چهرههاي بازار / در مسير توسعه نرمافزاري بورس
کد خبر : ۹۴۹۸۸
مجيد اسكندري: امروزه ميتوان در مدت زماني كوتاه و با استفاده از تلفن همراه در بازار سرمايه به خريد و فروش پرداخت و نرمافزارهاي پيشرفته امكان ارتباط لحظهاي با بورس را براي همگان فراهم آوردهاند. اما بد نيست بدانيد بازاري كه هماكنون روزانه انجام حدود 50 هزار معامله را به ثبت ميرساند، روزگاري تنها شاهد دادوستد 100 معامله در روز بود.
معاملات دستي، حراج حضوري، تابلوي دستنويس و... همه مشخصههاي بازاري بود كه آن روزها «بورس» ناميده ميشد اما همين بازار كوچك، اكنون رشد كرده، توسعه يافته و بخشي از اقتصاد كشور را به خود اختصاص داده است.
از زمان تبديل سيستم معاملات دستي به سيستم مكانيزه در بورس اوراق بهادار تهران، حدود 20 سال گذشته و در اين مدت، بازار سرمايه تحولات بيشماري را شاهد بوده است. بخشي از اين تحولات در زمان تصدي نخستين دبيركل بورس پس از انقلاب، رخ داد زماني كه احساس شد ديگر سيستم موجود جوابگوي تقاضاي فعالان بازار نيست و بايد براي رشد بازار چارهاي انديشيده شود.
در بررسي تاريخچه مسير توسعه بازار، به نام «پرويزگلستاني» معاون اقتصادي و فني بورس اوراق بهادار تهران برميخوريم. يكي از پيشكسوتان بازار سرمايه و از چهرههاي فعال اين بازار كه باوجود كمترين امكانات گامهاي زيادي را براي هموار كردن مسير توسعه بازار برداشت.
«پرويز گلستاني» متولد 1318 آمل پس از طي تحصيلات مقدماتي در بابل در سال 1338 وارد دانشكده حسابداري و امور مالي شركت نفت شد و در سال 1344 در مقطع فوقليسانس از اين دانشكده فارغالتحصيل شد. او پس از پايان تحصيلات عالي وارد بانك توسعه صنعتي و معدني (بانكصنعت و معدن فعلي) شد و تا سال 54 در بخشهاي مختلف اين بانك به ايفاي مسووليت پرداخت. آخرين سمت وي در اين بانك مشاور مديرعامل در امور اجرايي بوده است.
گلستاني از سال 54 تا 58 به عنوان مديرعامل يكي از بانكهاي منطقهاي به نام «بانك گسترش خزر» برگزيده شد و فعاليت كرد. اين بانك كه در زمينه اعطاي تسهيلات و سرمايهگذاري در پروژههاي متوسط و كوچك به منظور توسعه مناطق شمالي ايران، فعاليت ميكرد براساس قانون ملي شدن بانكها به بانك صادرات استان واگذار شد و بار ديگر گلستاني به بانك توسعه صنعتي و معدني بازگشت و در سال 62 در اين بانك به افتخار بازنشستگي نائل آمد. او تا سال 70 در بخش خصوصي به فعاليت پرداخت و در اوايل سال 70 وارد بورس تهران شد و به عنوان معاون اقتصادي و فني دبيركل بورس تلاش خود در بازار سرمايه را آغاز كرد.
«سال 70، آقاي رجايي سلماسي، دبيركل وقت بورس از من دعوت كرد تا با او در بورس همكاري كنم و من نيز پذيرفتم و در كنار ايشان، اقدامات زيربنايي زيادي به منظور توسعه بازار انجام داديم. در سال 71 نياز به مكانيزه شدن معاملات بورس احساس شد؛ بنابراين بورس تصميم گرفت به هر طريق ممكن يك سيستم پيشرفته و تمام مكانيزه را خريداري كند، اما موانعي بر سر اين تصميم وجود داشت كه مهمترين آن مشكلات مالي بود كه اين مشكلات با همكاري دكتر عادلي رييس كل وقت بانك مركزي و رييس شوراي عالي بورس برطرف شد. مشكل بعدي، انتخاب نرمافزار مناسب با توجه به نيازمنديهاي بورس تهران بود زيرا امكانات فني بورس، اجازه نميداد كه هر نرمافزاري بتواند امكان پيادهسازي پيدا كند اين موضوع نيز با همكاري دكتر عادلي حل شد و با توصيه ايشان شركت ملي انفورماتيك به كمك بورس آمد. در اين خصوص، كميتهاي با حضور آقاي دكتر الهي و دكتر نجاتي (مديران ارشد وقت شركت ملي انفورماتيك) و اينجانب به نمايندگي از بورس، تشكيل شد.»
