مذاکرات اخیر ایران و آژانس، اشتباه بود
کد خبر : ۸۶۹۸۶
هفته گذشته، یک موسسه آمریکایی با انتشار گزارشی ضمن بیان این ادعا که ایران زودی به توانایی لازم برای ساخت سلاح هسته ای دست می یابد، به دولتمردان آمریکایی توصیه کرده بود تحریم های شدیدتری علیه ایران وضع کنند. سید حسین موسویان، دیپلمات سابق ایرانی با انتشار مطلبی در روزنامه گاردین به این مطلب پاسخ داده است.
به گزارش «تابناک»، سید حسین موسویان، دیپلمات سابق ایرانی و عضو سابق تیم مذاکره کننده هسته ای ایران، در مطلبی که امروز در روزنامه «گاردین» منتشر کرده، ضمن پاسخ به گزارش اخیر «پروژه راهبرد ایالات متحده برای منع اشاعه در خاورمیانه»، نکاتی را درباره مذاکرات هسته ای ایران و غرب خاطرنشان ساخته است.
موسویان در این مطلب می نویسد:
«برای جلوگیری از رسیدن ایران به "توانایی حساس" برای ساخت سلاح هسته ای در ماه های آتی، اوباما باید تحریم های حداکثری علیه ایران وضع کند»... این پیامی است که پنج کارشناس سابق منع اشاعه هسته ای، در گزارشی جدید مطرح کرده اند.
آن ها از اوباما می خواهند تا به صورت عملی، تحریم هایی بین المللی را علیه سرمایه گذاری و تجارت با ایران وضع کند. در این گزارش آمده: «به دست آوردن نتیجه ای موفق در مذاکرات با ایران، به اعمال فوری این تحریم ها و به طور همزمان، تقویت اعتبار تهدید اوباما درباره استفاده از نیروی نظامی در صورت لزوم برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته ای بستگی دارد».
هرچند این گزارش کار «پروژه راهبرد ایالات متحده برای منع اشاعه در خاورمیانه» است – و ادعا می شود موضوعش درباره منع اشاعه است – نویسندگان آن بر اتخاذ تدابیر تنبیهی علیه ایران متمرکز شده اند، نه اسرائیل.
این در حالی است که ایران در عملکرد خود کاملاً روراست بوده است: ایران معاهده منع گسترش سلاح های هسته ای (ان پی تی) را تصویب کرده و به بازرسان آژانس بین المللی انرژی اتمی اجازه داده بیش از 4000 نفر- روز بازرسی را در سال های اخیر انجام دهند. بر اساس تخمین های دستگاه های اطلاعاتی آمریکا در سال های 2007 و 2011، ایران دارای هیچ گونه برنامه ساخت سلاح هسته ای نیست.
بر اساس این گزراش ها، هیچ گونه شواهدی مبنی بر اینکه ایران از سال 2003 تاکنون تلاشی برای ساخت بمب داشته، وجود ندارد و رهبری ایران نیز هیچ گونه تصمیم سیاسی در این رابطه نگرفته است.
در مقابل، اسرائیل که «ان پی تی» را امضا نکرده، حتی یک بار هم اجازه بازرسی از تأسیسات هسته ایش را نداده و صدها سلاح هسته ای نیز در اختیار دارد. به این ترتیب، دلیل اینکه چرا تلاش ها برای تحقق «خاورمیانه عاری از سلاح های هسته ای» از زمانی که ایران 40 سال پیش این ایده را مطرح کرد تاکنون هیچ پیشرفتی نداشته، مشخص می شود.
البته در گزارش جدید کارشناسان هسته ای مذکور آمده ایالات متحده تنها در صورتی باید تحریم های هسته ای ایران را تخفیف دهد که طرف ایرانی با دادن امتیازاتی معنادار در راستای قطعنامه های چندگانه شورای امنیت سازمان ملل، آژانس بین المللی انرژی اتمی و قوانین ایالات متحده موافقت کند.
اما برای تدوین یک رویکرد واقع بینانه تر، باید وضع موجود در مذاکرات هسته ای میان ایران، گروه 1+5 و آژانس را مورد ارزیابی قرار دهیم. آخرین دور مذاکرات ایران و آژانس در ماه جاری، به هیچ توافقی منجر نشد.
آژانس و گروه 1+5 خواسته های بزرگتری از جمله اعمال پروتکل الحاقی به معاهده «ان پی تی» (که اختیار دسترسی های بیشتری را به بازرسان می دهد)، همکاری در موضوعات مرتبط با «جنبه نظامی احتمالی» فعالیت های هسته ای ایران، محدود کردن غنی سازی اورانیوم در حد 5 درصد و خارج کردن اورانیوم مصرف نشده در داخل به خارج از کشور را مطرح می کنند.
درخواست محدودسازی و خروج اورانیوم از کشور، فراتر از معاهده «ان پی تی» و حتی فراتر از پروتکل الحاقی است. بیش از 70 کشور، هنوز پروتکل الحاقی را امضا نکرده اند و برخی اعضای آژانس نیز ضمن غنی سازی اورانیوم تا سطح 96 درصد، چندین تن اورانیوم مازاد بر مصرف داخلی را ذخیره کرده اند.
آژانس از ایران می خواهد برای رسیدگی به «جنبه نظامی احتمالی»، اجازه دسترسی های فراتر از پروتکل را صادر کند. ایران نمی تواند چنین درخواستی را بدون ما به ازا و به طور رایگان بپذیرد و آژانس نیز در جایگاهی نیست که ما به ازایی در اختیار ایران بگذارد. به همین سبب، انجام مذاکره با آژانس، پیش از ملاقات ایران و 1+5، اشتباه بود.
با این وجود، کسانی که با واقعیات مذاکرات هسته ای آشنا هستند، به خوبی می دانند که ایران هم به طور علنی و هم در ملاقات های غیرعلنی با 1+5، آمادگی خود را برای پذیرش همه خواسته های بزرگ فوق اعلام کرده است. در مقابل، ایران خواستار به رسمیت شناخته شدن حق مشروعش برای غنی سازی در چارچوب «ان پی تی» و همچنین برداشته شدن تحریم هاست. اما متأسفانه، قدرت های غربی حاضر در گروه 1+5، به چنین توافقی رضایت نداده اند.
هنر مذاکرات، طراحی بسته ای با زمان بندی مشخص و شیوه اعمال گام به گام است که در هر گام، شامل اقدامات متقابل مناسب باشد. اقدام عقلائی برای اوباما و قدرت های جهانی آن است که در مذاکرات آتی، از چنین توافق منصفانه ای حمایت کرده و تلاش های جنگ طلبان برای جلوگیری از راه حل دیپلماتیک را نادیده بگیرند.
کسانی که از تحریم های بیشتر، انزوا و دیگر ابزارهای تنبیهی حمایت می کنند، در پی آن هستند که جنگ با ایران را اجتناب ناپذیر کنند. اما چنین جنگی موجب خواهد شد نیرد آمریکا در عراق، همچون قدم زدن در یک پارک جلوه کند. در عوض، ما باید از فرصت موجود، برای غلبه دیپلماسی استفاده کرده و اراده سیاسی لازم را برای موفقیت آن صرف کنیم.
ارسال نظر