شکاف ۱۵ درصدی در بازار چه پیامی برای سهامداران دارد؟!

بورس نیوز:

آیا صعود بورس بدون بازگشت کامل غول‌های بازار می‌تواند ادامه پیدا کند؟

رشد نماگر‌های بورسی در ظاهر تصویری یکپارچه از بازار ارائه می‌دهد؛ اما مقایسه شاخص کل و هم‌وزن نشان می‌دهد تمام شرکت‌ها با سرعت یکسانی حرکت نمی‌کنند. بخش اصلی شتاب بازار در ماه‌های اخیر از سوی شرکت‌های کوچک و متوسط ایجاد شده، در حالی که برخی نماد‌های بزرگ هنوز با محدودیت‌های عملیاتی و نوسان تولید مواجه‌اند.
بازگشت فولاد مبارکه به معاملات پس از وقفه‌ای طولانی، بار دیگر نگاه‌ها را متوجه عملکرد بزرگ‌ترین فولادساز بورسی کشور کرده است. بررسی داده‌های تولید این شرکت در کنار روند شاخص‌ها، دو تصویر متفاوت از بورس ارائه می‌دهد: بدنه بازار سریع‌تر حرکت می‌کند، اما مسیر بازگشت برخی بزرگان همچنان ناهموار است.
 

شکاف شاخص‌ها؛ کوچک‌ها از بزرگان عبور کردند

شاخص کل از ابتدای سال ۵۵ درصد رشد کرده، در حالی که بازدهی شاخص هم‌وزن به ۷۰ درصد رسیده است. به این ترتیب، فاصله عملکرد دو نماگر که هفته گذشته حدود ۱۰ واحد درصد بود، اکنون به ۱۵ واحد درصد افزایش یافته است.
این شکاف نشان می‌دهد صعود بازار صرفاً محصول حرکت چند نماد شاخص‌ساز نبوده است. در شاخص کل، شرکت‌های بزرگ به دلیل ارزش بازار بالاتر اثر بیشتری دارند؛ اما در شاخص هم‌وزن، تغییر قیمت تمام شرکت‌ها تقریباً به یک اندازه محاسبه می‌شود؛ بنابراین سبقت هم‌وزن را می‌توان نشانه عملکرد بهتر میانگین شرکت‌های کوچک و متوسط دانست.
داده‌های قیمتی شاخص‌های بورسی نیز همین مسیر را نشان می‌دهد. شاخص کل از ابتدای بازگشایی ۵۵ درصد رشد کرد، اما شاخص هم‌وزن با افزایش ۷۰ درصدی، باز هم عملکرد بهتری داشت. 
در دو هفته گذشته این فاصله به هم نزدیک شده و در نهایت همچنان فاصله حفظ شده است؛ افزایش فاصله شاخص‌ها از ۱۰ به ۱۵ واحد درصد اختلاف فقط بیانگر حفظ برتری سهم‌های کوچک نیست؛ بلکه نشان می‌دهد سرعت حرکت این بخش از بازار طی یک هفته افزایش یافته است. به بیان دیگر، سهم‌هایی که کمتر در تیتر‌های خبری دیده شدند، بخش بیشتری از بازده واقعی بازار را ساخته‌اند.
این وضعیت می‌تواند حاصل جبران عقب‌ماندگی قیمتی، گردش نقدینگی میان صنایع و واکنش سریع‌تر شرکت‌های کوچک به ورود پول باشد. پایین‌تر بودن ارزش بازار این شرکت‌ها باعث می‌شود حجم محدودتری از تقاضا نیز بتواند تغییرات قیمتی بزرگ‌تری ایجاد کند.

قدرت خریداران؛ پشتوانه صعود یا هیجان کوتاه‌مدت؟

بررسی سرانه معاملات حقیقی در ۲۵ روز اخیر، از تقویت محسوس تقاضا در روز پایانی حکایت دارد. سرانه خرید هر کد حقیقی به ۱۱۰.۳ میلیون تومان رسیده، در حالی که سرانه فروش ۳۲.۶ میلیون تومان بوده است.
در نتیجه، قدرت سرانه خریداران حدود ۳.۴ برابر فروشندگان ثبت شده و اختلاف سرانه دو طرف به ۷۷.۷ میلیون تومان رسیده است. این وضعیت نشان می‌دهد خریداران فعال، با مبالغ به‌مراتب بزرگ‌تری نسبت به فروشندگان وارد بازار شده‌اند.
البته نمودار سرانه معاملات به‌تنهایی مشخص نمی‌کند که نقدینگی دقیقاً وارد کدام گروه یا چه اندازه‌ای از شرکت‌ها شده است. بااین‌حال، هم‌زمانی افزایش قدرت خرید با برتری شاخص هم‌وزن، احتمال توزیع گسترده‌تر تقاضا در میان نماد‌های بازار را تقویت می‌کند.
این موضوع از منظر کیفیت صعود اهمیت دارد. زمانی که رشد بازار فقط به چند شرکت بزرگ محدود باشد، شاخص کل ممکن است افزایش یابد، اما بخش بزرگی از سهامداران تغییر مثبتی در پرتفوی خود احساس نکنند. در شرایط فعلی، پیشتازی هم‌وزن نشان می‌دهد دامنه رشد گسترده‌تر شده و شرکت‌های کوچک‌تر نیز در موج صعودی مشارکت داشته‌اند.
بااین‌حال، ادامه این مسیر به ماندگاری نقدینگی وابسته است. سهم‌های کوچک در دوره ورود پول معمولاً بازده بالاتری ایجاد می‌کنند، اما هنگام کاهش تقاضا نیز به دلیل عمق کمتر معاملات، آسیب‌پذیرتر هستند؛ بنابراین قدرت خریداران باید در چند روز متوالی حفظ شود تا بتوان از شکل‌گیری یک روند پایدار سخن گفت.

