جایگاه بورس در اقتصاد مشخص نیست

مسعود کریمی - هشتمین نمایشگاه بورس، بانک و بیمه پس از چهار روز فعالیت در نمایشگاه بین‌المللی در حالی به کار خود پایان داد که به اعتقاد برخی از فعالان وجود چنین نمایشگاهی به معنی ایجاد فرصت جهت برقراری ارتباط و آشنایی نزدیک با شرکت‌ها با یکدیگر جهت انتقال تجربیات و در نهایت انجام پروژه‌های مشترک در کنار ایجاد فرصت جهت رقابت بین شرکت‌کنندگان و ارایه خدمات بیشتر به فعالان بازار سرمایه است. این در حالی است که این دوره از نمایشگاه کمتر از دوره‌های قبل مورد استقبال قرار گرفت و برخی از فعالان نمایشگاه علت این امر را زمان نامناسب، هزینه بالا جهت تهیه غرفه و امکانات پایین نمایشگاه را مهم‌ترین علت بیان کردند. در این زمینه گفت‌وگویی با سیدمحمد‌‌هاشمی‌نژاد، مدیرعامل مرکز مالی ایران و همچنین علی صادقین، مدیر تحقیق توسعه این مرکز درباره مرکز مالی ایران، جایگاه و نقش آن در بازار سرمایه و همچنین عملکرد و دستاورد‌های این دوره از نمایشگاه بورس برای فعالان بازارسرمایه و میزان رضایتمندی از نحوه و ارایه خدمات برگزارکنندگان انجام گرفت. در این میان از سوی این دو مقام پیشنهاد‌هایی جهت ارتقای جایگاه و کیفیت چنین نمایشگاه‌هایی نیز ارایه شد.

آقای‌هاشمی‌نژاد برگزاری نمایشگاه بورس چه دستاورد بزرگ و معنی‌داری برای بازار سرمایه و در سطح بین‌الملل دارد؟
در چنین فضایی در دنیا نهادهای فعال اعم از سیاستمداران، سیاست‌گذاران و مدیران نهادهای مالی حضور دارند و این در حالی است که یک ارتباط بین این نهادها در کنار همفکری با یکدیگر به وجود می‌آید. به عنوان مثال، یک مدیر شرکت کارگزاری در فضایی غیررسمی با مدیران و ارکان بازار سرمایه دیدار و همفکری کند. این در حالی است که بازار سرمایه پتانسیل و جایگاه رشد دارد اما هنوز جایگاه اصلی خود را در اقتصاد پیدا نکرده که در این زمینه نمایشگاه فرصتی مناسب برای دولتمردان، قانون‌گذاران، مدیران بنگاه و مهم‌تر از همه عموم مردم است تا با دستاوردها و خدمات آشنا شوند.
میزان آموزش و فرهنگ‌سازی در نمایشگاه به چه اندازه بوده است؟
نمایشگاه بهترین فضا جهت آموزش و فرهنگ‌سازی است به‌خصوص اینکه سال‌جاری توسط مقام معظم رهبری به نام اقتصاد و فرهنگ نام‌گذاری شده است در نتیجه وجود چنین نمایشگاهی می‌تواند نقش بسیار مهمی در مباحث مالی، اقتصادی و سرمایه‌گذاری داشته باشد. همچنین اکثر شرکت‌کنندگان در این نمایشگاه جدا از معرفی خدمات و محصولات خود به بحث آموزش توجه ویژه‌ای دارند. علاوه بر این، نهادهای مالی با بازاریابی و معرفی خدمات خود سعی در حفظ و افزایش تعداد مشتری‌ها و سهم بازار خود دارند. علاوه بر این امسال برای اولین‌بار سمینار «اخبار بازار مالی اسلامی» (IFN) در طول زمان برگزاری نمایشگاه برگزار شد که به همراه سمینار تعدادی از سرمایه‌گذاران که در شبکه «IFN» عضو هستند، حضور داشتند و این بهترین فرصت جهت معرفی صنعت مالی ایران و جذب سرمایه‌گذاری خارجی بود. علاوه بر این برای هشتمین نمایشگاه بورس از تعدادی از نهادهای مالی بین‌المللی و فعالان بازارهای بین‌المللی دعوت به عمل آمد که این موضوع می‌تواند جهت معرفی و بازاریابی بازارهای مالی موثر باشد.
به طور کلی میزان رضایتمندی شما از خدمات برگزارکنندگان چقدر است؟
خدمات ارایه شده راضی‌کننده بود اما بعضی از خدمات ارتباطی به برگزارکنندگان هشتمین نمایشگاه بورس ندارد. به عنوان مثال، زمان برگزاری و بحث‌های مربوط به امکانات محیطی نمایشگاه از این جمله است. این در حالی است که در ماه‌های اردیبهشت و خرداد برنامه‌ریزی جهت برگزاری و حضور فعال و موثر کمی دشوار است همچنین ترافیک برگزاری طی این دو ماه بسیار بالاست و از آنجا که حضور اساتید، دانشجویان و دانش‌آموزان در چنین نمایشگاهی بسیار مهم است و طی این دو ماه مشغول امتحانات دانشگاه‌ها و مدارس هستند پیشنهاد می‌شود نمایشگاه در فصل پاییز که دارای شرایط بهتری است، برگزار شود و حتما روزهای تعطیل پنجشنبه و جمعه در طول برگزاری نمایشگاه لحاظ شود.
