ریسک‌های سیاسی بازار سرمایه را تحت فشار گذاشت

علیرضا خان‌محمدی کارشناس بازار سرمایه در گفت‌و‌گو با بورس نیوز، با تشریح دلایل حساسیت بالای بازار نسبت به تحولات سیاسی، اظهار کرد: اقتصاد ایران، اقتصادی نفت‌محور است و بخش قابل‌توجهی از درآمد‌های کشور از محل صادرات تأمین می‌شود. در همین راستا، حدود ۷۰ درصد بازار سرمایه نیز ماهیتی کامودیتی محور دارد و قیمت سهام بسیاری از شرکت‌ها به نرخ‌های جهانی وابسته است.

وی افزود: بخش عمده‌ای از بورس را شرکت‌های صادرات‌محور تشکیل می‌دهند که نقش مهمی در شاخص کل و جهت‌دهی به بازار دارند. این شرکت‌ها همچنین اثرگذاری بالایی بر نرخ ارز دارند و هرگونه محدودیت در مراودات خارجی، مستقیماً عملکرد آنها را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

تأثیر ریسک‌های سیاسی بر ارز، بهره و تجارت خارجی

این کارشناس بازار سرمایه با اشاره به پیامد‌های تشدید تنش‌ها تصریح کرد: ریسک‌های سیاسی و ژئوپلیتیک بر چند مؤلفه کلیدی اثر می‌گذارند که مهم‌ترین آنها نرخ ارز، نرخ بهره و وضعیت کلی اقتصاد است.

خان‌محمدی ادامه داد: این ریسک‌ها می‌توانند واردات و صادرات کشور را با اختلال مواجه کنند و جریان بازگشت ارز حاصل از صادرات را کاهش دهند. هرچند در مقاطعی به‌دلیل پایین بودن نرخ ارز، بازگشت منابع ارزی با ضعف همراه بود، اما با افزایش نسبی نرخ دلار، بازار واکنش مثبتی نشان داد. بااین‌حال، چالش‌های موجود در مسیر بازگشت درآمد‌های صادراتی، همچنان به‌عنوان یک عامل منفی بر بازار فشار وارد می‌کند.

وی تأکید کرد: هرچه شرکت‌های صادرات‌محور در تعاملات خارجی خود با محدودیت بیشتری مواجه شوند، علاوه بر کاهش درآمد، با خطر از دست دادن بازار‌های هدف نیز روبه‌رو خواهند شد که این مسئله بر ارزش سهام آنها اثرگذار است.

کسری بودجه و فشار سیاست‌های مالی بر بازار

خان‌محمدی در بخش دیگری از اظهارات خود، به پیامد‌های مالی تنش‌های سیاسی اشاره کرد و گفت: کاهش درآمد‌های دولت، تشدید کسری بودجه و افزایش نیاز به تأمین مالی، از دیگر آثار غیرمستقیم ریسک‌های ژئوپلیتیک است. دولت برای جبران کسری منابع، ناچار به استفاده از ابزار‌هایی مانند فروش اوراق بدهی، افزایش مالیات، استقراض از بانک مرکزی، برداشت از صندوق توسعه ملی و سایر روش‌های تأمین مالی می‌شود. این اقدامات درنهایت بر نرخ بهره و فضای سرمایه‌گذاری تأثیر گذاشته و می‌تواند جذابیت بازار سرمایه را کاهش دهد.

سیاست، متغیر کلیدی معاملات بورس

این کارشناس بازار سرمایه خاطرنشان کرد: در شرایط فعلی، ریسک‌های سیاسی و ژئوپلیتیک به یک متغیر تعیین‌کننده در تحلیل‌های بورسی تبدیل‌شده‌اند. وابستگی بالای اقتصاد و بازار سرمایه به صادرات و قیمت‌های جهانی، باعث شده هرگونه تشدید تنش یا تحریم، به‌سرعت در روند معاملات و رفتار سرمایه‌گذاران منعکس شود.

به گفته خان‌محمدی تا زمانی که سطح این ریسک‌ها کاهش نیابد، بازار همچنان بااحتیاط بالا حرکت خواهد کرد و واکنش‌های مثبت به عوامل بنیادی با تأخیر همراه خواهد بود.

