700 میلیون دلار طلا در شهریور از کشور خارج شد
کد خبر : ۸۳۷۰۸
آنطور که سردار ابویی در گفتوگو با «تجارت فردا» خبر میدهد، آخرین برآوردها از میزان حجم قاچاق در ایران رقمی کمتر از ۱۰ میلیارد دلار است؛ رقمی که در مقایسه با سال ۱۳۸۷ که میزان واقعی قاچاق کالا در ایران ۲۰ میلیارد دلار اعلام شد، نصف شده است.
سردار ابویی این میزان از قاچاق را مربوط به سال ۱۳۹۰ میداند و معتقد است در مدت طیشده از سال ۹۱، حجم قاچاق رقمی پایینتر از این را نیز تجربه کرده است.
شواهد و استدلالهای معاون ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز برای ارائه این آمار، پیشبینیهایی است که مجموعه تحت مدیریت وی به آن دست پیدا کرده است. آیا رقم واقعی قاچاق در حال حاضر به زیر ۱۰ میلیارد دلار رسیده است؟ به طور قطع منتقدان آقای ابویی و دیگر مسوولانی که به آمار ۱۰ میلیارد دلاری قاچاق کالا در ایران اعتقاد دارند، با این رقم موافق نیستند. برای آنها اینکه میزان رقم قاچاق از ۲۰ میلیارد دلار سال ۱۳۸۷ به ۱۰ میلیارد دلار سال گذشته رسیده باشد، باورکردنی نیست؛ اما معاون ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز روی ۱۰ میلیارد دلار قاچاق در ایران اصرار دارد. خلاصه ای از این گفته را با هم می خوانیم:
* این را باید در نظر داشت که قاچاق، پشتوانه ارزی مشخصی را میطلبد و افرادی را که در این کار هستند باید با توان ارزی مشخصی در نظر گرفت، بنابراین وقتی به این واقعیتها و نیز وضعیت اقتصادی کشور، مرزها و حجم واردات به کشور نگاه میکنیم، آماری را که در سالهای ۱۳۸۷ و ۱۳۸۹ در خصوص میزان حجم قاچاق کشور به دست آمد، باید به واقعیت نزدیک دانست و قبول کرد.
* در سال ۱۳۸۸ که برآورد حجم قاچاق در ایران حدود ۲۰ میلیارد دلار بود، به طور متوسط روزانه ۳۰ میلیون لیتر فرآوردههای نفتی قاچاق میشد. این میزان در سال ۱۳۹۰ و نیز سال جاری به کمتر از پنج میلیون لیتر در روز رسیده است.
* بر اساس برآوردهایی که در سال ۱۳۸۹ توسط ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز صورت گرفت، حدود ۵۰ درصد بازار طلای ایران را مصنوعات طلا تشکیل میداد که صنعت طلا در ایران را با خطر جدی مواجه کرد. از این رو، ستاد وارد عمل شد و با تدابیری که طی دو سال اخیر پیاده کردیم، این میزان از قاچاق ورودی مصنوعات طلا تا پایان سال ۱۳۹۰ به زیر ۲۰ درصد رسیده است.
در حال حاضر البته عکس شده است و بیشتر طلا از کشور خارج میشود تا آنکه وارد شود.
* براساس آماری که گمرک ایران به دست آورده، تا پنج ماه نخست امسال حدود ۳۰۰ میلیون دلار طلا از کشور به صورت رسمی خارج شد که این میزان تنها در شهریورماه به ۷۰۰ میلیون دلار رسید. خب البته هشداردهنده نیز بود چرا که خروج این میزان از طلا از کشور تعمدی به نظر میرسید و دولت تصمیم گرفت که صادرات طلا را ممنوع کند. این ممنوعیت نیز البته اقدام درستی نبود چرا که قاچاق را افزایش میدهد. بنابراین ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز به دنبال آن است که این ممنوعیت برداشته شود.
کاهش حجم قاچاق تنها به مصنوعات طلا و فرآوردههای نفتی محدود نمیشود، به طوری که در دو سه سال گذشته با تدابیری که ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز در پیش گرفت، در تمام انواع کالاها شاهد سیر نزولی قاچاق هستیم. حال میتواند شیب آن در بخشی از کالاهای مانند لوازم آرایشی و بهداشتی کمتر باشد اما در برخی دیگر از اقلام درصد افت قاچاق قابل توجه است، مانند اسباببازی که در حال حاضر از میزان قاچاق آن به طور چشمگیری کاسته شده است.
* تا چند سال اخیر ۹۷ درصد بازار موبایل ایران قاچاق بود و تنها سه درصد از راه قانونی وارد میشد، اما در حال حاضر بر اساس برآوردهایی که صورت گرفته، حداکثر ۳۰ درصد بازار موبایل را قاچاق دربر میگیرد.
*در بخش کالای دخانی نیز همین اتفاق رخ داده است؛ در یک مقطع، حدود ۵۶ درصد کالاهای دخانی در ایران قاچاق بود که در پایان سال ۱۳۹۰ این میزان به ۱۸ درصد رسید و بر اساس برآوردها میزان قاچاق کالاهای دخانی در سال جاری تاکنون نیز به حدود ۱۰ درصد رسیده است.
* با توجه به آخرین آمار قاچاق که در سال ۱۳۸۹ به دست آمد و ۱۴ میلیارد دلار بود، و نیز با توجه به کاهش جدی میزان قاچاق کالاهای عمده، پیشبینی ما این است که میزان حجم قاچاق در سال ۱۳۹۰ به ۱۰ میلیارد دلار رسیده است.
