توقف نمادها منطقي بود، نبود...؟
کد خبر : ۸۵۸۶۹
دنیای اقتصاد_ سازمان بورس و اوراق بهادار دو هفته پيش نماد چند شركت پيشرو را در بورس تهران متوقف كرد. اين توقف يكباره نمادها واكنشهاي مختلفي را به همراه داشت، چراكه از اين نمادها به عنوان شركتهاي پيشرو در بازار ياد ميشود والبته قاطبه بازار از توقف اين نمادهاي مورد توجه به عنوان ترمز رشد قيمت سهام در بورس ياد كردند.
حالا از آن ماجرا دو هفتهاي گذشته و البته يكي از اين نمادهاي مورد توجه در بازار بازگشايي شده است، اما با اين وجود هنوز اظهارنظرها درخصوص اين اقدام نهاد نظارتي بازار سرمايه ادامه دارد، به ويژه آنكه روز سهشنبه دو مقام ارشد سازمان بورس و اوراق بهادار در اظهارنظرهايي تفصيلي دلايل توقف نمادهاي بزرگان در بورس را تشريح كرده بودند.
نمادهاي متوقف چندان هم پيشرو نبودند
قائممقام كارگزاري پارسيان با تاكيد بر اينكه نمادهاي متوقف حجم زيادي از بازار را ندارند، گفت: توقف نماد اين شركتها تاثير معناداري بر نقدينگي بازار سرمايه ندارد. اما برخي از اين شركتها به خصوص دو نماد ذوبآهن و پالايشگاه بندرعباس در سه ماه گذشته به نوعي ليدر بازار شده بودند و معاملهگران توجه زيادي به رونق و نوسانات اين شركتها داشتند.
حجت سرهنگي در گفتوگو با «دنياي اقتصاد» افزود: بازار ما به داشتن ليدر عادت كرده است و در هر دورهاي نمادهاي خاصي در مركز توجه قرار ميگيرد. از اين رو معاملهگران به نوسانات و حركات اين دو شركت توجه ويژهاي داشتهاند و طبيعتا نوسانات مثبت و منفي اين شركتها انگيزه خريد و فروش در معاملهگران را تحت تاثير قرار ميداد. به اعتقاد وي، بايد گفت اثر رواني حركتهاي سهامداران در اين نمادها بيشتر از ميزان معاملات آنها اثرگذار است.
حجت سرهنگي افزود: هرچند عرضه و تقاضا قيمتها را تعيين ميكند، اما به دليل نوپا بودن و كمعمق بودن بورس تهران، سازمان بورس برخي اقدامات حمايتي را انجام ميدهد كه به حضور جدي در بازار و توقف نمادها ميانجامد. اما نكته قابل توجه اين است كه شركتهايي كه بحث توقف نمادشان مطرح است، عمدتا از شركتهاي اصل 44 و عرضه اوليه بودهاند كه با عدم شفافيت اطلاعاتي مواجه شدهاند.
قائممقام كارگزاري پارسيان تصريح كرد: نوسانات غيرعادي در اين نمادها هرچند طي ماههاي گذشته قابل توجه است، اما سازمان ميتوانست اطلاعات محكمتر و قابل استنادتر را در زمان عرضه از شركتها دريافت ميكرد، تا بازار در حال حاضر با اين چالشها مواجه نشود. در اين شرايط، به نظر ميرسد بحث شفافيت اطلاعات مدنظر مسولان سازمان ميتوانست خيلي زودتر و در هنگام عرضه اوليه اين شركتهاي اصل 44 مطرح شود.
سرهنگي با بيان اينكه در حال حاضر بيشترين زيان ناشي از توقف نمادها متوجه سهامداران خرد ميشود، تاكيد كرد: بازار مبتني بر ريسك است و نبايد نوسانات و جريانات غيرعادي چند سهم را به كل بازار تعميم داد و با عكسالعمل نامناسب روند بازار را تحت تاثير قرار داد.
