چینش پرتفوی سرمایهگذاری ضدبحران در شرایط جنگی
به گزارش بورس نیوز، در شرایط جنگی، مدیریت سرمایه و دارایی اهمیتی دوچندان پیدا میکند؛ زیرا عدمقطعیت، شوکهای قیمتی و محدودیتهای اقتصادی میتواند ثروت افراد را به شدت تهدید کند. نخستین گام در چنین زمانهایی، حفظ اصل سرمایه است نه لزوما کسب سود؛ در واقع، رویکرد سرمایهگذار باید محافظهکارانه باشد و بیشتر بر بقای داراییها در برابر ریسکهای اقتصادی، سیاسی و اجتماعی تمرکز کند تا بر بازدهی حداکثری. در شرایط جنگی معمولا بازارهای مالی دچار نوسان شدید و گسست نقدشوندگی میشوند.
اجازه دهید موضوع جنگ و تاثیرات مخرب آن بر اقتصاد و معیشت را صادقانه مورد بررسی قرار دهیم. جنگ بیرحمتر از آن است که بخواهیم برنامههای اقتصادی و پلن سرمایه گذاری خود را همچنان مانند قبل به اجرا درآوریم؛ چراکه دو پارامتر نقدشوندگی و حفظ ارزش سرمایه در این شرایط با نهایت ریسک مواجه خواهند بود! اگر سرمایه گذاری در املاک و مستغلات، اوراق بهادار شرکت ها، توسعه کسب و کار، آموزشهای تخصصی و حتی سپرده گذاری در بانک را در برنامه خود گنجاندهاید، توصیه ما در شرایط جنگی، کنار گذاشتن این سرمایه گذاریها حداقل در کوتاه مدت است. عقل سلیم در زمان جنگ، تنها به دو مسئله فکر میکند: ۱- زنده ماندن ۲- حفظ سرمایه
باید به این نکته توجه ویژهای داشت که حفظ ارزش سرمایه نباید به اشتباه در اولویتهای بعدی قرار گیرند، حتی نباید در کنار کسب سود و انتظار بازدهی باشد، بلکه تنها گزینه همین است؛ چراکه در زمان جنگ، سودها دود میشوند و سرمایه گذاران تنها به فکر داراییهای نقدشونده هستند. پس، بهتر است از املاک و مستغلات، سهام، اجناس غیرضروری و بخصوص کالاهای لوکس فاصله گرفته و داراییهایی نظیر دلار، طلا و صرفا اجناس ضروری و مرتبط با کسب و کار در اولویت باشند؛ وجه نقد و مواد غذایی و دارویی هم که نیاز به فکر کردن ندارند!
نقدشوندگی در بحران؛ سهام چگونه گرفتار میشود؟
ممکن است خروج از یک دارایی یا فروش سهام بسیار دشوار شود، به ویژه اگر معاملات متوقف یا محدود گردد. در شرایط جنگی، نقدشوندگی سهام به شدت کاهش مییابد؛ زیرا ترس، نااطمینانی و محدودیتهای معاملاتی باعث میشود خریداران کمتری در بازار فعال باشند. از سوی دیگر، نهادهای مالی و شرکتها ممکن است با افت شدید درآمد و اختلال در عملکرد مواجه شوند که این موضوع تمایل سرمایهگذاران به خرید سهام را کاهش میدهد. توقف احتمالی معاملات یا ایجاد محدودیت در برداشت سرمایه نیز خطر گیر افتادن داراییها در بازار را بالا میبرد. در نتیجه، سهام آنهایی که در شرایط عادی نقدشوندگی بالایی دارند، در بحرانهای جنگی به داراییهای کمنقدشونده تبدیل میشوند. در چنین وضعیتی، سرمایهگذاران باید بخش سهامی پرتفوی خود را کوچک کنند و بیشتر به داراییهای نقدپذیرتر و باثباتتر تکیه نمایند.
