ضرورت بازتعریف مسئولیت حرفهای در عصر اقتصاد دیجیتال و هوش مصنوعی
بورسنیوز:
رضا احمدی ترکمانی، مدیر عامل شرکت کارگزاری بانک تجارت؛ در یادداشتی که در اختیار خبرگزاری بورسنیوز قرار داد به ضرورت بازتعریف مسئولیت حرفهای در عصر اقتصاد دیجیتال و هوش مصنوعی تاکید داشت و نوشت:
یکی از مهمترین تحولات بازارهای مالی در دهه اخیر، تغییر بازیگران اثرگذار بر فرآیند کشف قیمت است. اگر در گذشته، ناشران، تحلیلگران، نهادهای مالی و رسانههای تخصصی مهمترین منابع شکلدهنده انتظارات سرمایهگذاران بودند، امروز شبکههای اجتماعی بازیگر جدیدی را به این اکوسیستم افزودهاند؛ فعالان رسانهای بازار سرمایه و فین فلوئنسرها که بدون برخورداری از جایگاه رسمی در ساختار بازار، قادرند بر تصمیمات تعداد قابل توجهی از سرمایهگذاران اثر بگذارند. این تحول، صرفاً یک تغییر رسانهای نیست، بلکه دگرگونی در سازوکار تولید، انتشار و اثرگذاری اطلاعات در بازار سرمایه محسوب میشود.
احمدی ترکمانی بیان کرد: بازار سرمایه بر پایه اعتماد به اطلاعات استوار است. قیمت اوراق بهادار زمانی میتواند منعکسکننده واقعیتهای اقتصادی باشد که اطلاعات منتشرشده صحیح، بهموقع و قابل اتکا باشد. هر عاملی که این چرخه را مخدوش کند، نه تنها بر تصمیم سرمایهگذاران، بلکه بر کارایی کل بازار اثر خواهد گذاشت. از همین منظر، نقش فعالان رسانهای دیگر صرفاً تولید محتوا نیست؛ آنان بخشی از زنجیره اطلاعاتی بازار شدهاند و آثار فعالیت آنان میتواند در فرآیند کشف قیمت نمایان شود.
وی افزود: در ادبیات حقوق مالی، اصل بنیادین آن است که هر جا قدرت اثرگذاری بر رفتار معاملاتی دیگران ایجاد شود، ضرورت پاسخگویی و مسئولیت نیز افزایش مییابد. این اصل، مبنای بسیاری از مقررات حاکم بر نهادهای مالی، ناشران و مشاوران سرمایهگذاری است. بنابراین، هرچند فعالان رسانهای بازار سرمایه لزوماً نهاد مالی محسوب نمیشوند، اما هنگامی که محتوای منتشرشده توسط آنان رفتار سرمایهگذاران را تحت تأثیر قرار میدهد، نمیتوان بحث مسئولیت حرفهای را از فعالیت آنان جدا دانست. در بسیاری از نظامهای حقوقی، تنظیمگری این حوزه با ممنوعیت یا محدودسازی آغاز نشده است، بلکه بر شفافیت و افشای تعارض منافع استوار است. اشخاص منتشرکننده توصیه ها یا تحلیلهای سرمایهگذاری باید استانداردهایی را در زمینه شفافیت و افشای منافع شخصی و سلامت اطلاعات رعایت کنند و البته قدرت اثرگذاری میبایست مسئولیت بیشتری را نیز در پی داشته باشد.
مدیرعامل شرکت کارگزاری بانک تجارت با بیان مواجهه تدریجی بازار سرمایه ایران با این واقعیت، افزود: امروز بخش قابل توجهی از سرمایهگذاران، اخبار، تحلیلها و حتی تصمیمات اولیه خود را از طریق شبکههای اجتماعی در یافت میکنند. این تحول، اگرچه دسترسی عمومی به اطلاعات را تسهیل کرده است، اما همزمان احتمال انتشار تحلیلهای غیرمستند، اطلاعات ناقص، تبلیغات پنهان و تعارض منافع را نیز افزایش داده است. در چنین فضایی، حفظ سلامت بازار تنها با اتکا به مقررات سنتی امکانپذیر نخواهد بود و نیازمند بازنگری در برخی مفاهیم حقوق مالی است. در این میان، تفکیک میان تحلیل، اظهار نظر و توصیه سرمایهگذاری اهمیت اساسی دارد. هر تحلیل لزوماً توصیه سرمایهگذاری نیست و هر اظهار نظر نیز نباید بهعنوان تخلف تلقی شود. بازار سرمایه بدون جریان آزاد تحلیل و نقد، از پویایی و کارایی فاصله خواهد گرفت. اما آزادی بیان حرفهای، همواره با مسئولیت همراه است. هرچه دامنه نفوذ یک فعال رسانهای بیشتر باشد، انتظار رعایت استانداردهای حرفهای از وی نیز افزایش خواهد یافت؛ استانداردهایی همچون استناد به اطلاعات معتبر، پرهیز از انتشار اخبار تأیید نشده، تعقیب منافع شخصی و تفکیک روشن میان تبلیغات و تحلیل.
رضا احمدی ترکمانی خاطر نشان کرد: موضوع زمانی پیچیدهتر میشود که هوش مصنوعی نیز وارد این عرصه شود. امروزه تولید تحلیلهای مالی، خلاصهسازی گزارشها، مقایسه شرکتها و حتی پاسخ به پرسشهای سرمایهگذاران با استفاده از سامانههای هوشمند امکانپذیر شده است. این فناوری میتواند کیفیت دسترسی به اطلاعات را ارتقا دهد، اما همزمان سرعت انتشار محتوای نادرست یا گمراهکننده را نیز افزایش میدهد. از این رو، در آینده نزدیک، یکی از مهمترین موضوعات حقوق بازار سرمایه، تعیین حدود مسئولیت اشخاصی خواهد بود که با اتکا به ابزارهای هوش مصنوعی، محتوای مالی تولید یا منتشر میکنند. از منظر سیاستگذاری، پاسخ این تحولات در محدودسازی شبکههای اجتماعی یا جلوگیری از نوآوری خلاصه نمیشود. بازارهای توسعهیافته به جای ممنوعیت و محدودیت، بر شفافیت، پاسخگویی، افشای تعارض منافع و ارتقای سواد مالی سرمایهگذاران تمرکز میکند. چنین رویکردی هم از آزادی گردش اطلاعات حمایت میکند و هم سلامت بازار را حفظ مینماید.
در انتها، رضا احمدی ترکمانی، مدیر عامل شرکت کارگزاری بانک تجارت با تاکید بر الزام پذیرش تبدیل شدن فعالان رسانهای بازار سرمایه به یکی از بازیگران مؤثر در اکوسیستم مالی بیان داشت:
همانگونه که گسترش فناوری، نقش کارگزاران، سبدگردانها و مشاوران سرمایهگذاری را متحول کرده است، مسئولیت حرفهای تولیدکنندگان محتوای مالی نیز نیازمند بازتعریف است. آینده بازار سرمایه تنها با توسعه ابزارهای مالی یا افزایش حجم معاملات تضمین نخواهد شد؛ بلکه به کیفیت اطلاعاتی وابسته است که مبنایی برای تصمیمگیری سرمایهگذاران قرار میگیرد. هرچه این اطلاعات مسئولانهتر، شفافتر و مبتنی بر اصول حرفهای منتشر شود، اعتماد عمومی تقویت خواهد شد و در سایه این اعتماد، کارایی بازار نیز ارتقا خواهد یافت.