سرهنگي با بيان اينكه استراتژيهاي سرمايهگذاران متفاوت است، افزود: برخي از سهامداران براساس ارزشهاي ذاتي سهام، استراتژي خريد و نگهداري را دنبال ميكنند و برخي ديگر نيز در روندهاي بازار تصميمگيري ميكنند. بنابراين نوسانات و ريسكهاي استراتژيها را نيز ميپذيرند. اين استراتژيها و تركيب شدن هر دو آنها روندهاي بازار و نوسانات را شكل ميدهند.
«سازمان» حق داشت، وارد عمل شود
در همين حال، يك كارشناس بازار سرمايه درخصوص اثرات توقف نمادها گفت: وقتي شركتهاي پرگردش بازار كه سهامداران خرد درگير آن هستند در روند معاملات متوقف ميشوند، گردش معاملات و نقدشوندگي بازار تا حد زيادي كاهش مييابد.
علي اسلامي بيدگلي در گفتوگو با «دنياياقتصاد» با بيان اينكه توقف نمادها براي اعلام شفافيت طبيعي است، افزود: آنچه اهميت دارد اين است كه توقف نمادها كوتاهمدت باشد و سرمايهگذاران بتوانند نقدينگي خود را حفظ كنند. اما در شرايطي كه قيمت بسياري از نمادهاي متوقف شده رشد چشمگيري داشتهاند، برخي از اين شركتها رشد قابل انتظار سودآوري خود را به بازار اعلام نكردهاند. اما در حال حاضر ادامهدار شدن توقف نمادها سرمايهگذاران را با مشكل مواجه كرده است.
اين كارشناس بازار سرمايه درخصوص تصميمات سهامداران در روندهاي بازار خاطرنشان كرد: معاملهگران معمولا براساس روشهاي بنيادي يا تكنيكي اقدام به خريد و فروش سهام ميكنند اما تجربه نشان داده كه تحليلهاي تكنيكال در بازارهايي كه شاخص كارآمدي پايين دارند، موفق نيستند و در اين بازارها به سهامداران توصيه ميشود كه با توجه به تحليلهاي بنيادي اقدام به خريد و فروش سهام كنند. زيرا روند مثبت يا منفي بازار در تحليل بنيادي اهميت كمتري دارند و سهامداران با توجه به صنعت و وضعيت سودآوري شركت براي سرمايهگذاري در اين خصوص تصميمگيري ميكنند. در صورتي كه در روش تكنيكال روند معاملات و بازار سرمايه، مورد توجه معاملهگران قرار ميگيرد. اين در حالي است كه در بازار ما به دليل بالا بودن ريسكهاي سيستماتيك كه موجب روندهاي يك طرفه مثبت يا منفي ميشود، نميتوان اثرات روند را در تصميمگيريهاي معاملهگران كتمان كرد. اسلامي بيدگلي خاطرنشان كرد: اما بهتر است به دليل ريسكهاي بالا معاملهگران تنها نقاط ورود و خروج به سهام را براساس روند بازار شناسايي كنند و براي برنامهريزي بلندمدت تراز تحليلهاي بنيادي استفاده كنند. وي درخصوص عملكرد سازمان بورس براي توقف نمادها گفت: قضاوت در مورد عملكرد سازمان و مواجهه با روند معاملات كار سختي است. سازمان بورس قصد دخالت در روند قيمتها را ندارد، اما وقتي بازار سرمايه در يك مدت كوتاه رشد قابل توجهي را شاهد است و ركوردهاي تاريخي بر جاي ميگذارد كه با ساير بخشهاي اقتصادي همخواني ندارد، بنابراين سازمان وارد عمل ميشود، اما شايد ميتوانست از ابزارها و روشهاي جايگزين بهتري براي رفع نگرانيهاي ايجادشده از روند قيمت برخي سهام استفاده كند. اين در حالي است كه اگر روند اطلاعاترساني و شفافيت اطلاعاتي از سوي شركتها انجام ميشد، سازمان نيازي به فشار مضاعف براي دريافت اطلاعات نداشت.
هواي سهامداران را بيشتر داشته باشيد
علي اسلامي بيدگلي يادآور شد: هرچند گاهي توقف نمادها اجتنابناپذير است، اما با اين حال در برخورد و توقف نمادها به جاي اينكه شركتها تنبيه شوند، سهامداران آنها آسيب ميبينند.