گلستاني، همواره از همكاري دكتر عادلي با بورس تقدير ميكند؛ همانطور كه فهيمي معاون وقت بورس نيز تاكيد زيادي بر آن داشت. موضوعي كه از ارتباط تنگاتنگ بازار پول و بازار سرمايه حكايت دارد و نشاندهنده عزم ملي مديران وقت اين دو بازار براي توسعه اقتصادي كشور است.
گلستاني ادامه ميدهد: «ابتدا به منظور تامين نيازمنديهاي بورس و در نظر گرفتن برنامههاي توسعه آينده مطالعات عميقي صورت گرفت. در سالهاي 70 و 71 معاملات به صورت دستي انجام ميشد و تعداد معاملات از 80 تا 100 مورد فراتر نميرفت، بنابراين پس از مشورت با كارگزاران و كارشناسان بورس به اين نتيجه رسيديم كه نرمافزاري خريداري كنيم كه بتواند تا 2500 معامله در روز انجام دهد. به اين منظور كميته يادشده مكاتباتي با بيش از 12 بورس دنيا انجام داد. در اين مكاتبات نيازمنديها تعريف شد و در نهايت 7 بورس از جمله بورسهاي پاريس، آمستردام، تورنتو، كرگري و مالزي پاسخ دادند.
سپس من به اتفاق دكتر نجاتي با توجه به رزومه كاري موجود اين بورسها از 5 بورس بازديد به عمل آورديم و بار ديگر نيازمنديها را ارزيابي و تجديدنظر كرديم. ما به طور قطع نميتوانستيم از بورس پاريس يا بورسهاي بزرگ جهان، نرمافزار خريداري كنيم زيرا نرمافزار آنها حجم و قيمت بالايي داشت و ما بايد درخصوص يك نرمافزار با قيمت پايين و قابل مديريت مذاكره ميكرديم. به اين منظور با بورس كرگري كانادا كه پايينترين قيمت را ارائه كرده بود، وارد مذاكره شديم و پس از موافقت هيات مديره بورس قراردادي با بورس يادشده منعقد شد.»
اما كار به همين جا ختم نميشد و تازه اول راه بود! نرمافزار خارجي با الزامات بورس ما كاملا هماهنگ نبود و گلستاني و همكاران او راه دشواري پيشرو داشتند زيرا نرمافزار خارجي براي پيادهسازي نياز به فارسي شدن و بوميسازي داشت.
هيات مديره بورس، تصويب كرد كه يك شركت مستقل به نام «شركت خدمات بورس تهران» راهاندازي شود.
با مشاركت بورس و شركت خدمات انفورماتيك اين شركت راهاندازي شد و بنده با حفظ سمت به عنوان اولين مديرعامل اين شركت انتخاب شدم.
سپس از طريق فراخوان تعدادي متخصص نرمافزار استخدام كرديم كه به زبان انگليسي مسلط باشند و آنها را براي يك دوره آموزشي 6ماهه به كارگري كانادا اعزام كرديم. تا طي اين دوره بتوانند در زمينه بوميسازي نرمافزار و آموزش مسائل مربوط به آن مهارتهاي لازم را كسب كنند.
گلستاني چنان وقايع يادشده را با شور و حرارت بازگو ميكند كه گويا همين ديروز رخ داده است. گرچه بايد دانست او هنوز هم از روحيه سازنده و پرتحركي برخوردار است.