ریسک‌های سیاسی همچنان سنگینی بازار را تعیین می‌کند

علیرضا خان‌محمدی کارشناس بازار سرمایه با اشاره به رفتار منطقی بازار در مواجهه با ریسک‌های سیاسی و ژئوپلیتیک توضیح داد که سرمایه‌گذاران دیگر تحت تأثیر خبر درمانی قرار نمی‌گیرند و تنها اثرات واقعی مثبت بر قیمت سهام و دارایی‌ها منعکس می‌شود. او افزود: بازار اکنون به اتفاقات ملموس و تغییرات واقعی سیاسی، ژئوپلیتیک و نظامی واکنش نشان می‌دهد و اخبار غیر مستند یا نوسانات مقطعی نمی‌تواند آن را به حرکت مثبت وادارد.

تأثیر اخبار مذاکرات و فضا‌های نامطمئن

خان‌محمدی با اشاره به اخبار مذاکرات و صحبت‌های رئیس‌جمهور سابق آمریکا، گفت: سرمایه‌گذاران حافظه تاریخی دارند و تجربه نشان داده که حتی در شرایط مذاکره، احتمال بروز حملات نظامی صفر نبوده است. پمپاژ اخبار فیک و متناقض، همراه با رسانه‌های داخلی و خارجی و اظهارنظر مقامات بدبین، باعث تشدید ترس و فوبیای سرمایه‌گذاران شده است.

وی تأکید کرد: این عوامل، سطح ریسک سیاسی را افزایش داده و مانع از ورود گسترده نقدینگی به بازار شده است، حتی در شرایطی که سهام بسیاری از شرکت‌ها ارزنده‌اند و با پی بر‌ای‌های پایین معامله می‌شوند.

جذابیت بنیادی بازار و نقش اوراق سرمایه‌گذاری

خان‌محمدی افزود: اگر ریسک سیاسی و نظامی را از معادله حذف کنیم، اثرات بنیادی و اقتصادی بازار بسیار مثبت است. تغییرات اقتصادی اخیر، ازجمله افزایش نرخ دلار، اصلاحات مالیاتی و افزایش نرخ بهره، چشم‌انداز سودآوری شرکت‌ها را بهبود داده و ارزش بسیاری از سهام را جذاب کرده است.

او همچنین به رقابت بازار با ابزار‌های بدون ریسک اشاره کرد و گفت: صندوق‌های سرمایه‌گذاری و اوراق با بازدهی بدون ریسک، جایگاه جدی در سبد سرمایه‌گذاران دارند و همین عامل نیز تا حدی مانع از تحرک سریع نقدینگی به سمت بازار سهام شده است.

وضعیت پی بر‌ای و بازده بازار

خان‌محمدی در جمع‌بندی توضیح داد: در حال حاضر، بازار با نرخ بازده بدون ریسک حدود ۴ درصد معامله می‌شود و بسیاری از صنایع روی پی بر‌ای‌های ۴ تا ۵ قرار دارند. این سطوح پی بر‌ای با توجه به نرخ تنزیلی و چشم‌انداز سودآوری شرکت‌ها، معقول و جذاب است و اگر ریسک‌های سیاسی کاهش یابند، می‌تواند محرک رشد و بازده بالاتر در بازار باشد.

وی تأکید کرد که ترکیب ریسک‌های سیاسی و فرصت‌های بنیادی، همچنان رفتار سرمایه‌گذاران را تحت تأثیر قرار می‌دهد و باعث شده نقدینگی هوشمند با وسواس خاصی اقدام به سرمایه‌گذاری کند.

ریسک‌های ژئوپلیتیک همچنان مانع رشد بازار

علیرضا خان‌محمدی با اشاره به اثرات منفی ریسک‌های سیاسی و نظامی توضیح داد که بازار، باوجود ارزندگی سهام و سطوح جذاب پی بر‌ای، هنوز واکنش مثبت نشان نمی‌دهد. وی تأکید کرد: اگر حمایت‌های بازار اتفاق بیفتد و اثر منفی ریسک سیاسی کاهش یابد، صنایع می‌توانند به سطوح بالاتری در پی بر‌ای برسند و سرمایه‌گذاری در اکثر صنایع جذاب شود، اما این ریسک‌ها مانع از ظهور این پتانسیل هستند.