اين تحليلگر بورس افزود: در شرايط كنوني اتفاقات جديد و غيرقابل پيشبيني باعث برخي تصميمات لحظهاي نيز ميشود؛ به طور مثال چند برابر شدن سودآوري شركت در يك دوره كوتاه غيرقابل پيشبيني است و نيازمند تصميم لحظهاي درخصوص شفافسازي است.
وي به تلاش سازمان براي به نتيجه رسيدن مشكل پالايشگاهها اشاره كرد و گفت: براي برخي موضوعات راهحل اندكي وجود دارد و به تصميمات كلان دولتي ارتباط دارد كه ممكن است به زمان طولاني نياز داشته باشد، در اين بين تنها سهامداران خرد زيان ميبينند. اسلامي بيدگلي خاطرنشان كرد: در اين شرايط شايد سازمان بايد شرايطي را اتخاذ كند كه نمادهاي معاملاتي هم تا برطرف شدن مشكل شركت باز باشد. در اين بين شايد با مطالعه تطبيقي و بررسي شرايط شركتها در ساير بورسها بتوان راهحلهاي بهتري براي حل مشكل شركتها پيدا كرد.
اين تذكر لازم بود
در ادامه مصطفي اميدقائمي مديرعامل شركت آيندهنگر در گفتوگو با خبرنگار دنياي اقتصاد درخصوص تاثير توقف نمادهاي معاملاتي در بازار سرمايه بر نقدشوندگي بازار را فاقد تاثير بااهميت دانست و بیشتر آن را تذكري به بازار و سرمايهگذاران جهت اعمال دقت بيشتر در معاملات خود عنوان کرد. وي معتقد است: اين نظارت ميتوانست به شيوههاي ديگري مانند محدود كردن دامنه نوسان صورت گيرد؛ بهطوری که سهامي كه بيش از 4 روز از درصدهاي بالايي برخوردار ميشوند، دامنه نوسان به مدت 10 روز به يك درصد كاهش يابد تا به اين واسطه انگيزههاي سفتهبازي در معاملات سهام كاهش يابد.
مدیرعامل سابق شرکت فرابورس ایران ادامه داد: اگر چه حركت سرمايهگذاران براساس جهت بازار در شرایط مثبت نگرانی خاصي ایجاد نمی کند اما در شرايط منفي بازار تصميمگيري براي سرمايهگذاران سخت ميشود. وی از سرمایه گذاران خواست تا دقت بيشتري را در سرمايهگذاريهاي خود داشته باشند. ضمن آنكه سازمان بورس نيز به عنوان نهاد ناظر بازار سرمايه بايد با يكسري اقدامات توجه سرمايهگذاران را جلب كند.
امید قائمی در مورد لزوم گسترش دامنه نظارت سازمان بورس در خصوص رشد قيمتها، به بازگشایی نمادها براساس شرايط قبلی صورت اشاره کرد و یادآورشد: در گذشته بارها اتفاق افتاده كه در سهمهايي مانند پيام، آزمايش و گاز لوله در هنگام مواجهه با رشد قيمتي نامعمول، نمادشان براي كسب اطلاعات بيشتر متوقف ميشد؛ به طوري كه در شرایط کنونی سهام اين شركتها در مواجهه با روند کاهشی، سهامداران خود را متضرر كردهاند. لذا حداكثر كاري كه ميتواند از سوي سازمان بورس صورت گيرد آموزش براي مدلهاي قيمتگذاري است.
به فرهنگسازي نياز است
وي در مورد استفاده از توقف نمادها به عنوان ابزار تنبيهي در برخورد با كوتاهي شركتها در اطلاعرساني، عدم اطلاعرساني مناسب و به موقع در شركت ها گفت: در حال حاضر وضعیت بهتر شده است که البته نیاز به فرهنگ سازی دارد. وی يادآور شد: طي اين سالها سازمان بورس تلاش كرده است كه تا شركتها با رغبت و علاقه مبادرت به اطلاع رسانی کنند.