چه پیشنهاد اجرایی برای ارتقای کیفیت نمایشگاه در آینده دارید؟
قبل از برگزاری، محورها و اهداف نمایشگاه تبیین و اطلاع‌رسانی شود تا شرکت‌کنندگان با اطلاع و آمادگی کامل حضور پیدا کنند. علاوه‌بر این، زمان برگزاری چنین نمایشگاهی از اهمیت بالایی برخوردار است همچنین برای حضور حداکثری شرکت‌ها، بانک‌ها، بیمه‌ها و نهادهای مالی در نمایشگاه برنامه‌ریزی شود.
افزون‌بر این، ایجاد فضای اختصاصی که شرایط لازم برای برگزاری دوره‌های آموزشی را دارا باشد که بتواند اثربخشی لازم را برای بازدیدکنندگان به عمل آورد. در سویی دیگر، برای حضور مدیران ارشد، بنگاه‌ها، نهادهای مالی و ارکان جهت پاسخگویی به سهامداران و بازدیدکنندگان برنامه‌ریزی شود. همچنین میزگردها و نشست‌های تخصصی با حضور مدیران، بنگاه‌ها و نهادهای مالی برگزار شود.
دستاوردها و برنامه‌ریزی‌های مرکز مالی ایران در هشتمین نمایشگاه چیست؟
در سویی دیگر علی صادقین، مدیر تحقیق توسعه مرکز مالی ایران در ادامه گفت وگو و در پاسخ به این سوال اظهار داشت: اصولا فلسفه برگزاری چنین نمایشگاه‌هایی ارایه خدمات متنوع مالی است. در این بین توسعه فرهنگ سرمایه‌گذاری در قالب خدمات آموزشی و پژوهشی بازار مالی یکی از مهم‌ترین خدمات ارایه شده است. به جرات می‌توان گفت خدمات آموزشی ارایه شده در قالب متنوع‌ترین دوره‌های آموزشی توسط مرکز مالی ایران ارایه شده است. دوره‌هایی در سطوح مختلف مهارتی برای سرمایه‌گذاران تحت عنوان «توانگری»، دوره‌های مربوط به بورس کالا، بورس انرژی، تحلیل‌های حسابداری و اقتصادی، دوره‌های مربوط به اوراق اسلامی و... از نمونه‌های این دوره‌های آموزشی هستند.
در حوزه پژوهشی چه دستاوردهایی داشته‌اید؟
در حوزه پژوهشی تحلیل بین بازارهای مالی در قالب بازارهای داخلی و خارجی و نیز مطالعه مبسوط پیرامون مراکز مالی بین‌المللی در قالب نقش، جایگاه و ویژگی‌های برجسته آنها انجام شده است. مراکزی همچون دوبی، کوآلالامپور، سنگاپور، هنگ‌کنگ، نیویورک، لندن، مسکو و بمبئی از این نمونه‌ها هستند.
آیا مراکز مالی با همین نقش و جایگاه در سطح بین‌المللی نیز وجود دارد؟
همان‌طور که گفته شد در بخش پژوهش، مراکز مالی بین‌المللی مورد مداقه قرار گرفته است. این مراکز در سطح بین‌المللی مهم‌ترین بازوی ارایه‌دهنده خدمات متنوع مالی در حوزه‌های بانکداری، بورس، بیمه و بازرگانی هستند و در حقیقت بزرگ‌ترین دروازه نقل و انتقالات مبادلات مالی با کمترین هزینه ممکن هستند. شاید بتوان گفت درجه توسعه‌یافتگی اقتصاد یک کشور وجود چنین مرکز مالی بین‌المللی موفق است. نمونه‌های موفق آن لندن، سنگاپور، هنگ‌کنگ و در حوزه بازارهای مالی اسلامی مرکز مالی بین‌المللی کوآلالامپور مالزی است.
آیا در مورد ایران هم راهکاری برای ایجاد چنین مرکزی «مرکز مالی بین‌المللی» تعبیه شده است؟
بله، در برنامه پنج ساله چهارم و پنجم به ایجاد چنین مرکزی اشاره شده است. ثانیا در دولت تدبیر و امید توجه ویژه‌ای به بهبود فضای کسب و کار وجود دارد. در این راستا احداث چنین مرکزی قطعا می‌تواند در راستای بهبود فضای کسب و کار و حتی دستیابی به اهداف اقتصاد مقاومتی عمل کند. مرکز مالی ایران ضمن مطالعات گسترده در این حوزه و نیز برگزاری جلسات با مسوولان کشوری و اساتید دانشگاه و همچنین سیاست‌گذاران حوزه بازار سرمایه تمام تلاش خود را جهت تحقق احداث چنین مرکزی صرف کرده است.