بنابراین، توصیه میشود بخشی از دارایی در بازارهایی قرار گیرد که از نقدشوندگی نسبی برخوردارند؛ مانند طلا، ارز معتبر یا کالاهایی که قابلیت تبدیل سریع به پول دارند. در مقابل، سرمایهگذاری در املاک یا داراییهای فیزیکی سنگین در این دوران باید با احتیاط انجام شود؛ چراکه تبدیل آنها به وجه نقد بسیار زمانبر بوده و ریسکهای متعددی را به همراه دارد. همانطور که مستحضر هستید، معاملات سهام در بازار بورس ایران در پی جنگ با آمریکا و اسرائیل متوقف شده و صندوقهای سرمایه گذاری نیز، سختی معاملات را به همراه دارند.
تنوع، سپر سرمایه در روزهای ناپایدار
گام بعدی، تنوعبخشی به پرتفوی سرمایهگذاری است. نباید تمام دارایی در یک طبقه دارایی مثل سهام یا طلا متمرکز شود؛ در واقع، ترکیبی از داراییهای فیزیکی (مثل طلا و ارز)، مالی (سپرده بانکی یا اوراق دولتی) و داراییهای معطوف به بقا (کالاهای ضروری مانند اقلام غذایی و دارویی و...) میتواند سطح امنیت سرمایه را افزایش دهد. متنوعسازی باعث میشود اگر بخشی از بازار سقوط کند، سایر بخشها تا حدی زیان را جبران کنند و علاوه بر جلوگیری از سقوط ارزش سرمایه، منجر به کاهش ریسکهای جانی و اجتماعی خواهد شد.
در شرایط ناپایدار سیاسی، باید ریسکپذیری خود را صادقانه ارزیابی کرد. بسیاری از سرمایهگذاران در شرایط عادی تحمل زیانهای موقتی را دارند، اما در فضای جنگی، همان میزان ریسک ممکن است از نظر روانی غیرقابل تحمل باشد! کاهش سهام پرریسک و تمرکز بر داراییهای امنتر مانند سپرده بانکی یا ارزهای بینالمللی میتواند تصمیمی منطقی باشد. البته در صورت امکان، بخش عمدهای سرمایه به موجودی نقد مانند اسکناس ریال، دلار و طلا تبدیل شده و مابقی را براساس میزان ریسک، اولویت بندی کنید.
فراموش نکنیم؛ در شرایط جنگی بقا مهمتر از بُرد است!
مسئله مهم دیگر، روحیه و انضباط سرمایهگذاری است. ترس و اضطراب ممکن است باعث تصمیمات هیجانی مانند نقد کردن کل داراییها یا ورود ناگهانی به بازارهای پرنوسان شود. بهترین رویکرد این است که با برنامهریزی، آرامش و تکیه بر استراتژی از پیشتعیینشده پیش برویم. داشتن نقشه اضطراری سرمایهگذاری پیش از بروز بحران میتواند مانع تصمیمات اشتباه لحظهای شود.
توصیهای که به مخاطبان عزیز پایگاه خبری-تحلیلی بورس نیوز داریم، این است که در چنین شرایطی باید نقدشوندگی در اولویت با ارزش قرار گیرد. یعنی حتی اگر بازده مورد انتظار کمتر باشد، داشتن داراییهایی که سریع بتوان آنها را تبدیل به پول نقد کرد، اهمیت بیشتری دارد. بازارهای فرعی، رمزارزها یا ارزهای محلی ممکن است در بحرانها کارایی خود را از دست بدهند، پس باید پیشتر برای تبدیل دارایی به ابزارهای بینالمللی یا مقاومتر اقدام کرد. حتما به خاطر داشته باشید، از سفتهبازی، معاملات پرحجم و استفاده از اعتبار یا وام پرهیز کرده و برنامههای کلان خود را بگذارید در روزهای کم هیجان و به دور از فضای جنگی به اجرا درآورید.
در نهایت، سرمایهگذار باید واقعبین، صبور و انعطافپذیر باشد. شرایط جنگی ممکن است بهسرعت تغییر کند؛ ممکن است دورهای کوتاه از آرامش با شوک جدید جایگزین شود؛ بنابراین استراتژیها باید قابل تنظیم، متناسب با شواهد روز و با تمرکز بر حفظ امنیت مالی باشد. در چنین فضاهایی، دانستن این جمله حیاتی است: هدف اصلی بقا است، نه برد بزرگ!
هادی بهرامی_ پژوهشگر بازار سرمایه