«نرمافزار جديد اوايل سال 73 وارد مدار شد اما براي شروع به كار نياز به ورود اطلاعات سهامداران از شركتهاي پذيرفته شده در بورس داشتيم. خوشبختانه اينجانب از طريق ارتباطات كاري و دوستانهاي كه با مديران اين شركتها داشتم، اين اطلاعات را به تدريج از شركتها دريافت و وارد سيستم كرديم.
در بهرهبرداري از سيستم نرمافزاري، براي آن دسته از شركتهايي كه اطلاعات سهامداران را ارائه كردند همزمان با سيستم دستي به طور موازي و براي اطمينان از صحت انجام كار، نرمافزار جديد را به كار گرفتيم و سرانجام بهرهبرداري رسمي با حضور رييسجمهور وقت در خردادماه 73 انجام شد؛ البته ادامه ورود اطلاعات به سيستم مكانيزه تا دو سال بعد ادامه يافت.»
افزايش تعداد معاملات روزانه، نظارت دقيقتر بر فعاليتهاي كارگزاران و معاملات روزانه اجراي دقيق آييننامه معاملات، جلوگيري از حذف سهوي نوبت مشتريان در خريد و فروش سهام، امكان دسترسي به آمار و اطلاعات دقيق معاملات و خريداران و فروشندگان و تسريع در پاياپاي سهام و تسويه وجوه بخشي از دستاوردهايي بود كه تلاشهاي گلستاني و همكارانش در راستاي توسعه نرمافزاري بازار به همراه آورده بود.
گلستاني اضافه ميكند: «سپردهگذاري و پاياپاي سهام و وجوه را من اولين بار در بورس تهران شروع كردم و گواهينامه موقت سهام را با همكاري همكاران خدمات بورس ابداع كرديم كه موجب شد رونق زيادي در معاملات بورس به وجود آيد.
گلستاني درخصوص وضعيت فعلي بازار سرمايه ميگويد: «پس از پايان ماموريت من در بورس در اواخر سال 77 و اجرايي شدن قانون جديد بورس از سال 85 به بعد شركت خدمات بورس به دو شركت «مديريت انفورماتيك» و شركت «سپردهگذاري مركزي و تسويه وجوه» تقسيم شد كه خوشبختانه هر دو شركت از مديريت خوبي برخوردار هستند.»
او بر اين باور است كه: «بعد از تصويب قانون جديد بورس امكانات زيادي براي مديران بازار سرمايه كشور به وجود آمده است و خوشبختانه مسوولان ارشد بازار سرمايه توانستهاند نهادهاي پيشبيني شده در قانون جديد را به تدريج راهاندازي و پيگيري كنند.
گلستاني تفكيك مقام نظارتي بازار سرمايه از مقام اجرايي را يك كار بزرگ ميداند و ميگويد: «با توسعه بازار سرمايه، افزايش تعداد كارگزاران و نيروهاي زيرمجموعه آنها و نيز افزايش تعداد ايستگاههاي معاملاتي، شرايطي فراهم آمد كه موجب شد نرمافزار جديدي در سالهاي 82 و 83 خريداري، نصب و راهاندازي شود زيرا نرمافزار قبلي، ديگر جوابگوي بازار توسعه
يافته نبود.
گلستاني زحمات و تلاشهاي فراوان مسوولان ارشد سازمان بورس و شركت بورس را قابل تقدير ميداند اما معتقد است: «به نظر ميرسد بورس تهران هنوز نتوانسته است جايگاه شايسته خود را در نظام اقتصادي كشور پيدا كند و چنانچه با بورسهاي مشابه خاورميانه مقايسه شود، درمييابيم كه هنوز به اقدامات زيادي براي توسعه نياز دارد و به طور قطع مديران فعلي ميتوانند اين اشكالات را به تدريج رفع كنند.
گلستاني مشكلات بازار سرمايه كشور را به چهار بخش اصلي تقسيم كرده و توضيح ميدهد: «معاملات اعتباري از دو سال قبل با تصويب بورس در اختيار كارگزاران و مشتريان آنها قرار گرفته است اما دستورالعمل آن نياز به بازنگري و نظارت بيشتري دارد.»
