعالان اقتصادي از رشد تورم براساس رشد شاخص قيمت توليدكننده كه با اجراي فاز دوم هدفمندي يارانهها حاصل خواهد شد، سرانجام نمايندگان مجلس را بر آن داشت تا حكم نهايي توقف اجراي طرح مزبور را صادر كنند، تا به اين واسطه مانع از بروز شوك جديد تورمي 10 تا 15 درصدي به مردم شوند.
اگرچه ممنوعیت اجرای این طرح تا پايان سال 91 صادر شده است، اما در نهايت اجراي فاز دوم طرح هدفمندي يارانهها منوط به بروز شيب نزولي براي تورم (حتی رسیدن به تورمی تک رقمی) شده است.
اما همزمان با اين اقدام مجلس، بسته اجرايي وزارت اقتصادي و دارايي پس از تصويب از سوي هيات دولت ابلاغ شد. وزارت اقتصاد به عنوان يكي از مهمترين متوليان سياستگذاري اقتصادي در كشور در اين بسته تلاش دارد تا رشدي مستمر و پرشتاب را در اقتصاد ايجاد كند تا به اين واسطه به توسعه همراه با عدالت اجتماعي دست يابد.
قطع وابستگي هزينههاي جاري دولت به درآمدهاي نفت و گاز، ارتقاي كمي و كيفي بازارهاي مالي، گسترش همهجانبه همكاري با كشورهاي منطقه جنوب غرب آسيا در امر سرمايهگذاري از جمله مواردي است كه به عنوان چشمانداز سياستهاي كلي وزارت اقتصاد تعريف شده است. در اين سند ضرورت استفاده از تسهيلات مالي خارجي و لزوم اعطاي مشوقهاي مناسب براي جذب بيشتر سرمايهگذاري خارجي از مسائل اساسي بوده است كه اين وزارتخانه در تدوين بستههاي اجرايي فرعي مورد توجه خود قرار داده است كه از راهبردهاي اصلي براي اجراي آن ارتقاي روابط اقتصادي بينالمللي و بهبود ارتقا و تجهيز منافع مالي خارجي و بهبود فضاي حقوقي و اجرايي سرمايهگذاري خارجي تعريف شده است.
در اين راستا اين وزارتخانه براي تحقق اين راهبردها با نگاهي به امكانات و محدوديتهاي كنوني خود بر تلاش براي ايجاد زمينه براي شناسايي و طراحي فرصتهاي سرمايهگذاري كشور متناسب با استانداردهاي بينالمللي براي ارتقاي جذب سرمايهگذاري خارجي تاكيد كرده است.
در اين بين همچنين فعاليتهاي بازاريابي بينالمللي فرصتهاي سرمايهگذاري ايران و روابط مالي با موسسات مالي و تجاري خارجي توسعه خواهد يافت، ضمن آنكه ارتقاي تجهيز منابع مالي از سوي موسسات توسعهاي بينالمللي نيز مورد توجه اين وزارتخانه قرار خواهد گرفت.
اما در بازار ارز، هنوز صادركنندگان براي عرضه ارز صادراتی خود در مركز مبادلات ارزي به توافق مشخصي نرسيدهاند، اگرچه هفته گذشته عنوان شده بود كه این ارز در قيمتهايي بين 2500 تا 3000 تومان در مركز مبادلات ارزي عرضه خواهد شد. اين در حالي است كه رييس كنفدراسيون صادرات ايران آب پاكي را روي دست دولتيان ريخت و اعلام كرد كه صادركنندگان برنامهاي براي عرضه دلار صادراتي در اين مركز ندارند، اما در حالي كه تنها درآمدهاي ارزي شركت ملي نفت و صندوق توسعه ملي در مركز مبادلات ارزي عرضه ميشوند، وزير اقتصاد از اين مركز به عنوان مرجعي براي فروش ارز به واردكنندگان نام برده است كه در آن عرضه منابع مازاد ارزی تمام دستگاههاي مشمول بند 27 قانون بودجه الزامی است. حال در فضایی که نهادهاي مالي بينالمللي حتي دستگاههاي اطلاعاتي آمريكا ذخاير ارزي كشور را بيش از 100 ميليارد دلار برآورد كردهاند، مجلس نیز پيگير سوال از رييسجمهور براي روشن شدن ابهامات موجود ناشي از نوسانات نرخ ارز و ميزان ذخاير ارزي كشور است كه در هر حال تقويت فعاليت مركز مبادله ارزي سبب شد تا دلار آمريكا و يورو در بازار آزاد به ترتيب از كاهش 6/5 و 5 درصدي برخوردار شوند.