 
فولاد مبارکه؛ بازگشت ناقص غول بازار

در حالی که بدنه بازار با شتاب بیشتری حرکت می‌کند، داده‌های تولید فولاد مبارکه تصویر متفاوتی از وضعیت یکی از مهم‌ترین شرکت‌های شاخص‌ساز ارائه می‌دهد.
تولید محصولات گرم فولاد مبارکه در تیر ۱۴۰۵ به ۱۲۱ هزار تن رسید که نسبت به تولید ۱۹۵ هزار تنی خرداد، حدود ۳۸ درصد کاهش نشان می‌دهد. این رقم همچنین نزدیک به ۵۴ درصد پایین‌تر از متوسط ماهانه سه‌ماهه پایانی ۱۴۰۴ است.
در بخش تختال، پس از ثبت تولید نزدیک به صفر در فروردین و توقف تولید طی اردیبهشت و خرداد، شرکت در تیرماه ۵۴ هزار تن تولید کرد. بازگشت این خط یک علامت مثبت محسوب می‌شود، اما تولید تیر همچنان حدود ۶۹ درصد کمتر از متوسط ماهانه زمستان گذشته است؛ بنابراین می‌توان از آغاز احیا سخن گفت، نه بازگشت کامل ظرفیت.
 

تصویر در محصولات سرد باثبات‌تر است. تولید این گروه از ۱۰۵ هزار تن در خرداد به ۱۰۹ هزار تن در تیر رسید و حدود ۳.۸ درصد افزایش یافت. تولید تیر محصولات سرد تنها حدود ۴ درصد کمتر از متوسط زمستان است و به همین دلیل، این بخش بیش از سایر خطوط به سطح گذشته نزدیک شده است.
تولید محصولات پوشش‌دار نیز در تیر به ۲۲ هزار تن رسید؛ رقمی که اگرچه نسبت به خرداد حدود ۱۵ درصد کاهش یافته، اما تقریباً در محدوده متوسط زمستان قرار دارد.
در حلقه‌های ابتدایی زنجیره، شرایط متفاوت است. تولید آهن اسفنجی از ۵۱ هزار تن در خرداد به ۱۰ هزار تن در تیر کاهش یافته و افتی بیش از ۸۰ درصدی داشته است. در مقابل، تولید گندله از ۳۹۰ هزار تن به ۴۶۱ هزار تن رسیده و ۱۸ درصد رشد کرده است.
مجموع تولید چهارماهه نخست سال شامل ۴۵۰ هزار تن محصولات گرم، ۵۵ هزار تن تختال، ۳۰۴ هزار تن محصولات سرد، ۷۱ هزار تن محصولات پوشش‌دار، ۱۱۶ هزار تن آهن اسفنجی و ۹۶۰ هزار تن گندله بوده است. البته این ارقام را نباید با یکدیگر جمع کرد؛ زیرا محصولات در مراحل مختلف زنجیره تولید قرار دارند و بخشی از تولید هر مرحله، خوراک مرحله بعدی است.
این ترکیب نشان می‌دهد فولاد مبارکه در تیرماه با یک بازیابی نامتوازن روبه‌رو بوده است. تولید گندله رشد کرده، تختال دوباره به خط تولید بازگشته و محصولات سرد تقریباً به وضعیت عادی رسیده‌اند؛ اما افت محصولات گرم و آهن اسفنجی مانع از آن است که عملکرد شرکت را بازگشت کامل به مدار سابق توصیف کنیم.

صعود شاخص ساز‌ها در مه

بورس در شرایطی به مسیر صعودی خود ادامه می‌دهد که وزن اصلی بازدهی به سمت شرکت‌های کوچک و متوسط متمایل شده است. برتری ۱۶ واحد درصدی شاخص هم‌وزن نسبت به شاخص کل و قدرت ۳.۴ برابری سرانه خریداران، نشان می‌دهد تقاضا در بخش وسیع‌تری از بازار فعال شده است.
در مقابل، عملکرد فولاد مبارکه به‌عنوان یکی از مهم‌ترین نماد‌های بزرگ بازار همچنان ترکیبی است. برخی خطوط مانند محصولات سرد و پوشش‌دار به سطوح گذشته نزدیک شده‌اند و تولید تختال نیز دوباره آغاز شده، اما افت محصولات گرم و آهن اسفنجی نشان می‌دهد بازسازی کامل ظرفیت عملیاتی هنوز محقق نشده است.
در نتیجه، بازار فعلی دو موتور با سرعت متفاوت دارد: سهم‌های کوچک که با ورود نقدینگی سریع‌تر حرکت می‌کنند و شرکت‌های بزرگی که برای همراهی پایدار با شاخص، به بهبود واقعی عملیات نیاز دارند. ادامه صعود بورس زمانی از پشتوانه محکم‌تری برخوردار خواهد شد که در کنار حفظ قدرت خریداران و رشد هم‌وزن، داده‌های تولید و سودآوری شرکت‌های شاخص‌ساز نیز بهبود پایدارتری نشان دهد.