او نبود مهارتهاي لازم نزد برخي از كارگزاران را به عنوان دومين مشكل مطرح كرده و ميگويد: اگرچه مديران عامل شركتهاي كارگزاري كه در حال حاضر تعداد آنها به حدود 90 شركت افزايش يافته اغلب تحصيلكرده و باصلاحيت هستند اما لازم است هم كارگزاران و هم دستگاه نظارتي بورس انجام معاملات توسط معاملهگران و افرادي را كه ايستگاه معاملاتي در اختيارد ارند با وسواس بيشتري پيگيري كنند.
از ديدگاه گلستاني رشد بيش از 50 درصدي شاخص بورس طي يك سال اخير جاي تامل دارد. او اين موضوع را سومين مشكل بازار ميداند و توضيح ميدهد: «افزايش نرخ ارز طي 6 ماهه دوم سال گذشته، افزايش نرخ تورم و بالا بودن حجم نقدينگي موجود در جامعه و كمبود جايگزيني براي سرمايهگذاريها در دورههاي كوتاهمدت و ميانمدت موجب شده است كه به شاخص بورس فشار وارد شود و به عبارت ديگر شاخص رشد كند اما بايد قبول كرد كه عوامل ديگري نيز در اين باره تاثير داشتهاند كه از آن جمله ميتوان به رشد قيمت برخي سهمهاي شركتهاي بزرگ بازار، نبود بازارسازان در بورس و نبود افراد دلسوز و باتجربه در شركتهاي كارگزاري اشاره كرد.
از سوي ديگر وجود صندوقهاي سرمايهگذاري و تسهيلات اعتباري موجب شده است بدون جهت، تقاضاي زيادي براي خريد سهام و در نهايت افزايش قيمت برخي سهمها به وجود آيد.»
او سرانجام مشكلات اطلاعرساني را چهارمين مشكل بازار دانسته و تاكيد ميكند: «باوجودي كه اطلاعرساني شركتهاي بورسي در مقايسه با دهه 70 به مراتب بهتر شده است اما هنوز مشكلاتي در زمينه ارسال به موقع اطلاعات به بازار هست و وجود برخي اطلاعات نهاني كه در اختيار مديران شركتهاي بورسي است و به موقع به بازار اعلام نميشود از جمله مواردي است كه ضرورت دارد، دلسوزان بازار سرمايه به خصوص مديران سازمان بورس و شركت بورس توجه بيشتري به آن داشته باشند.»
گلستاني با يادآوري اين موارد ميگويد: «البته مديران سازمان باوجود جوان بودن، زحمت زيادي كشيدهاند و اين مشكلات نيز در همه بورسها وجود دارد اما انتظار ميرود بيشتر به حل مشكلات بپردازند.»
گلستاني پس از خروج از بورس مدت سه سال به عنوان قائممقام مديرعامل در شركت سرمايهگذاري رنا به فعاليت پرداخت. سپس شركت مديريت سرمايهگذاري اميد را ايجاد كرد و سه سال و نيم در جايگاه مديرعاملي اين شركت ايفاي نقش كرد.
مديرعامل شركت سرمايهگذاري بانك سامان، عضو هيات مديره شركت كفش ملي و مشاور سرمايهگذاري گروه صنعتي ملي از مسووليتهاي ديگري است كه او به خوبي آنها را انجام داده است. گلستاني همزمان با فعاليت در حوزه پولي و مالي، بيش از 40 سال است كه لباس فاخر معلمي را نيز بر تن دارد و در دانشگاههاي كشور تدريس ميكند.
او پس از پيروزي انقلاب در دانشگاههاي شهيد بهشتي، علامه طباطبايي، الزهرا و در 4 سال اخير در دانشگاه آزاد اسلامي واحد شمال و جنوب در رشتههاي حسابداري و سرمايهگذاري در بورس به تدريس پرداخته است.
در آستانه فرا رسيدن روز معلم، دستان اين معلم و متخصص بازار سرمايه را ميفشاريم و برايش توفيق روزافزون آرزومنديم.
ارسال نظر