چشم‌انداز اقتصادی و اثرات ریسک‌های سیاسی

خان‌محمدی درباره ابهامات اقتصادی افزود: بازار در سایه سناریو‌های جنگ یا محاصره دریایی و ادامه تشدید تحریم‌ها، به‌دقت شرایط اقتصادی و اثرات آن بر واردات، صادرات و نرخ ارز را رصد می‌کند. وی توضیح داد که بازده اوراق و صندوق‌های با بازدهی بدون ریسک، جذابیت بازار سهام را کاهش داده و سرمایه‌گذاران محتاط‌تر شده‌اند.

خطرات محاصره دریایی و تأثیر آن بر تولید و تورم

این کارشناس بازار سرمایه درباره سناریوی محاصره دریایی گفت: در صورت وقوع چنین رخدادی، واردات و صادرات با چالش مواجه می‌شود و کشتی‌های عبوری از تنگه هرمز ممکن است توقیف یا بازرسی شوند. این تأخیر در جابجایی کالاها، فشار شدیدی بر درآمد دولت وارد می‌کند و تولید شرکت‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد. وی افزود: چنین چالش‌هایی می‌تواند باعث افزایش تورم، کمبود کالا و کاهش ظرفیت تولید شود و اثر منفی قابل‌توجهی بر بازار سرمایه داشته باشد.

محاصره دریایی تهدیدی جدی‌تر از جنگ برای بازار سرمایه

خان‌محمدی کارشناس بازار سرمایه با اشاره به سناریوی محاصره دریایی تأکید کرد که این تهدید می‌تواند به مراتب خطرناک‌تر از جنگ مستقیم باشد. وی داد: در محاصره، شرایط روز به روز بدتر می‌شود و سرمایه اجتماعی که در کشور از دست رفته، فشار بر اقتصاد داخلی را افزایش می‌دهد. این شرایط حتی می‌تواند از پیامد‌های جنگ نیز دشوارتر و سخت‌تر باشد. در کنار آن، اگر فروپاشی اقتصادی پس از جنگ را هم لحاظ کنیم، می‌تواند فاجعه‌بار باشد. هرچند امیدواریم چنین اتفاقی رخ ندهد، اما این سناریو‌ها در قیمت‌گذاری سهام لحاظ می‌شوند و حتی در بازار ارزنده، سایه این ریسک‌ها اثر خود را نشان می‌دهد.

صبر سرمایه‌گذاران و تغییر ترجیحات

خان‌محمدی درباره رفتار سرمایه‌گذاران توضیح داد که پول هوشمند صبر کرده و ترجیحات سرمایه‌گذاران به سمت احتیاط رفته است: سرمایه‌گذاران در این شرایط با وسواس خاصی سرمایه‌گذاری می‌کنند و بخش عمده‌ای از منابع خود را به دارایی‌های کم‌ریسک منتقل کرده‌اند تا حداقل در مقابل تنش‌ها و ریسک‌های ژئوپلیتیک محافظت شوند. این موضوع را نباید بی‌اعتمادی به بازار تعبیر کرد، بلکه واکنشی منطقی به تغییرات ناگهانی مقررات، بسته شدن بازار و فشار‌های قانونی است.

انتظار بازار برای کاهش ریسک‌ها

این کارشناس بازار سرمایه افزود: بازار منتظر حذف ریسک‌ها و رخداد‌های مثبت است و به محض وقوع چنین اتفاقاتی، بازار می‌تواند دوباره به مدار صعود و رشد بازگردد؛ اما ترکیب ریسک‌های ژئوپولیتیک و سیاسی در کنار فرصت‌های مثبت باعث شده سرمایه‌گذار با دقت و وسواس سبد سرمایه‌گذاری خود را بچیند و حرکت‌هایش محتاطانه باشد.

پایان مطلب