اگرچه وی معتقد است که فرهنگسازي اين مساله سالها به طول خواهد انجامید تا بورس كشور نيز مانند بورسهاي پيشرفته، اطلاعرساني را به طور مناسب انجام دهند.
با این حال مديرعامل شركت آيندهنگر توقف نماد معاملاتي در بورس را اقدامی در جهت مسدود کردن اموال سهامداران جزء عنوان می کند تا شركتها. وي توقف نمادها را ابزار مناسبي براي وادار كردن شركتها به شفافيت ندانست، ضمن آنكه استفاده از روشهاي قضايي و فرهنگسازي در كوتاهمدت نیز نميتواند شركتها را ملزم به اطلاعرساني كند، لذا اين مساله سبب شده تا سازمان بورس حتيالامكان از روش توقف نمادها استفاده كند. اما در درازمدت بايد همه اركان بازار سرمايه كمك كنند تا اطلاعرساني به موقع و شفاف به سرمايهگذاران و سهامداران صورت گيرد.
امیدقائمی در مورد كاربرد نسبت پي بر اي صنعت و مطابق بودن اين نسبت در شركتهاي سرمايهگذاري با پي بر اي صنعت گفت: متفاوت بودن پي بر اي يك شركت سرمايهگذاري با نسبت پي بر اين صنعت متفاوت نشان از اطلاعات افشانشدهاي در خصوص فعاليتهاي آن شركت در آينده دارد، که با توقف نماد می توان آنها را به ارائه اطلاعات ملزم کرد. وي همچنين در مورد ورود نهاد ناظر بر بازار سرمايه به اختلاف حساب شركتهاي بورسي با طرفهاي مورد قرارداد با دولت يا شركتهاي ديگر ابراز كرد: در بسياري از موارد سازمان بورس به نفع رعايت حقوق سهامداران جزء وارد موضوع شده است تا به اين واسطه شركتهاي بورسي با همان شرايطي كه عرضه و معامله مواجه شده اند به فعاليت خود ادامه دهند و این قوانين و نرخ عوارض دولتي براي سهامداران اين شركتها مشكلي پيش نیاورد.
مرز نظارتها مشخص شود
در همين حال، يكي از كارشناسان بازار سرمايه در گفتوگو با «دنياي اقتصاد» اقدام اخير سازمان بورس در توقف نمادها را منفي دانست و گفت: سازمان بورس به عنوان يك نهاد ناظر در بازار سرمايه بايد تنها در محدوده نظارتي فعاليت داشته باشد، نه اينكه با نظارت بيش از اندازه باعث دخالت در جريان معاملات و توقف روال خريد و فروش سهام شود. سيدعليرضا ناجي با اشاره به مصاحبه اخير يك عضو هيات مديره سازمان بورس كه گفته بود «سازمان وظيفه دارد تا رشد قيمت بيرويه نمادها را بررسي كند و به صلاحديد خود اقدام به توقف آن نمايد»، خاطرنشان كرد: اين گفته تا حدي كه مرز ميان دخالت و نظارت مشخص شود صحيح است ولي با اين نظارتهاي بيش از اندازه كه در حال حاضر صورت ميگيرد تا چند وقت ديگر سازمان دستور خواهد داد كه چه سهامي خريداري شود، چه موقع فروخته شود و تا چه حدي رشد يا افت قيمت داشته باشد و...
اين فعال بازار سرمايه در ادامه گفت: اين نكته را نبايد فراموش كنيم كه ماهيت بورس همراه با ريسك است؛ ممكن است سرمايهگذاران در برخي مواقع سود يا زيان بيش از حد متحمل شوند، اما چيزي كه در اين ميان مطرح است اين است كه فرد يا نهادي تعيينكننده نباشد كه چه مقدار سود كفايت ميكند يا چنانچه سهمي روند رو به رشدي پيش گرفت با تشخيص نادرست اقدام به توقف آن نكند كه در اين صورت ماهيت واقعي بورس زير سوال خواهد رفت و بازار سهام عملا معنايي نخواهد داشت. ناجي ادامه داد: تجربه نشان داده كه توقف نمادها در چنين شرايطي يك درمان موقتي است؛ در كوتاهمدت نوسانها محدود خواهد شد. اما در بلندمدت بازار به شرايط قبل بازميگردد و روند افزايشي در پيش خواهد گرفت.