* تنوع کالاهای قاچاق تغییر نکرده است چرا که جنس تقاضای جامعه دستخوش تغییر و تحول نشده است. اما مثلاً به اینگونه بوده است که جابهجایی در قاچاق ورودی و خروجی صورت گرفته باشد که نمونه آن مصنوعات طلاست که تا چند سال پیش حجم زیادی از آن به صورت قاچاق وارد کشور میشد و در حال حاضر از کشور قاچاقی خارج میشود. در گذشته قاچاق خروجی فرآوردههای نفتی از کشور حرف اول را میزد امروز نیز همین کالا در صدر است. سیگار، البسه، لوازم آرایشی و بهداشتی، مکملهای غذایی و دارویی، عمده کالاهای قاچاق است.
* امروز اگر در ایران گازوئیل به قیمت ۱۵۰ تومان عرضه میشود در ترکیه بیش از شش هزار تومان به فروش میرسد بنابراین سوددهی و انگیزه قاچاق فرآوردههای نفتی بسیار بالاست.
* کد رهگیری یکی از اهرمهای شفافسازی در اقتصاد کشور است. اگر این شفافسازی صورت بگیرد، منافع خیلیها به خطر میافتد، بنابراین شروع به جوسازی علیه این طرح میکنند تا مانع اجرای آن شوند، کمااینکه طی دو دهه اخیر تا حدود زیادی نیز موفق شدهاند چرا که طرح کد رهگیری به سال ۱۳۷۳ برمیگردد که در آن سال بنا بود این طرح اجرا شود و در قانون برنامههای سوم و چهارم نیز بود. اما برخیها اجازه اجرای آن را ندادند چرا که با عملیاتی شدن طرح کد رهگیری، منافع سودجویان به طور جدی به خطر میافتد.
بنا داریم که این طرح کل کالاهای وارداتی را دربر بگیرد و تاکنون بخشی از این کالاها مشمول طرح شبنم یا همان کد رهگیری شدهاند. بخش عرضه و توزیع نیز عملاً درگیر این طرح میشوند.
*بیش از دو دهه مبارزه با قاچاق که در این کشور صورت گرفت و تا سال ۱۳۸۸ نیز ادامه داشت، بینتیجه بود چرا که همه نگاهها به سمت نیروی انتظامی بود که با استفاده از ابزار نظامی و توپ و تفنگ مانع قاچاق شود. اما همه آن اقدامات بیفایده بود و دیدیم که قاچاق نهتنها کم نشد که در سالهای گذشته روند رو به رشدی نیز داشت.اتفاق خوبی که در سالهای اخیر در زمینه مبارزه با قاچاق روی داد این بود که رویکردها تغییر کرد و راهکار اقتصادی برای مبارزه با این پدیده در پیش گرفته شد. باید کاری کرد که صرفه اقتصادی برای قاچاقچیان بیمعنی شود، و این کار با اقدامات نظامی میسر نمیشود.
*به جز معابری که تحت کنترل نیروهای مرزی و انتظامی است و کالاهای مجازی که از این معابر توسط کولهبران دارای مجوز فرمانداریها وارد میشود، کولهبرانی نیز هستند که اقدام به قاچاق و ورود کالاهای غیرمجاز میکنند؛ آن هم در خارج از حیطه نظارت نیروهای مرزی و عمدتاً در ساعات شب. نیروهای مستقر در مرزها در مواجهه با این افراد دستور توقف صادر میکنند که سرپیچی میشود و به دلیل آنکه در تاریکی هوا و اینکه نیروهای مرزی قادر نیستند که تشخیص دهند افراد خاطی چه کسانی هستند، تیراندازیهایی صورت میگیرد. البته طی سالهای اخیر آمار کشتههای این بخش کاهش چشمگیری داشته است و قطعاً تعمدی از سوی نیروهای مرزی نیست.
* قاچاقچیان دانهدرشت به اسم و مشخصات را نمیتوان شناسایی کرد؛ اما همانهایی که صاحبان سرمایه و کالای قاچاق هستند، اصلیها هستند. ضمن آنکه مدیریت قاچاق در تهران است و دانهدرشتهای قاچاق که در پایتخت نشستهاند از اینجا روند قاچاق کالا به ایران را هدایت میکنند؛ و البته برخی از این افراد در امارات هستند که از این کشور مسیر و روند قاچاق کالا به ایران را در دست گرفتهاند.
افرادی هم که دستگیر میشوند حاضر به اعتراف و معرفی صاحبان اصلی قاچاق کالا نیستند. هرچند دانهدرشتهای قاچاق از نفوذ و رانت بالایی نیز برخوردار هستند و علاوه بر این، در بخشهای مختلف کالایی نیز دارای مافیا هستند، مثلاً در حوزه لوازم آرایشی و بهداشتی یک گروه به امر قاچاق مشغول هستند و در سایر حوزههای کالایی نیز به همین منوال است.
بالای ۹۵ درصد قاچاقچیانی که دستگیر میشوند نیز افراد اصلی و دانهدرشتهای این بخش نیستند. در مواردی نیز که بزرگان قاچاق دستگیر میشوند متاسفانه با استفاده از رانت و نفوذی که دارند از دست قانون فرار میکنند.
ارسال نظر