در همين هفته، در مركز مبادلات ارزي نيز دلار آمريكا از سطح 24 هزار و 950 ريال به 24 هزار و 885 ريال و يورو از 31 هزار و 709 ريال به 31 هزار و 726 ريال رسيد.
در حالي كه قيمت طلاي 18 عيار نيز طي هفته گذشته با كاهش 5/4 درصدي مواجه شد كه برخي از فعالان اين صنف پيشنهاد تغيير در عيار طلا را مطرح كردند تا به اين واسطه قدرت خريد مردم را كه به دليل رشد شتابزده قيمت طلا در يك سال گذشته پايين آمده، جبران كند. اين در حالي است كه كارشناسان در مخالفت با توليد طلاي عيار پايين عنوان ميكنند كه در شرايط فعلي كشور پايين آوردن عيار طلا و توليد با عيار كمتر از استاندارد 18 ضربه شديدي به توليد داخلي و ميزان اعتماد عمومي به طلاي داخلي وارد خواهد كرد.
افزون بر اين، در بازار مسكن نيز گراني مصالح ساختماني و اختلاف قيمت بين واحدهاي مسكوني نوساز و املاك كلنگي نوسانات روزانه در قيمت خانههاي در حال فروش را جديتر كرده است. فعالان حاضر در اين بازار با اين ادعا كه هنوز گراني در بازار ارز به طور 100 درصد تاثير خود را بر بازار مصالح ساختماني نگذاشته است، رشد قيمت واحدهاي مسكوني را در آيندهاي نزديك پيشبيني ميكنند.
در اين ميان فعالان بازار مسكن از رشد 10 تا 15 درصدي حتي تا 30 درصدي قيمت مسكن در دو ماه گذشته از پاييز در مقايسه با رشد بيش از 30 درصدي قيمت ساير كالاها به عنوان نقطه قوت بازار مسكن نام ميبرند.
در همين حال بررسيها نشان ميدهد، در فعاليت
5 روزه بازار سرمايه در هفته منتهي به 24 آبانماه شاخص کل با رشد 2/0 درصدي به پايان رسيد و اين در حالي است كه بورس تهران از 20 آبانماه ميزبان دومين دوره آموزشي فدراسيون بورسهاي اروپايي و آسيايي است.
در اين دوره كه اول آذر به پايان ميرسد، حدود 11 نماينده از 9 بورس عضو فدراسيون بورسهاي اروپايي و آسيايي حضور دارند.
بورس تهران در هفتهاي كه سپري شد شاهد رشد 60 و 66 درصديهاي حجم و ارزش معاملات خود و توجه فعالان بازار سرمايه به صنايع فرآوردههاي نفتي، كك و سوخت هستهاي، ماشينآلات و دستگاههاي برقي، محصولات چوبي، لاستيك و پلاستيك و ساخت محصولات فلزي بود، حال آنكه تلاش 82 نماينده مجلس شوراي اسلامي براي تحقيق و تفحص از سازمان بورس به جايي نرسيد و در نهايت پرونده انتقادها نسبت به واگذاريهاي بورس، چگونگي توقف و بازگشايي نمادها، عدم شفافيت و نظارت بر توازن سفارشها و موفق نبودن سازمان بورس در توقف ميدانداري بازارهاي سنتي، واسطهها و بستن دست دلالان، در قوه مقننه بسته شد.
اما در هفتهاي كه گذشت شركت بورس تغييراتي را در شاخص 30 شركت بزرگ بورس اوراق بهادار تهران اعمال كرد، به طوري كه نماد شركتهاي پالايش نفت اصفهان، بانك سينا و گروه بهمن را از اين فهرست حذف و نماد شركتهاي صنايع شيميايي ايران، سرمايهگذاري سايپا و كالسيمين به فهرست 30 شركت بزرگ اضافه شدند. انتخاب شركتها در اين شاخص براساس ارزش بازار و معيارهاي نقدشوندگي انجام ميشود. اين شاخص سهام 30 شركت از ميان 100 شركت بورس تهران را شامل مي شود.
همچنين در هفته گذشته مقررات مورد نياز براي استفاده از قرارداد سلف سهام تدوين شد. اين مقررات براي بهرهگيري بازار سرمايه از مزاياي فروش استقراضي تدوين شده است. در فروش استقراضي؛ فروشنده مالك اوراق بهادار نيست، بلكه اوراق را به منظور فروش قرض ميگيرد و تعهد ميكند طي دوره معيني مثل آن را به مالك برگرداند.