جوزدگي يك تكنيك است
اين كارشناس بازار سرمايه در ادامه اظهاراتش افزود: تصميمگيري براساس روند يا جو بازار يكي از تكنيكهاي سرمايهگذاران است؛ باوجود اينكه اين شيوه از پشتوانه علمي برخوردار نيست اما يكي از روشهاي رايج در خريد و فروش سهام است كه عده زيادي از آن استفاده ميكنند و نميشود مانع از انجام اين كار شد.
ناجي ادامه داد: چنانچه سازمان بورس ميخواهد روند قيمتي صحيحي بر بازار حاكم شود و در واقع مانع از تشكيل صفهاي خريد و فروش در بازار شود، بايد محدوديتهاي موجود از قبيل دامنه نوسان يا حجم مبنا را حذف كند. وي ادامه داد: در واقع پتانسيل موجود در سهام شركتها به واسطه اين محدوديتها امكان تخليه ندارد و در نتيجه منجر به تشكيل صف براي آنها ميشود و در اين ميان سرمايهگذاران نيز با ورود به اين صفهاي خريد و فروش، سود يا زيانهايي را متقبل ميشوند. بنابراين سازمان در ابتدا بايد محدوديتهاي موجود را از ميان بردارد.
افت بازار ناشي از توقف نمادها نيست؟!
اين فعال بازار سرمايه در ادامه اظهاراتش با اشاره به بخش ديگري از دلايل عنوان شده براي توقف نمادها گفت: اخيرا در مصاحبهاي گفته شد كه «افت بازار ناشي از توقف نمادها نيست، به طوري كه با توقف تعدادي از نمادها مابقي آنها به روال كاري خود ادامه دادهاند.» اما اين نكته را نبايد فراموش كنيم كه بازار سهام به هم پيوسته است و نقدينگي موجود در ميان سهام مختلف در گردش است؛ وقتي يكسري نمادها متوقف شوند فشار ناشي از آن به ديگري منتقل خواهد شد و در نتيجه تاثير منفي بر بدنه كلي بازار وارد ميشود. بنابراين متوجه ميشويم اين توقف بيتاثير بوده و ماهيت كلي بازار سرمايه زير سوال رفته است.
P/E چيست؟!
ناجي در ادامه اظهاراتش به دلايل توقف نماد «وصندوق» اشاره كرد و افزود: P/E بالاي صندوق بازنشستگي نسبت به كل صنعت و بازار عامل اصلي توقف اين نماد عنوان شده است حال آنكه اين استدلال قابل تامل است. وي ادامه داد: اولا تصميمگيري و خريد و فروش سهام براساس P/E يكي از معيارهاي معاملات سهام است و يك سهامدار ممكن است براساس ارزش جايگزيني و در واقع براي تصاحب مالكيت شركت اقدام به خريد سهام شركت در قيمتي حتي بالاتر را متحمل شود كه اين مساله توجيه كاملا صحيحي دارد. وي افزود: از سوي ديگر سنجش P/E سهام تمام شركتها در يك محدوده خاص چندان منطقي به نظر نميرسد. به طوري كه «وصندوق» تا دو هفته ديگر به مجمع رفته و حداقل يك يا چند ماه ديگر قادر به پرداخت سود به سهامداران است، با اين توصيف نميتوان اين هلدينگ را با شركتي مانند «وبانك» كه سال مالي آن 29/12/91 است و اواخر تيرماه به مجمع خواهد رفت، مقايسه كرد. ناجي تصريح كرد: به طور قطع استقبال براي خريد سهام اين دو شركت قابل مقايسه با يكديگر نخواهد بود. وي در ادامه افزود: از سوي ديگر ممكن است بخش عمده پرتفوي يك شركت هلدينگي از پتروشيميها تشكيل شده باشد و پرتفوي شركت ديگري از معدني يا خودرويي باشد، به این ترتيب متوجه ميشويم كه P/E ملاک صحيحي براي سنجش شركتها نخواهد بود.
ارسال نظر